Fryske taalpolitiek, maar dan echt! Maak van Hiaure in Noardeast-Fryslân niet eenzijdig 'De Lytse Jouwer'. Dat doet onze historie geen recht | Opinie

De inwoners van Hiaure willen niet dat de gemeente Noardeast-Fryslân hun plaatsnaam omzet in de Friese benaming De Lytse Jouwer. Die benaming is namelijk helemaal niet ‘meer authentiek’.

Plaatsnaambord Hiaure / De Lytse Jouwer

Plaatsnaambord Hiaure / De Lytse Jouwer Foto: Sjoerd de Hoop

B en W van Noardeast-Fryslân stelt de raad voor om alle dorpen - vier aan de Groninger kant uitgezonderd - van een uitsluitend Friestalig plaatsnaambord te voorzien. Het dorp Hiaure, evenals bijvoorbeeld Waaxens en Aalsum, tekenden hier bezwaar tegen aan. Daar wordt blijkbaar niks mee gedaan. Dit is opgelegde taalpolitiek waar de burger of lokale ondernemer niet om gevraagd heeft. We roepen de raadsfracties op gehoor te geven aan de echte belanghebbenden: de Friese dorpsbewoners.

De achterliggende FNP-gedachte dat de Friestalige dorpsnaam ‘De Lytse Jouwer’ meer authentiek zou zijn klopt niet. Het tegendeel is waar: Hiaure komt van het oud-Friese woord Hioure (uitspreken als: hjoere ), dat met varianten al eeuwen in geschriften en op landkaarten staat. Het verwijst naar de oerlandschappelijke bewoning hier: ligging op een ‘oeverwal’, op een ‘hoger deel’, naast de lagere delen met een waddenslenk naar open zee.

Hiouren staat vermeld in 1459. Andere benamingen voor ons dorp zijn Hijawe (1505), en in 1511 was er Joure. In 1622 staan we als Hijawre op de kaart met de naam ‘Frisia Occidentalis’. In 1718 als Ioure op de kaart van Halma – Schotanus. In 1870 staat de naam Hiaure op de ‘Nieuwe kaart van Friesland’ van Eekhof. De Lytse Jouwer komt pas begin twintigste eeuw in zwang als het gelijknamige Joure/De Jouwer (in Zuidwest-Fryslân) dankzij koffiemaker Douwe Egberts groter en bekender wordt dan het kleine broertje bij Dokkum.

FNP-raadslid Aant Soepboer kreeg in 2020 een amendement aangenomen waarin de gemeenteraad aan B en W de opdracht gaf om alle tweetalige plaatsnaamborden in Noardeast-Fryslân te vervangen door eentalig Frysk. Het college voert de wensen van de raad uit; zo werkt lokale politiek. Alle dorpen zijn daarna in een brief gevraagd om middels een enquête of raadpleging (vergaderen kan niet in coronatijd) de inwoners te vragen of zij in meerderheid akkoord gaan. De inwoners van Hiaure zijn gemaild en iedereen is gebeld; 100 procent respons dus. In Hiaure (en ook Waaxens en Aalsum) zijn álle inwoners unaniem tegen eenzijdig ferfrysking van de dorpsnaam.

Laat nieuw plaatsnaambord staan

Hiaure heeft in 2019 bij de nieuwe gemeente pas een geheel nieuw tweetalig plaatsnaambord gekregen. Het vervangen door wéér een nieuw bord met alleen ‘De Lytse Jouwer’ is onwenselijk en onnodig. Dat bespaart lokale ondernemers kosten aan nieuw briefpapier en adreswijzigingen. Ook het nieuwe toeristisch informatiebord, waarop onze unieke dorpsnaam wordt uitgelegd, kan blijven.

Wethouder Breeuwsma heeft enkele dorpen vooraf gebeld en zei dat het B en W-voorstel als opdracht van de raad wordt doorgevoerd. De raadsleden kunnen dit per amendement aanpassen.

Luister naar bewoners

Wij doen daarom een oproep aan de raadsfracties: luister naar de dorpsbewoners die het feitelijk aangaat en die zich hierover hebben uitgesproken. Maak per amendement een uitzondering voor dorpen zoals Hiaure, voor wie het huidige plaatsnaambord perfect de Friese oorsprong en taalgebruik weergeeft. We rekenen erop dat ook FNP-er Soepboer dit amendement gaat steunen. Het bespaarde geld voor vervanging van het bord ‘Hiaure’ mag de gemeente besteden aan een project voor extra Fryske taalles door lokale basisskoalle De Fjouwerhoeke. We zijn voor Friese taalpolitiek maar dan echt en van onderen op.

Sjoerd de Hoop en Lieke Zuidema schreven dit opiniestuk namens Dorpsbelang Hiaure