Fryslân in de kano: Kanoën onder de lage, enge duikers van Dokkum

Kanovaren is een beetje als schaatsen. De wereld ziet er even anders uit. Het biedt een nieuwe blik op iets bekends. Vandaag de verrassende slag om Dokkum. Wie een beetje last heeft van claustrofobie hoeft aan deze tocht overigens niet te beginnen.

De sluis naar de Parkstergracht in Dokkum.

De sluis naar de Parkstergracht in Dokkum. Foto: Ruurd Wallinga

Het mooie van een kanotocht kan zijn dat je op waterwegen komt die zelden worden bevaren. Daarentegen kun je het ook heel gemakkelijk afwisselen met een enorm populaire vaarroute. Ik besluit een 8 van Dokkum te maken: twee keer een rondje om Dokkum. Tijdens het eerste rondje kom ik niemand op het water tegen; bij het tweede rondje lijkt het wel kermis. En beide keren is het genieten. De eerste keer van de natuur, het landschap en de rust. De tweede keer van de gezellige recreatiedrukte en het historisch stadsschoon.

Als geschikte opstapplaats vind ik een steigertje aan de Feije van Heemstrasingel. Na het eerste rondje ontdek ik overigens een nog betere startplaats: aan het eind van de Zaagmolenstraat. Daar ligt zowaar een helling waar je je boot te water kunt laten. Met die boot kun je overigens alleen in noordelijke richting varen, want de Alde Peazens loopt snel dood tegen de markante watertoren. Er ligt wel een duiker in de Zaagmolenstraat, maar daar past geen enkel bootje onder. Zelfs met een kano is het wikken en wegen. Neem ik deze lange, donkere tunnel vol met spinnenwebben of haal ik de kano eruit om hem over te dragen. Ik ga er onderdoor. Plat liggend op mijn vaartuig. Met de handen boven me duw ik me moeizaam maar zeker naar het licht. Ja, gelukt!

Dokkumer Lokaaltje

Voor wie bij de Zaagmolenstraat begint: de langste en donkerste tunnel heb je dan gehad. De vaart evenwijdig aan de Feije van Heemstrasingel heet het Ferbiningskanaal en verandert na het passeren van een oude spoorbrug in de Ealsumer Feart. De schitterende, robuuste brug maakte ooit onderdeel uit van het befaamde Dokkumer Lokaaltje. De laatste passagierstrein naar Anjum reed hier in 1935 overheen, de laatste goederentrein in 1975.

Bij de Aalsumerweg maakt de vaart een haakse bocht naar links. Dan volgt al gauw de duiker onder de Kweekschoolstraat. Enkele fietsers stoppen om te kijken of ik aan de andere kant wel levend tevoorschijn kom. Het is een behoorlijk nauwe onderdoorgang, maar er zullen nog veel engere volgen. Bijvoorbeeld die onder de Canadezenlaan.

Terp Aalsum

Met de wind in de rug kano en sup ik richting Aalsum. De terp uit de vroege middeleeuwen ligt ruim vijf meter boven NAP. Het torentje van de romaanse kerk is net te zien tussen de bomen. Voorbij het dorp ga ik onder een oude, hoge, smalle, betonnen voetgangersbrug door, die vast op een oude kerkenpadroute ligt. Bij de volgende kruising ga ik linksaf en vaar ik korte tijd langs de Droppingwei. Hier deden de Engelsen in de Tweede Wereldoorlog wapendroppingen, terwijl de Wehrmacht zich op slechts twee kilometer afstand bevond. Het werd nooit ontdekt.

De brede brug in de Hantumerwei is een verraderlijke. Met gemak vaar ik er eerst onderdoor, maar op het eind moet ik mijn hoofd flink buigen om een kopstoot te voorkomen. Al vrij snel kom ik weer bij een kruising. Ik verlaat het bredere water en ga linksaf de Alde Peazens in, ooit de grensrivier tussen de gemeenten Oost- en West-Dongeradeel. Het is een intieme sloot met veel grote lisdoddes, ‘stjonksigaren’ zoals wij ze vroeger noemden.

Er ligt een dam, met schrikdraad erover. Dat wordt dus voorzichtig manoeuvreren

Halverwege het riviertje is een brug, die zo te zien niet meer gebruikt wordt vanwege een grote stapel bielzen die erop ligt. Ervoor worstel ik me met moeite door een partij riet heen. Met enige kracht lukt dat. De opluchting duurt echter niet lang, want na amper vijf meter ligt een grote dam, met schrikdraad erover. Ik vraag de twee meisjes die toevallig met hun paarden aan komen lopen of er ook stroom op staat. Ja. Dus dat wordt voorzichtig manoeuvreren. De kano uit het water halen is eerst al een klusje. Een steigertje ligt er niet. De dam ligt vol met opgedroogde koeienstront. Aan de andere kant van de dam ligt een vlot. Via dit wankele, drijvende gevaarte moet ik mijn vaartuig weer te water laten. Ik raak bijna uit mijn evenwicht, maar weet me nog net staande te houden.

Voor wie niet van enge overdragingen houdt, is er wel een alternatief. De route is dan wat langer. Bij de laatste driesprong sla je dan niet linksaf, maar gaat rechtdoor richting Hiaure. Onder de weg De Ham door en dan bij de eerstvolgende gelegenheid linksaf en weer linksaf. Dan kom je weer op de Alde Peazens terecht zonder uit de kano te hoeven.

Fryslân in de kano: Kanoën aan beide zijden Sedyk Molkwerum-Hindeloopen

Waait het te hard of is de golfslag te groot, dan is deze route af te raden Van een afstandje lijkt het wel of er roodgele eenrichtingsborden op gele palen in het water staan. Je moet het maar weten dat het hier streng verboden is voor pleziervaarders, surfers en zwemmers.

Nadat ik mijn vertrekpunt passeer, ga ik weer richting de spoorbrug. Nu er niet onderdoor, maar rechtsaf richting de binnenstad van Dokkum. Ik neem de lage brug onder de Rondweg-Noord en stuit dan op een heus obstakel: een sluis naar de Parkstergracht. Het is een mooi, oud stukje Dokkum. Links is een mooi overdraagpunt. Bij de bolwerken ga ik rechtsom naar de Driepypstergracht met zicht op de molen. Het is er druk. Bij de molen ga ik linksaf het Lyts Djip in richting Grut Djip.

Een hele groep suppers komt me tegemoet en daarna een optocht van allemaal bootjes. Wat een gezellige drukte. Niet alleen op het water, maar op de bruggen, kaden en terrassen. Na een versnapering maak ik mijn rondje Dokkum af en vaar via de Halvemaanspoortbrug, de Aalsumerpoort en de Noordergracht weer naar de sluis.

Wie zelf geen kano heeft, kan midden in Dokkum bij ‘t Raedhûs een kano huren. De duur van deze route is zonder pauze ongeveer 2,5 uur, het alternatieve traject bij Hiaure kost circa een half uur extra.

In de zomerserie Fryslân in de kano worden routes van enkele kilometers beschreven.

Lees hier a ndere artikelen van deze serie.

Nieuws

menu