Een jaar corona: ‘Van de eerste golf hebben we heel veel geleerd’, zegt longarts Strijbos van Nij Smellinghe

„Vaccineren is nu ons houvast geworden, maar we zijn met de grenzen van de maakbare samenleving geconfronteerd.” Een terugblik na één jaar corona met de Drachtster longarts Jaap Strijbos.

„Het is afschuwelijk wat corona met mensen doet, maar medisch gezien is het ook interessant en spannend”,, zegt longarts Jaap Strijbos.

„Het is afschuwelijk wat corona met mensen doet, maar medisch gezien is het ook interessant en spannend”,, zegt longarts Jaap Strijbos. Foto: Annemarie Boonstra

„Ik kan me goed de avond herinneren waarop we onze eerste zuiderlingen kregen”, vertelt longarts Jaap Strijbos (62) in zijn spreekkamer in ziekenhuis Nij Smellinghe. Dat was ergens vorig jaar maart, aan het begin van de eerste coronagolf, die vooral het zuiden van het land trof. Door overvolle ziekenhuizen moest voor honderden Brabantse patiënten onderkomen gezocht worden in andere provincies.

We hadden een eensgezind gevoel van: we gaan deze klus klaren. Dat zijn momenten die je niet meer vergeet

„Mijn collega Els van Kampenhout had die avond dienst en kreeg de vraag hoeveel patiënten ze kon overnemen. Ik zat thuis en had de dramatische beelden op tv gezien. Het was rond half elf toen ik dacht: kom, ik moet niet thuisblijven, ik ga naar het ziekenhuis toe. En toen heb ik met andere collega’s Els bijgestaan in de strijd. We hadden een eensgezind gevoel van: we gaan deze klus klaren. Dat zijn momenten die je niet meer vergeet.”

Strijbos, een van de vier longartsen van Nij Smellinghe en sinds 1997 aan het ziekenhuis verbonden, kijkt terug op een hectisch jaar, die ook medisch gezien bijzonder was. „In al die jaren dat ik hier werk, bleven dezelfde categorieën ziektebeelden terugkomen, zoals mensen met een longontsteking of longkanker. Maar corona was een totaal nieuw ziektebeeld. Het is afschuwelijk wat het met mensen doet, maar medisch gezien is het ook interessant en spannend.”

Toen ik hier scans maakte bij de eerste coronapatiënten, zag ik dat zes van de tien mensen longembolie had. Dat kon toch geen toeval zijn?

In korte tijd moest Strijbos zich gaan bijscholen, net als zijn collega’s in binnen- en buitenland, want „iedereen zat in hetzelfde schuitje”. Er was nog veel onbekend over wat het virus aanrichtte. „Toen ik hier scans maakte bij de eerste coronapatiënten, zag ik dat zes van de tien mensen longembolie had. Dat kon toch geen toeval zijn? Toch was dat op dat moment nog helemaal niet bekend. Pas weken later werd door uitvoerig onderzoek bekend dat dat bij het ziektebeeld hoorde. Corona gaat vaak gepaard met stolsels in de longen.”

Een grote stoot lucht

Ook de behandelingsmethodes werden met voortschrijdend inzicht in de loop van de tijd bijgesteld, vertelt Strijbos. „We kunnen patiënten inmiddels grotere hoeveelheden zuurstof via speciale apparatuur geven. Zo voorkomen we dat een aantal mensen naar de intensive care moet gaan. Met die zuurstoftherapie waren we in het begin terughoudend, omdat we dachten dat een grote stoot lucht door aerosolvorming voor zorgmedewerkers een besmettingsgevaar kan zijn. Maar nu dragen verpleegkundigen speciale mondneusmaskers, waardoor er nauwelijks gevaar is.”

Aanvankelijk werd ook, net als in andere Nederlandse ziekenhuizen, het anti-malariamiddel chloroquine toegediend, maar dat bleek onvoldoende te helpen en risico’s op bijwerkingen met zich mee te brengen. „Daarvoor in de plaats gebruiken we nu dexamethason. Dat middel dempt de overreactie van je immuunsysteem die ontstaat bij een Covid-19-infectie. Daar worden je longen ook rustiger van en dat is goed voor het herstel van patiënten. Antibiotica gaven we in het begin aan iedere patiënt, maar nu in bepaalde gevallen wel en andere niet.”

,,We hebben van de eerste golf heel veel geleerd, ook om een goed teamspel te spelen. Door overleg met de ic-arts kunnen we nu beter inschatten welke mensen het risico lopen om naar de ic te moeten. We zijn er beter op ingespeeld, qua behandeling maar ook qua organisatie.”

„Toen de eerste golf in maart kwam, ging het hele ziekenhuis plat. De poli’s gingen dicht, operaties werden gestaakt. We wilden niemand in het ziekenhuis hebben behalve de puur noodzakelijke gevallen. Maar toen werden mensen ook terughoudend om naar het ziekenhuis te gaan. Ik heb weken gehad waarin ik geen enkele longkankerpatiënt zag, terwijl we normaal gesproken elke week wel twee nieuwe gevallen hebben. Die zorg is pas later weer naar ons toegekomen, en dan zie je dat mensen vaak te laat komen”, zegt Strijbos. ,,Dat is ontzettend triest. Die zorg moet je niet uitstellen. Nu hebben we de patiëntenstromen beter gereguleerd. Mensen komen gespreid, de wachtkamers zitten niet bomvol, dat soort maatregelen zetten we in. 80 procent van de normale zorg gaat door. 20 procent kunnen we vrij risicoloos doorschuiven, maar dat is een totaal andere verhouding dan tijdens de eerste golf.”

Concentratiestoornissen

Dagelijks ziet Strijbos patiënten in zijn spreekkamer die langdurige klachten blijven hebben na een coronabesmetting. „Mensen die op de ic hebben gelegen en beademd zijn geweest, vormen de grootste categorie met kans op restschade. Dat zijn vaak mannen met overgewicht. Maar wat je bij deze kwaal ziet, is dat niet alleen je longen worden aangetast, maar je hele lijf. Mensen krijgen spierklachten, last van vermoeidheid en concentratiestoornissen, hun conditie dondert in elkaar. Vanochtend ontving ik een chauffeur die hier in december met corona opgenomen is geweest. Hij is redelijk hersteld, maar zegt: de concentratie is gewoon weg. Ik ben bang om in die bus te stappen, want ik kan me niet meer concentreren. Dat zijn volkomen reële klachten die een mens kunnen belemmeren.”

Patiënten gaan na ontslag uit het ziekenhuis doorgaans naar de fysiotherapeut. „Dat wordt vergoed en is hartstikke nuttig. Mensen moeten hun conditie en hun leven weer kunnen opbouwen.” Bij complexe klachten waar meer dan fysiotherapie nodig is, verwijst Strijbos patiënten door naar het revalidatiecentrum in Beetsterzwaag. „Daar hebben ze een coronaprogramma dat door een heel team wordt begeleid.”

Leerschool

De coronamaatregelen mogen dan wel langzaamaan versoepelen, maar we moeten alert blijven, zegt Strijbos.

„Die anderhalve meter moeten we houden, want we zijn nog niet van het virus af. Ik denk dat het wel op termijn hanteerbaarder wordt. Vaccineren is nu een beetje ons houvast geworden, maar we zijn met de grenzen van de maakbare samenleving geconfronteerd. Dat kan je onzeker maken, maar ik denk ook: dit is een goede leerschool, laten we daar lessen uit trekken en van de dingen genieten die we wel kunnen doen.”