Dit artikel is vandaag gratis

Extreme wateroverlast in Fryslân: hoeveelheid neerslag was uniek en ongekend, maar dit gaat zeer waarschijnlijk vaker gebeuren

Tenten en caravans op camping Klein Zwitserland in Sumar stonden gisteren onder water. Foto: ANP

Een grote muur van water trok afgelopen weekeinde over Fryslân heen. De hoeveelheid neerslag was uniek en ongekend, maar het is de vraag hoelang we zulke woorden nog zullen gebruiken voor dergelijke buien. Want het lijkt er sterk op dat die vaker gaan voorkomen. Al op korte termijn.

,,In Zwaagwesteinde viel bijna honderd millimeter in één uur. Dan gaat het mis. Dan gaat het helemaal mis.”

Piet Paulusma is na lange carrière als weerman best wat gewend als het op het weer aankomt. Maar de neerslag die afgelopen weekeinde in vooral Noordoost-Fryslân voor overlast zorgde, is ook in zijn ervaring uitzonderlijk.

Riool kan toevloed niet aan

Vooral zondagochtend werd Fryslân overvallen door zware regenval en onweersbuien. Kelders liepen vol water, straten stonden blank en daken bezweken onder het gewicht van het water. ,,Honderd millimeter is honderd liter per vierkante meter”, licht Paulusma toe. ,,Probeer dat maar eens door de riolen te persen. Daar is ons rioolsysteem niet op berekend.”

De regenval ontstond doordat een lagedrukgebied vast bleef zitten tussen twee hogedrukgebieden. Paulusma noemt dit een tweelingdepressie. ,,Dan heb je constante buien die eigenlijk niet opschoten. In Limburg hebben we dit ook gezien. En ook hier zijn woningen ondergelopen.” Het leidde volgens Paulusma tot ‘absolute records’. In Kootstertille viel bijvoorbeeld in totaal 143 millimeter.

Volgens weerman Klaas Ybema uit Workum is het cijfer van 143 millimeter wel officieus. Hij kent het weerstation niet, en weet dus niet of het goed is en goed afgesteld staat. ,,Mar ik slút net út dat it kloppet, want Koatstertille lei wol yn it episintrum.” Het officiële station Burgumerdaam noteerde een officieel nieuw Fries neerslagrecord. Daar viel in een etmaal 113 millimeter. Het oude record stond op 110 millimeter (Sint Annaparochie, 31 augustus 2012).

Opwarming van de aarde

We zullen aan deze extreme buien moeten wennen. Want volgens Paulusma zal zulk extreem weer vaker voorkomen. ,,Toen ik begon als weerman was dertig millimeter ineens al heel wat. Dat is nu niet meer aan de orde. Alle extreme weeromstandigheden van nu zijn een gevolg van de opwarming van de aarde, door een natuurlijk proces én door menselijk gedrag. Als de aarde blijft opwarmen zijn meer extremen mogelijk. Van extreme droogte tot hele natte periodes en strenge winters.”

En de volgende extreme omstandigheden komen waarschijnlijk eerder dan we denken. Paulusma voorspelt dat het zondagnacht weer hard kan gaan regenen. ,,En we zijn er ook nog niet deze zomer. Er kan nog van alles gebeuren; droogte, extreme regen. Misschien moeten we maar blij zijn dat het skûtsjesilen niet doorgaat.”

Veel meldingen niet direct opgevolgd

De regen zorgde voor overlast en soms gevaarlijke situaties. Volgens Jan Willem Zwart, woordvoerder van Brandweer Fryslân, kon aan veel meldingen niet direct gehoor gegeven worden. ,,Als een kelder volloopt is dat niet levensbedreigend. Als we die al leeg pompen, is het een extra service.”

Er waren meerdere incidenten waar de brandweer wel direct nodig was. Zo stortte een dak van kunststofproductiebedrijf Enitor Primo in Buitenpost in. Bewoners van woonzorgcentrum ‘t Suyderhuys in Surhuisterveen werden naar een ander deel van het pand gebracht, toen het dak van een van de ruimtes begon te lekken. Tien woningen van Sikkemahûs in De Westereen, waar senioren zelfstandig wonen, waren onderlopen. ,,Met vijftig tot twintig centimeter”, aldus Zwart. De bewoners werden naar een etage hoger gebracht.

Volgens burgemeester Klaas Agricola van Dantumadiel waren de bewoners geschrokken. Hij kwam hen gisteren een hart onder de riem steken. ,,Een vertelde dat ze wakker werd en in het water stapte. Ze was zich een hoedje geschrokken.”

Bang voor herhaling

De bewoners zijn volgens Agricola bang dat zoiets weer gebeurt. ,,Het Sikkemahûs staat op een lage plek en daar stroomde het water heen. We gaan nu met elkaar kijken wat we hieraan kunnen doen en hoe we het kunnen voorkomen.” Dat geldt ook voor andere plekken in het dorp. ,,Bij het winkelcentrum stond in meerdere panden een laagje water.”

Volgens Zwart trok het water vrij snel weg via de waterinfrastructuur. Wetterskip Fryslân zette bij Reahel en Kuikhorne noodpompen neer, omdat het watersysteem niet voldoende capaciteit had om het water daar weg te werken.

Nieuws

menu