Fryslân steunt de oproep van het Interprovinciaal Overleg en wil dat er haast wordt gemaakt met de vorming een nieuw kabinet: 'Er is nu een route nodig'

Het Interprovinciaal Overleg (IPO) heeft een heldere boodschap voor de formateur: schiet op met de vorming van een nieuw kabinet. ,,Het moet afgelopen zijn met het gedoe van wie niet wil met wie, want er liggen grote kwesties te wachten.”

Informateur Mariëtte Hamer zegt na de overhandiging van haar eindverslag bezorgd te zijn over de onderlinge verhoudingen tussen de partijen die betrokken waren bij de formatie.

Informateur Mariëtte Hamer zegt na de overhandiging van haar eindverslag bezorgd te zijn over de onderlinge verhoudingen tussen de partijen die betrokken waren bij de formatie. Foto: Bart Maat

Verschillende commissarissen van de koning uit andere provincies ondersteunen die oproep van het IPO. Namens Gedeputeerde Staten van Fryslân doet gedeputeerde Sander de Rouwe dat ook, in zijn eigen woorden.

Het IPO voert samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Unie van Waterschappen gesprekken in Den Haag. De koepel windt er geen doekjes meer om. ,,Het moet afgelopen zijn met het gedoe van wie niet wil met wie, want er liggen grote kwesties te wachten. De zaken komen stil te liggen, er moeten besluiten worden genomen”, zegt Jaap Smit, voorzitter van het IPO en commissaris van de Koning in Zuid-Holland.

Commissarissen uit andere provincies ondersteunen die woorden. Namens Gedeputeerde Staten van Fryslân doet gedeputeerde Sander de Rouwe dat ook. ,,We steunen de oproep van het IPO, de ernst is aanwezig. We hebben begrip voor de politieke situatie, maar er dringen zich nu wel zaken op. Begrotingen voor komend jaar moeten al snel worden vastgesteld, er komen gemeenteraadsverkiezingen aan en het zijn vooral de grote thema’s die nu maar half zijn voorzien van antwoorden. Er moet voortgang komen.”

Stikstof en klimaat

De CDA-gedeputeerde, die binnenkort afzwaait om burgemeester van Kampen te worden, doelt op de klimaat-, stikstof- en woningbouwopgave. ,,De aanpak van stikstof bepaalt de toekomst van de boeren en de mogelijkheden voor huizenbouw. En met klimaat willen we die brede welvaartsaanpak zien. Maar er is nu een standstill ”, zegt De Rouwe. ,,Het klopt dat de eerste stappen zijn gezet in het stikstofdossier, maar je moet wel weten wat de volgende stap is. Daarmee creëer je perspectief. De boerensector heeft dat nodig, want die is moe en is het beu. We hebben behoefte aan een missionair en gemotiveerd kabinet.”

Afgelopen week werd bekend dat het eerste miljard voor de uitkoop van veehouderijen, om natuur te ontlasten van stikstof, beschikbaar komt. De vrijwillige stoppersregeling zal waarschijnlijk komend voorjaar openen voor inschrijving. ,,Rijk en provincie voeren het stikstofbeleid samen uit. En financiën zijn er dan wel, maar de visie en accenten niet. En dan kan de provincie niet uitvoeren. Het een is niet los verkrijgbaar van het andere.”

Knoop doorhakken

De gedeputeerde voor financiën schetst ook de onzekerheid over inkomsten voor lokale overheden. De (beoogde) groei van het aantal elektrische auto’s, waarvoor geen wegenbelasting wordt geïnd, kan een gat in de begroting slaan van de provincie. Een knoop doorhakken over een nieuw bekostigingssysteem voor weggebruik of juist behoud van de opcenten, die terechtkomen bij de provincies, wordt zonder missionair kabinet niet doorgehakt.

,,Dat zorgt voor een bepaalde onzekerheid. Maar ik denk bij financiën vooral aan mijn collega’s bij de gemeenten. Die zitten al vier jaar in onzekerheid over de bekostiging van jeugdzorg. Daar heeft het kabinet eenmalig een stap gezet in de goede richting. Maar we zijn wel een beetje uitgestapt, er is nu een route nodig.”

De bestuurders van lagere overheden maken zich volgens Smit grote zorgen over hoe het formatieproces verloopt. ,,Er is sprake van ongeduld en ongenoegen.” Smit zegt zich aan te sluiten bij de woorden van oud-formateur Herman Tjeenk Willink eerder deze week. Die sprak van ,,plaatsvervangende schaamte dat er nog steeds niet over de inhoud wordt gesproken”. De provinciecommissarissen spuien hun kritiek ook bij hun eigen partijen.

Wat moet het CDA doen?

CDA’er De Rouwe ziet in de donderdag verschenen basistekst voor een regeerakkoord door VVD en D66 weinig aanknopingspunten voor zijn partij. ,,Het is niet herkenbaar. De schetsen verwijderen, denk ik, een deel van de CDA’ers van VVD en D66. Bij regeringsdeelname zijn wat mij betreft twee zaken belangrijk: het moet op inhoud passen en we moeten het ‘Buma-bevel’ doorzetten. Dat betekent leiderschap van de partij vanuit de fractie in de Tweede Kamer.”

,,We hebben gezien dat dat werkt voor het CDA. Dan kunnen ministers besturen en uitvoeren, en kan er vanuit de Kamer een herkenbare politieke lijn worden uitgezet”, zegt De Rouwe. Geconfronteerd met het feit dat huidig fractievoorzitter Wopke Hoekstra liever opnieuw een rol voor zichzelf ziet als minister, zegt de Bolswarder: ,,Als ik mezelf als lijdend voorwerp neem: ik zag mezelf eerder ook geen raadslid worden, of Kamerlid of gedeputeerde. Toen zei de partij: doe het maar gewoon. En dat pakte goed uit. Soms moet je wat anders gaan doen dan je jezelf eerder hebt voorgenomen.”

Demissionair minister-president Mark Rutte wilde vrijdag voorafgaand aan de ministerraad geen vragen beantwoorden over de formatie.