Dit artikel is vandaag gratis

Goed voor het klimaat, CO2-opslag en tegen hittestress: Fryslân werkt aan meer bomen en bossen in de provincie

Dennis Benedictus (Staatsbosbeheer), gedeputeerde Douwe Hoogland en Wiebe Bouma (Landschapsbeheer Fryslân) bovenop uitkijktoren Belvédère in Oranjewoud bij de presentatie van de Friese Bomen- en Bossenstrategie. Foto: Wybe Fraanje

Onder meer door 538 hectare bos bij te planten en 112 hectare verdwenen houtwallen terug te planten wil de provincie Fryslân voldoen aan de doelstelling om in 2030 10 procent meer CO2 vast te leggen.

Het is een behoorlijke klim, dertig meter de hoogte in, maar dit is toch echt een uitermate geschikte plek om de Friese Bomen- en Bossenstrategie te presenteren, zegt gedeputeerde Douwe Hoogland terwijl hij uitpuft bovenop de uitkijktoren Belvédère in Oranjewoud.

Boven de boomtoppen van Tjaarda’s Bos lijkt het net of het allemaal bos en coulissenlandschap is zover het oog reikt, maar niets is minder waar. CO2 en stikstof uitstotende activiteiten zijn er te over: de A32 en verderop de A7, de blokkendozen van kaasfabrieken A-ware en Ausnutria (met nog een stuk in aanbouw) en de landbouwende buren van de bossen niet te vergeten.

Wie de actualiteit een beetje volgt weet het: er moet iets gebeuren met stikstof en CO2. De Bomen- en Bossenstrategie gaat over de opslag van CO2 in levend hout en natte natuur.

Rijk en provincies spraken in 2019 in het Klimaatakkoord af de vastlegging van koolstofdioxide (CO2) in bomen, bossen en natte natuur te vergroten met 0,4 tot 0,8 megaton per jaar. Nu slaan bossen zo’n 2,4 megaton per jaar op. Om de doelstelling te bereiken is in een landelijke Bossenstrategie afgesproken om 10 procent meer bosareaal te creëren tot 2030. Na een gestage groei sinds 1970 nam in Nederland het bosareaal sinds 2013 met 3,2 procent af van 375.912 tot 363.801 hectare. In Fryslân ging het in dezelfde periode van 12.697 naar 12.253 (minus 3,5 procent).

Landelijk komt dat neer op 37.000 hectare meer bos, waarvan 15.000 hectare binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Fryslân heeft een eigen Bomen- en Bossenstrategie ontwikkeld, die vrijdag in Oranjewoud werd gepresenteerd door gedeputeerde Douwe Hoogland. ,,Dit programma past goed yn ús totale belied en rekket oan tal fan beliedsterreinen, lykas feangreide, lânbou ensafuorthinne. It is in strategy: it is net in plan mei in sek jild derby. Wy moatte it op tal fan terreinen yntegrearje.”

Dennis Benedictus, teamleider Zuidoost-Fryslân van Staatsbosbeheer, geeft de politiek een waarschuwing mee. ,,Het gaat niet alleen om goede woorden, daar moeten ook daden achteraan komen.”

En dus ook geld. Staatsbosbeheer neemt landelijk 5000 hectare van de opgave van 37.000 hectare voor zijn rekening.

Stevige ambities

De Friese Bomen- en Bossenstrategie staat vol stevige ambities. Zo moet er 538 hectare nieuw bos gerealiseerd worden (nu is er 12.313 ha in Fryslân, een toename van 4 procent) en nog eens 112 hectare verdwenen houtwallen en elzensingels hersteld worden. Ook streeft de provincie naar 210 hectare voedselbos en agroforestry. Hoogland: ,,Ik wie lêstlyn by in boer yn Súdeast-Fryslân dy’t in produksjebosk wol seach as in nije bedriuwstak foar him.”

Verder staat in de strategie dat 2795 hectare bestaand bos ‘gerevitaliseerd’ moet worden en 939 hectare houtwallen en andere landschapselementen. Verder moet er 2162 hectare natte natuur bij de bestaande 29.582 hectare komen (7 procent). De provincie streeft naar 147 hectare nieuw kwelderareaal, 345 hectare uitbreiding van veenmoeras en 1670 hectare overige natte natuur.

Bomenziektes

De revitalisering van bossen is deels nodig omdat bomenziektes en -plagen huishouden, een teken van verstoorde biodiversiteit. Vanaf de uitkijktoren is goed te zien hoeveel sparrentoppen in de omgeving bruin zijn, wijst Benedictus. ,,De letterzetter. Die bomen verdwijnen allemaal de komende jaren.”

Zo moet 231 hectare fijnsparbos vervangen worden, 528 hectare essenbos (vanwege de essentaksterfte) en om uiteenlopende redenen ook 264 hectare lariksbos, 303 hectare grovedennenbos, 644 hectare eikenbos en nog eens 826 hectare van bossen waar andere soorten dominant zijn.

De bosuitbreiding wordt deels tot stand gebracht door spontane bosuitbreiding. Arealen mogen dus verbossen. Alle kleine beetjes helpen om bomen erbij te krijgen. Tien kilometer nieuwe laanbeplanting moet er komen, en negentien kilometer moet gerevitaliseerd. Verder moeten er 50.000 solitaire bomen bijkomen in het buitengebied.

Maar dit gaat allemaal niet over de bebouwde kom. Hoogland: ,,Gemeenten moatte ek meidwaan. Mei it each op hjittestress en wetteroerlêst is it tige wichtich dat der yn stedsk gebiet ek beammen bykomme.”

Niet zomaar planten

Directeur Wiebe Bouma van Landschapsbeheer Fryslân wijst erop dat het belangrijk is dat er niet zomaar van alles overal geplant wordt. ,,Wy moatte kritysk sjen nei hokker beammen op hokker plakken komme. Ynlânske soarten. Op ‘e klaai moatst bygelyks ipen sette, en net iken. Allinnich dan wurdt it bioferskaat holpen.”

Om particulieren goed te kunnen adviseren komt er een Bomenloket. Op de klei zal ook niet heel veel bos bijgeplant worden, namelijk negentien hectare. ,,Greidefûgelbehear en bosk flokke meiïnoar”, zegt Hoogland.

Dat hoort Bouma met lede ogen aan. Een project als Boom voor boom in Súdwest-Fryslân, waarbij boeren de schaarse solitaire bomen mogen omhakken omdat dat schuil- en nestelplaatsen voor roofvogels kunnen zijn die weidevogelkuikens roven, noemt hij ,,doodzonde”. ,,Dy beammen krigest nea werom. De foksen en de murden, dát binne de echte pleagen foar de greidefûgels. Der binne al sa’n soad beammen ferdwûn mei de ruilferkaveling yn de jierren sechstich, santich en tachtich - dat neame wy lânskipsslitaazje. It is sá spitich dat wy der net meiïnoar foar soargje kinne dat dy beammen behâlden bliuwe.”

Nieuws

menu