Froskepôle en Potmarge: Rients Aise Faber vertelt over historie van voormalig dorp Huizum

‘De Potmarge’, ‘Schrans’, ‘Tynjedyk’ en ‘Froskepôle’. Aan de hand van dit soort illustere namen vertelt Rients Aise Faber (76) de geschiedenis van het voormalige dorp Huizum - dat inmiddels omsloten is door de stad Leeuwarden - in De Huizumer geschiedenis in toponiemen.

De gardenierswoning bij de voormalige tuinderij aan de potmarge mocht maar tijdelijk blijven staan omdat er een wijk was gepland op de tuinderij. Die kwam er echter niet en het huis staat er nog.

De gardenierswoning bij de voormalige tuinderij aan de potmarge mocht maar tijdelijk blijven staan omdat er een wijk was gepland op de tuinderij. Die kwam er echter niet en het huis staat er nog. Foto: Collectie HCL

Het is de tweede editie van het boek. De eerste verscheen in 1996, in het Fries. In het dorp en omgeving werd van oudsher een mengeling van Fries en Stadsfries gesproken. ,,De túnkers praten benammen Huzumers, in soartemint Ljouwerters, mar dan krekt oars”, zegt de oud-leraar die onder meer Nederlands en Fries doceerde. ,,Yn it doarp sels en troch de boeren om it doarp hinne waard mear Frysk praat. Tsjintwurdich fernim ik dochs dat der foaral Nederlânsk praat wurdt. Fandêr dat ik in oersetting makke haw, sadat in grutter publyk yn de kunde komme kin mei de skiednis fan dizze omkriten.”

Faber groeide op in Huizum en woont inmiddels in de Leeuwarder wijk Aldlân. ,,It skynt dat hjir wol fyftich talen praat wurde. Mar it boekje is ek foar de bewenners fan dizze wyk en fan Nijlân nijsgjirrich, omdat dizze grûn earder by Huzum hearde.” Het boek gaat in principe over het gebied dat in het noorden en westen begrensd wordt door de Potmarge en de spoorlijn naar Heerenveen, in het oosten door de Tynje en de Wide Greuns en in het zuiden door het Van Harinxmakanaal.

De uitleg van straatnamen heeft vooral betrekking op het historische dorp Huizum. ,,De strjitten dy’t nei 1900 oanlein binne hat Henk Oly al beskreaun yn syn boek Leeuwarder straatnamen .” Faber behandelt ook andere toponiemen, zoals waternamen. ,,De Froskepôle wie bygelyks in wetterke by it Wâldmansdjip, mar no hat it rekreaasjegebiet oan de súdkant hjirfan dy namme krigen. It wie iuwen âld en ûntstie doe’t hjir klaai groeven waard om stien fan te bakken. De Potmarge komt fan pot of ‘pet’ lykas in petgat en slacht op it leechfeangebiet dat hjir lei. Marge komt fan marne, dat streamke betsjut.”

Scheltema

Faber voegde ook nieuwe informatie toe. Bijvoorbeeld over de familie Scheltema die vlakbij de twaalfdeeeuwse kerk woonde. ,,Wierskynlik hawwe guont út dizze famylje belutsen west by de stifting fan de tsjerke.” Maar ook over de boerderij die vroeger op de Tijnjedijk stond. ,,Dy stie op in hústerp en moat dus hiel âld west hawwe. De pleats is al yn 1920 sloopt, mar de kelder is der noch. Dêr binne wer huzen op boud en de bewenners brûke de âlde kelder noch.”

Naast het alfabetisch overzicht van toponiemen komt de geschiedenis van de omgeving aan bod, bijvoorbeeld die van de Middelzee. ,,Foar eltsenien dy’t hjir yn de buert wennet is dit in moai boekje om wat mear te witten te kommen oer de eigen omkriten.”

De Huizumer geschiedenis in toponiemen. Rients Aise Faber. Brave New Books, 20 euro