Een zonnepark waar vogels en vlinders blij van worden in de Hoitepolder bij Langweer, dat is het plan van de agrarisch makelaar en de kerk

Een voorbeeld voor andere zonneparkinitiatieven, noemde gedeputeerde Sietske Poepjes onlangs de plannen voor een energiepolder bij Langweer. Op slechts een klein deel van de weidegrond komen zonnepanelen, de rest van het gebied in de Hoitepolder wordt aan de natuur teruggegeven.

Piet Boer van de protestantse gemeente in Langweer kijkt uit over de polder waar het energiepark komt.

Piet Boer van de protestantse gemeente in Langweer kijkt uit over de polder waar het energiepark komt. Foto: Theo Klein

Twee jaar geleden staken agrarisch makelaar Theo Wijntjes uit Elsloo en de kerkrentmeesters van de PKN-gemeente in Langweer de koppen bij elkaar om te bepalen wat ze het beste met hun land van zo’n zeventig hectare in de Hoitepolder konden doen. ,,De pachter die het decennialang in gebruik had stopte er vijf jaar geleden mee en onze zoektocht naar een nieuwe pachter of koper leverde niets op”, vertelt Piet Boer. Onlangs stopte hij als kerkrentmeester, maar Boer blijft wel bij dit project betrokken.

Landhonger

Dat ze de grond niet kwijtraakten lijkt opvallend, gezien de verhalen over landhonger en hoge prijzen voor landbouwgrond. ,,Het is niet de beste veengrond en het ligt op een eiland met een doodlopende weg. Er is wel wat gras geoogst maar voor de rest leverde het niets op”, verklaart Boer de geringe belangstelling.

Onafhankelijk van elkaar polsten Wijntjes, die 45 hectare bezit, en de kerk, met 25 hectare, het zonnepanelenbedrijf GroenLeven. Het leidde tot een samenwerking waarbij beide grondbezitters dezelfde adviseur in de arm namen. Zo werd het plan geboren een energiepolder te maken die niet alleen groene energie oplevert, ruimte geeft aan weidevogels en meer biodiversiteit, maar ook met een hoger waterpeil CO2 vasthoudt.

Mooie mix

Het wordt volgens Boer een mooie mix met in totaal zo’n 25 hectare aan panelen. De rest van de polder wordt aan de natuur teruggegeven. ,,Het is nooit het plan geweest het gebied vol te gooien met zonnepanelen. Gingen we alleen voor rendement, dan hadden we het hele veld inclusief de wallen vol gelegd. Maar als kerk heb je ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. We zorgen nu niet alleen voor duurzame energie maar geven ook de ruimte aan de weidevogels. En het moet een mooi gebied worden waar mensen kunnen wandelen.”

Dankzij het CO2-project Valuta voor veen brengt de teruggave aan de natuur ook geld op. ,,Het grondwaterpeil van min negentig centimeter gaat met zo’n veertig centimeter omhoog, zodat er veel minder CO2 de lucht in vliegt en we CO2-certificaten kunnen verkopen”, zegt de voormalig kerkrentmeester. ,,De gemeente De Fryske Marren kan dan bijvoorbeeld haar CO2-uitstoot met onze certificaten compenseren in plaats van ze, zoals nu, in Turkije te kopen.”

Zonneladder

Hoewel Poepjes het een voorbeeldproject noemde, is het plan niet direct een schoolvoorbeeld van de zonneladder die de provincie heeft opgesteld. Volgens die zonneweideregels komen weilanden pas in aanmerking als daken in de omgeving vol liggen en als ze grenzen aan het dorp, het liefst aan een bedrijventerrein. ,,Het bedrijventerrein van Langweer gaat ons niet redden. En aangrenzend aan het dorp is voor ons ook geen optie. Het is de combinatie van natuur en zonnepanelen die ons plan zo sterk maakt. En er komen op de boerderij bij het land ook zonnepanelen op het dak. Aan die voorwaarde wordt voldaan.”

Het volle stroomnet in Fryslân zit dit plan niet in de weg. ,,We hebben van Liander te horen gekregen dat er voor ons ruimte is. Waar we nog niet over uit zijn is de aansluiting op het net. Nog geen kilometer van de polder ligt de stroomkabel van Windpark Fryslân, het hoogspanningsnet van TenneT bij Oudehaske. De goedkoopste oplossing is dat we daar bij aanhaken. Maar dat mag niet. We moeten een eigen sleuf graven van zo’n vijftien kilometer lengte. En dat is voor ons heel begrotelijk. Maar we zijn er nog over in gesprek.”


Waterstofstation

Een andere optie is een waterstofstation bouwen bij het energiepark. ,,We hebben dan water en stroom genoeg. Waterstof is een uitkomst om alle plezierbootjes hier fossielvrij te laten varen. We kunnen zo aan de rand van het perceel bij het Prinses Margrietkanaal een waterstofstation aanleggen. De stroom opslaan in accu’s is ook een optie, of wie weet een eigen netwerk aanleggen voor het dorp.”

Niet alleen de provincie en Wetterskip Fryslân zien het plan zitten, ook het college van B en W van De Fryske Marren staat ‘positief ten opzichte van het plan’, zoals dat in bestuurderstermen heet. Toch duurt het nog zeker een jaar of twee voor het energiepark er ligt, denkt Boer. ,,De ambtelijke molens draaien langzaam. Maar dat geeft ons ook de tijd uit te zoeken hoe we de opgewekte stroom het beste kunnen afvoeren.”

Rentmeesterschap

Meer ruimte voor natuur, groene energie opwekken en ook nog eens CO2 vastleggen door een hoger waterpeil. Met het oog op het rentmeesterschap waar kerken voor staan, zou je verwachten dat meer grondbezittende kerken bij Langweer hebben aangeklopt om te informeren of dit voor hen een optie is. ,,Ik heb nog niet één telefoontje gehad. Maar vaak zijn pachtcontracten voor lange termijn afgesloten. Als een boerenfamilie al voor generaties bij je pacht, zeg je dat niet zomaar op. In ons geval was het de boer die ermee stopte en moesten wij een nieuwe lucratieve bestemming verzinnen.”