De Friese vertaling van het gedicht 'The Hill We Climb' van Amanda Gorman komt niet zonder strubbelingen tot stand

Alleen een persoon van ‘zwarte, inheemse of gekleurde afkomst’ mocht het gedicht ‘The Hill We Climb’ van Amanda Gorman vertalen. Valt de Friese vertaler Friduwih Riemersma daaronder? ‘Ik ha besocht om it agintskip dúdlik te meitsjen dat ik as Fries ek ûnderdiel útmeitsje fan in ‘indigenous’ minderheid.’

Amanda Gorman draagt haar gedicht 'The Hill We Climb' op tijdens de inauguratie van Joe Biden als president van de Verenigde Staten, 20 januari 2021.

Amanda Gorman draagt haar gedicht 'The Hill We Climb' op tijdens de inauguratie van Joe Biden als president van de Verenigde Staten, 20 januari 2021. Foto: AFP

Er is een Friese vertaling gemaakt van het spoken word- gedicht waarmee de Amerikaanse voordrachtskunstenaar Amanda Gorman optrad tijdens de inauguratie van president Biden. The Hill We Climb is in opdracht van de provincie naar het Fries vertaald door schrijver Friduwih Riemersma. Op last van Gormans uitgever is Michelle Samba in de arm genomen als gevoeligheidsmeelezer.

De publicatie in druk heeft echter nogal wat voeten in de aarde. Het literair agentschap van Gormans uitgeverij, Writers House, stelde als voorwaarde dat een persoon van ‘zwarte, inheemse of gekleurde afkomst’ (‘BIPOC’: black, indigenous and other people of colour) bij het vertaalwerk als meelezer ( sensitivy reader ) zou optreden.

,,Ik ha besocht om it agintskip dúdlik te meitsjen dat ik as Fries ek ûnderdiel útmeitsje fan in ‘indigenous’ minderheid, mar dat argumint oertsjûge harren net”, zegt Riemersma, die een cursus vertalen heeft gedaan. Het agentschap eiste dat een vrouw van kleur de tekst moest beoordelen. ,,Sels fyn ik dat in wite frou in tekst oersette kin fan in swarte frou”, zegt Riemersma daarover.

Voor de Nederlandse vertaling leverde Maria Lucas Reineveld eerder haar opdracht in, wegens ophef over de huidskleur. Riemersma vindt het een vorm van stereotypering dat alleen een zwarte vrouw de tekst van een zwarte vrouw voldoende zou doorvoelen om die goed te kunnen vertalen. ,,It spitst him hjir net ta op de erfaring fan it hearren ta in minderheid, mar puer op hûdskleur. Ik fyn dat eins te fier gean”, zegt ook Hille Faber van uitgeverij De Ryp, die de Friese tekst gaat uitgeven.

Acceptabel

Gedeputeerde Sietske Poepjes, namens de provincie opdrachtgever en geldschieter van het project, vindt de voorwaarde van een persoon van kleur als meelezer ,,akseptabel”. ,,Ik kin my yntinke dat in agintskip yn dizze tiid hiel alert is op taalgebrûk en hoe’t de stim fan minderheden fertolke wurdt”, zegt Poepjes.

Meelezer werd muzikant en voordrachtskunstenaar Michelle Samba, die vorig jaar de Talentenprijs won van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Riemersma en de uitgever gingen akkoord. ,,Los fan de diskusje oer it ferskynsel meilêzer fyn ik it fantastysk dat sy derby behelle rekke is”, zegt Riemersma. ,,Wy ha in wykein oer de tekst praat en úteinlik binne der sân wurden feroare, om in retoaryske misser fan Gorman wei te muozjen.”

Tevreden

Volgens Riemersma zijn zij en Samba beide tevreden over het eindresultaat. Samba was gisteren niet bereikbaar voor een toelichting, ondanks herhaalde pogingen.

Poepjes benadrukt dat Samba op grond van haar kwaliteiten als voordrachtskunstenaar een inhoudelijk goede meelezer is. ,,De meilêzer moat net inkeld op grûn fan kleur keazen wurde, mar op grûn fan syn of har ynhâldlike kwaliteiten. En dy hat sy.”

Uitgeverij De Ryp had de vertaling rond deze tijd in druk klaar willen hebben, maar er zijn nog hobbels op de weg. Faber wacht nog op goedkeuring van de vertaling van het Writers House. ,,De meilêzer docht ferslach oan Writers House en dy moat dan akkoart gean. Dêr wachtsje ik noch op.”

Honoraria

Verder is er nog geharrewar over de hoogte van de honoraria voor Samba en Riemersma. Samba vraagt een hoger bedrag dan Riemersma heeft gevraagd en gekregen. ,,Dêr moat in oplossing foar komme en dat sil grif slagje”, zegt Poepjes, die er verder in het openbaar nog niet over in details wil treden.