De gasproductie in Fryslân neemt verder af. Maar of dat doorzet, is onzeker

Uit de Friese gasvelden wordt minder gas gewonnen dan eerder. De velden raken leeg. Maar plannen voor het opschroeven van de productie zijn er ook.

Gaswinningslocatie Ameland-01 van de NAM bij Buren.

Gaswinningslocatie Ameland-01 van de NAM bij Buren.

Gaswinning: het is iets dat veel mensen liever niet in de buurt van hun huizen zien gebeuren. Tegelijkertijd zal gas de komende decennia nog gebruikt worden om diezelfde huizen te verwarmen. Maar wordt er nu meer of minder gas gehaald uit de Friese bodem? Voor beide conclusies valt wat te zeggen.

Als gekeken wordt naar het gas dat de afgelopen jaren daadwerkelijk is gewonnen uit Friese velden, is er al jaren een neerwaartse beweging te zien. Uit het recent gepubliceerde jaarverslag 2020 van NLOG, die mijnbouwactiviteiten bijhoudt, blijkt dat vorig jaar ruim 1600 miljoen kubieke meter aan gas is gewonnen in Fryslân. Dat is minder dan in 2019, toen er nog bijna 1800 miljoen kuub gas werd gewonnen.

Kleine velden raken op

Kleine velden in Nederland raken al jaren op. Ook in Fryslân, waar louter kleine velden zijn, is dit te zien. Het grootste veld in Fryslân is al decennia het veld Noord-Friesland. Daar wint de NAM sinds de jaren zeventig gas.

Onder meer de locaties van Ameland, Blije en Moddergat vallen eronder. Deze velden leverden vorig jaar samen ruim 1400 kuub gas op. Dat is minder dan de helft van wat daar in 2015 werd gewonnen. Na het Groningenveld is het nog wel de grootste gaswinlocatie van Nederland.

In drie andere vergunningsgebieden in Fryslân nam de gasproductie juist (iets) toe, namelijk Zuidwal, Gorredijk (beide van Vermilion) en Tietjerksteradiel III (NAM). In Leeuwarden en Tietjerksteradiel II (beide Vermilion) werd minder gas geproduceerd. Vermilion gaat de gaswinning in Zuidwal overigens stoppen.

Relatief meer uit Fryslân

Relatief gezien nam het aandeel Fries gas toe. In 2019 kwam ruim 6 procent van het Nederlandse gas uit Friese velden. In 2020 was dit ruim 7,5 procent. Dit komt vooral doordat de gaswinning uit Groningen wordt afgebouwd. De categorie ‘Friese velden’ is overigens wel discutabel omdat de gebieden zich niet aan de provinciegrenzen houden. Zo ligt de productielocatie van Lauwersoog in de vergunningslocatie Noord-Nederland, en valt gaslocatie Vinkega deels onder Drenthe.

Er is ook een andere trend zichtbaar, want de Friese gasproductie kan de komende jaren toenemen. Zo wil gasbedrijf Vermilion meer Friese winlocaties opzetten (bijvoorbeeld in Nijega, Blesdijke, Grou, en Raerd), en is het bedrijf ook bezig met grote zoektochten naar gas in vooral Zuid-Fryslân. NLOG schat in dat in heel Nederland de komende 25 jaar opgeteld nog tien miljard kuub aan gas uit nieuwe gasvoorraden kan worden gehaald, al is dit een zeer onzekere raming.

Weerstand bij bevolking

NLOG verwacht niettemin dat de komende jaren de daling van gasproductie uit kleine velden (zoals in Fryslân) zich doorzet. ‘Ook de jaarproductie uit de voorwaardelijke voorraden vertoont vanaf 2027 een geleidelijke afname.’

De gasproductie hangt volgens NLOG af van onder meer de gasprijs, het ‘imago van fossiele brandstoffen bij investerende partijen’, en de weerstand tegen gaswinning bij de lokale bevolking. Gaswinplannen worden doorgaans fel bevochten, omdat gevreesd wordt voor schade aan natuur of gebouwen.

Ook de gaswinning uit velden in de Noordzee neemt af. Die activiteit kan de komende jaren wel weer toenemen doordat de belastingaftrek van investeringen in gas op de Noordzee tot 40 procent is verruimd, en doordat de gasprijs is gestegen.