Een groene vliegbasis? Dat gaat niet zomaar

Een groot zonnepark, een eigen biovergister, en een waterstoffabriek. Plannen om Vliegbasis Leeuwarden te verduurzamen zijn er genoeg. Maar de groene ambitie is niet makkelijk te verwezenlijken.

Een F-16 van Vliegbasis Leeuwarden wordt in 2018 voorzien van biofuel. Dit groene alternatief voor kerosine is moeilijk verkrijgbaar

Een F-16 van Vliegbasis Leeuwarden wordt in 2018 voorzien van biofuel. Dit groene alternatief voor kerosine is moeilijk verkrijgbaar

Natuurlijk denkt de vliegbasis bij de groene ambitie aan het milieu en de smeltende ijskappen, meldt vliegbasiscommandant Arnoud Stallmann. Maar er speelt ook wat anders. Toen hij twee jaar geleden begon aan zijn klus in Leeuwarden, merkte hij dat de band met de buren niet goed was. ,,De blik op de vliegbasis was niet positief. Mensen zagen de overlast maar niet de positieve bijdrage van de vliegbasis, namelijk de bijdrage aan de vrede. Die is niet goed zichtbaar.”

Win-win-win

De vliegbasis begon daarop te investeren in de relatie met de omgeving en ziet daarin ook duurzaamheid als kans. ,,Een win-win-win”, aldus Stallmann. ,,Want het gaat om duurzaamheid op alle vlakken. Zo investeren we ook in sociale duurzaamheid van ons personeel, met betere sportfaciliteiten en gezonder eten. En het is voor een uitzending van belang om zelfvoorzienend te zijn. Dat maakt je onafhankelijk en flexibel.”

Voor de vergroening stelde Stallmann Henk Koning aan als parttime coördinator duurzaamheid. Sindsdien kwam een aantal projecten van de grond, zoals de komst van vijftien laadpalen. Ook bestaat de brandstof van F-16’s voor 5 procent uit biofuel, komt er led-verlichting op veel plaatsen en wordt het wagenpark deels elektrisch.

Hobbels

Koning komt bij zijn groene uitdaging veel hobbels tegen. Een van de meest concrete plannen is het bouwen van een zonnepark van tien hectare, genoeg om de vliegbasis en omliggende dorpen van stroom te voorzien. Er dient echter een kabel van zo’n zeven kilometer naar het dichtstbijzijnde hoogspanningsstation komen, en de kosten daarvan brengen het project in gevaar.

Als alternatief denk Koning aan waterstof, dat kan dienen als opslag voor de groene energie vanuit het zonnepark. Dit is echter nog een vrij experimentele methode. ,,We willen graag innovatief zijn en op zoek gaan naar oplossingen. En er zijn in het noorden meerdere projecten waarbij we kunnen aansluiten. We hebben goede contacten.”

Biofuel moet uit de Verenigde Staten worden gehaald, en bij het vervoer komt zo veel uitstoot kijken dat de ecologische nettowinst klein is

Extra F-35's gaan niet naar basis in Leeuwarden

De extra F-35's worden naar alle waarschijnlijkheid op vliegbasis Volkel gestationeerd, meldt Defensiewoordvoerder Sündüz Celen desgevraagd. Over een planning is op dit moment nog niets bekend. Leeuwarden krijgt op termijn ongeveer vijftien F-35's maar dat aantal zal eerst hoger liggen Leeuwarden zit momenteel middenin een grootschalige verbouwing voor de komst van de nieuwe straaljager.

Ook het opschroeven van de biofuel is niet eenvoudig gedaan. De biofuel moet uit de Verenigde Staten worden gehaald, en bij het vervoer komt zo veel uitstoot kijken dat de ecologische nettowinst klein is. ,,En het is vijf keer zo duur als reguliere brandstof”, meldt Stallmann.,,Er zijn wel plannen om in Delfzijl biofuel te maken, en daar doen we graag aan mee.” Om technische redenen kan maximaal 50 procent van de brandstof in een straaljager biofuel zijn.

Budget

De vliegbasis zit momenteel middenin een verbouwing en de nieuwe gebouwen die de vliegbasis krijgt, bijvoorbeeld voor de komst van de F-35 en de MQ-9 Reaper, moeten voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit en worden dus energiezuinig. Voor bestaande panden is minder beweegruimte. Stallmann: ,,Het is niet zo dat de vliegbasis zelf een budget heeft voor dit soort projecten. Maar we dringen er wel op aan dat wij de eerste zijn met maatregelen. Zoals met de laadpalen. Eigenlijk zou Leeuwarden die pas later krijgen.”

De vliegbasis wil verder shelters van zonnepanelen voorzien. ,,Op een shelter kunnen honderd panelen. Leg je op dertig shelters panelen, dan zit je al op een megawatt”, berekent Koning. ,,Maar niet elk gebouw is geschikt voor zonnepanelen. Kijk maar naar het AZ-stadion...”

Olifantsgras

De basis kijkt ook naar de grassoorten op het terrein. De vliegbasis heeft veel land waar prima olifantsgras kan groeien, wat gebruikt kan worden voor biomassa. Koning denkt zelfs na over een eigen biovergister op de basis. ,,Maar ander gras trekt andere vogelsoorten aan. En dat kan de vliegveiligheid in gevaar brengen. Dus dat moeten we eerst onderzoeken.”

Vliegbasis zet in op waterstof en biobrandstof

Vliegbasis Leeuwarden wil minder CO2 uitstoten. Er wordt onderzocht of de basis zelf waterstof kan produceren en opslaan, ook voor gebruik in de omgeving. De F-35. Vanwege de komst van deze straaljager en het onbemande vliegtuig MQ-9 Reaper ondergaat Vliegbasis Leeuwarden een verbouwing.

Vliegbasis Leeuwarden heeft binnen Defensie altijd een pionierspositie gehad en we willen graag vooroplopen. Dat zit in ons DNA

,,Vliegbasis Leeuwarden heeft binnen Defensie altijd een pionierspositie gehad en we willen graag vooroplopen. Dat zit in ons DNA”, vervolgt Stallmann. ,,Maar we zijn afhankelijk van geld en beleid in Den Haag. Een privébedrijf kan nu eenmaal sneller dan wij.”

Dat de vliegbasis met al het vliegverkeer ooit klimaatneutraal wordt, is een utopie. ,,Maar we willen wel proberen onze ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden.”