Franeker of Frjentsjer: ongelijke rechten?

Of de gemeente Waadhoeke haar huiswerk moet overdoen en een nieuw besluit moet nemen over het plaatsnamenbeleid valt nog te bezien.

Moet Frentsjer niet bovenaan staan? Foto: Catrinus van der Veen

Moet Frentsjer niet bovenaan staan? Foto: Catrinus van der Veen

Dinsdag diende bij de bestuursrechter de zaak van een inwoner van Franeker, die meent dat de gemeente het beleid van de vier fusiegemeenten moet harmoniseren en dus de Friestalige naam voor alle dorpen, buurtschappen en stad officieel moet vastleggen.

Maar bestuursrechter Erna Visser moet eerst bepalen of het terecht is dat de gemeente het bezwaar van de inwoner niet in behandeling heeft genomen, en meer dan die vraag lag dinsdag niet voor.

Harmonisatie

Al voor de officiële fusiedatum van de gemeenten Franekeradeel, Menameradiel, het Bildt en een deel van Littenseradiel tot Waadhoeke (1 januari 2018) wees Jehannes Elzinga uit Franeker erop dat Littenseradiel en Menameradiel officieel de Friestalige plaatsnamen hanteerden, en Franekeradeel en het Bildt niet. In het kader van de wettelijke harmonisatie van de regelgeving op elk gebied zou het Friestalige plaatsnamenbeleid volgens Elzinga binnen twee jaar in heel Waadhoeke ingevoerd moeten worden.

Ik fiel my diskriminearre. Der docht him in paradoksale situaasje foar

Waadhoeke wees erop dat in het herindelingsbesluit door alle gemeenteraden is vastgesteld dat dat nu juist niet zou gebeuren. Jehannes Elzinga, oud-bestuurslid van de Frysk Nasjonale Partij, maakte daar weer bezwaar tegen. ,,Ik fiel my diskriminearre”, legde hij dinsdag in de rechtbank uit. ,,De paradoksale situaasje docht him foar dat ynwenners fan de eardere gemeenten Littenseradiel en Menameradiel harren Fryske plaknammen brûke meie, en ynwenners fan de oare twa eardere gemeenten net. Dat is rjochtsûngelikensens.”

Diversiteit

De onafhankelijke gemeentelijke bezwarencommissie verklaarde Elzinga’s bezwaar vorig jaar zomer niet-ontvankelijk, en het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad namen dat over. Er lag immers een gemeenteraadsbesluit dat de plaatsnamen niet over één kam geschoren zullen worden. De harmonisatie van het plaatsnamenbeleid bestaat er juist in dat de diversiteit van de gemeentelijke voorgangers in stand blijft, betoogde bedrijfsjurist Jetty de Groot namens de gemeente. ,,Het is bewust politiek beleid om de diversiteit in de gemeente tot uiting te laten komen in het plaatsnamenbeleid. Zo staat het ook in het herindelingsbesluit en in de taalverordening.”

De gemeente verklaarde Elzinga’s bezwaar niet-ontvankelijk, omdat het om ,,een intern besluit zonder enig extern rechtsgevolg” zou gaan. Bestuursrechter Visser moet beslissen of deze beslissing terecht is. Pas als zij zou beslissen dat het bezwaar ten onrechte niet-ontvankelijk is verklaard, moet de bezwaarprocedure opnieuw en als daar dan weer uit blijkt dat het bezwaar gegrond is, moet de gemeente het beleid rond de plaatsnamen heroverwegen. Visser doet binnen zes weken uitspraak.

Beleidswijziging noodzakelijk

Om in officiële documenten de Friestalige naam van je woonplaats te kunnen vermelden, is een beleidswijziging van de burgerlijke gemeente noodzakelijk.

Dat betoogde Cor Jousma van de Topografyske Wurkgroep Fryslân gisteren in de rechtbank in Leeuwarden, waar de bestuursrechter zich boog over het bezwaar van Jehannes Elzinga uit Franeker tegen het plaatsnamenbeleid van de gemeente Waadhoeke.

Bestuursrechter Erna Visser wees erop dat het Fries wettelijk als officiële tweede rijkstaal geldt. ,,In correspondentie met de gemeente kan iedereen de Friese naam gebruiken”, hield ze Jousma voor.

,,It giet derom dat it ek binnen in Nederlânske kontekst, bûten de oerheidskommunikaasje om, mooglik is”, antwoordde Jousma. ,,By it ynfoljen fan it belestingformulier bygelyks. Dêr kin it net as de gemeente de Fryske nammen net offisjeel fêstlein hat. Ast dyn hûs te keap setst by de makelder jildt itselde. De Fryske plaknammen stean ommers net offisjeel registrearre yn ’e Basisregistratie Adressen en Gebouwen en de Gemeentelijke Basisadministratie.”

Friese identiteit

,,Boppedat giet it de Fryske identiteit oan”, vervolgde Jousma. ,,Dy kin net as nasjonaliteit yn it paspoart opnommen wurde, mar al fia de namme fan it berteplak.”

De gemeenteraad besloot in juni vorig jaar dat het plaatsnamenbeleid blijft zoals vastgelegd in het herindelingsbesluit: dus dat voor elk dorp, stad of buurtschap geldt dat het oude beleid in stand blijft.

Visser vroeg door op de claim van rechtsongelijkheid. ,,De nieuwe gemeenteraad heeft op het gebied van meertaligheid en differentiatie gekozen voor het onderhavige beleid. In juridisch opzicht is er één beleid dat voor elke inwoner gelijk is. Hoe kunt u dan zeggen: ik word ongelijk behandeld?”

Gelijke rechten en plichten

Jousma: ,,Sa’t it no is, is it in raar belied: Elzinga út Frjentsjer mei yn korrespondinsje mei de belestingtsjinst net syn Frysktalige wenplak opjaan, wylst syn famylje yn Menaam dat al mei. Rjochten en plichten soene foar elkenien lyk wêze moatte.”

Visser wees erop dat er geen sprake is van achteruitgang in rechten. ,,Vóór de herindeling was het al Franeker. Als ik het goed begrijp zag de heer Elzinga in de herindeling een mooie gelegenheid om het Fries bovenaan op de plaatsnaamborden te krijgen.”

Elzinga bevestigde dat. ,,Alles is harmonisearre en krekt dit net.”