Een op de vijf kinderen gaat niet naar de tandarts. Waarom niet, en wat is eraan te doen?

Ouders informeren dat tandartsbezoek van hun kind volledig wordt vergoed, is niet genoeg om alle kinderen naar de tandarts te krijgen. Er is meer nodig, zegt algemeen directeur Raoul Trentelman van JTV Mondzorg voor kids, een stichting die ook een vestiging heeft in Leeuwarden. Hij reageert op een pleidooi van CDA-Kamerlid Joba van den Berg voor een ‘gaatjesvrije generatie’ in 2040.

Afbeelding ter illustratie.

Afbeelding ter illustratie. Foto: Shutterstock

Heel recente cijfers zijn niet beschikbaar, maar verzekeraar Zilveren Kruis kwam in 2016 met onderzoek waaruit bleek dat een op de vijf kinderen niet op controle gaat bij de tandarts. Het verzuim is het hoogste in stedelijke gebieden en Zeeuws-Vlaanderen.

In Leeuwarden en Harlingen ging bijna een kwart van de kinderen tussen twee en achttien jaar niet op controle. In Friese plattelandsgemeenten komt verzuim minder vaak voor.

Het CDA-Kamerlid wijst erop dat veel ouders niet weten dat de tandartszorg van kinderen tot achttien jaar volledig door de basisverzekering wordt vergoed. De zorgverzekeraar zou ouders daarop moeten wijzen, als de verzekeraar merkt dat er voor de meeverzekerde kinderen geen tandartsdeclaraties worden ingediend, vindt Van den Berg.

Gêne speelt een rol

,,Met informeren alleen is het probleem niet opgelost”, zegt Trentelman. ,,Wat naar onze indruk ook een rol speelt, is dat ouders die zelf slecht verzekerd zijn en een slecht gebit hebben, gêne voelen om met hun kind naar de tandarts te gaan. Ze zijn misschien bang om aangesproken te worden op de slechte staat van hun eigen gebit, al zal geen tandarts dat doen.”

Trentelman noemt een stapeling van sociaaleconomische problemen ook als oorzaak van verzuim. ,,Verzuim is het hoogst in stadswijken met relatief veel sociale problematiek. Als ouders allerlei andere zorgen aan het hoofd hebben, krijgt het gebit van de kinderen wel eens wat minder aandacht.”

Onder ouders en kinderen met een niet-westerse achtergrond is het verzuim van tandartsbezoek extra groot, zegt Trentelman. ,,In deze groep komen gaatjes gemiddeld vijf keer vaker voor.”

Ook op platteland

Waar het probleem nu nog vooral in stadswijken speelt, verwacht Trentelman dat het ook op het platteland de kop zal opsteken. Het wordt steeds moeilijker om jonge tandartsen te vinden die een praktijk op het platteland willen overnemen. ,,Hoe verder ouders moeten reizen voor een tandartscontrole, des te vaker zullen ze hun kind niet meer brengen.”

De basis voor een leven met weinig gaatjes moet al worden gelegd bij het consultatiebureau, aldus Trentelman. ,,De informatievoorziening daar kan beter. Er is wel wat aandacht voor mondzorg, maar er is eigenlijk te weinig tijd en ruimte om rustig met ouders te bespreken hoe belangrijk het is om vanaf het eerste tandje te poetsen, het kind bij een tandarts in te schrijven, enzovoorts.”

Vanaf september begint JTV Leeuwarden op de Hooidam met een mondspreekuur voor jonge ouders. Ook kan een JTV-medewerker worden gedetacheerd naar een consultatiebureau als mondzorgcoach.

De tijd nemen

Tandartsen kunnen ook meer doen om te voorkomen dat kinderen hun controlebezoeken verzuimen. ,,Het is te vaak zo dat tandartsen denken: ‘deze ouders zorgen toch niet goed voor het gebit van hun kind, wij vullen de gaatjes wel en klaar’”, zegt Raoul Trentelman van JTV Mondzorg voor kids.

,,De tandarts of mondhygiënist zou toch de tijd moeten nemen om met ouders te bespreken hoe belangrijk het is om goed te poetsen en gezond te eten, en om zo nodig samen een plan te maken hoe ze de mondzorg van hun kind kunnen verbeteren.”

Als ouders hun kinderen niet meer naar de tandarts brengen, kan een haal- en brengservice helpen, zegt Trentelman. In Leeuwarden is daar intussen een begin mee gemaakt. Op IKC Franciscus wordt ongeveer een dozijn kinderen tweemaal per jaar gratis naar de tandarts heen en weer gereden vanaf school. ,,De begrijpelijke kritiek hierop is dat dit eigenlijk de verantwoordelijkheid is van de ouders. Maar als zij die niet nemen, zijn de kinderen de dupe. We stimuleren ouders wel om bij de controle aanwezig te zijn.”

De service heeft op andere scholen in Leeuwarden nog geen navolging gekregen. ,,Ze voelen zich niet verantwoordelijk voor de mondzorg van de leerlingen”, zegt Trentelman. ,,Samen met de gemeente hopen we de komende tijd meer scholen over te halen om mee te doen.”