Gaswinning onder de Waddenzee bij Ternaard kan doorgaan van minister Blok; de Waddenvereniging is woedend

De NAM mag aardgas onder de Waddenzee gaan winnen tussen Ternaard en Ameland. Dat schrijft minister Stef Blok (Economische Zaken en Klimaat) in het ontwerpbestemmingsbesluit dat vrijdag openbaar is gemaakt.

Fietsers kwamen vanuit het Friese Ternaard aan bij de rechtbank om Milieudefensie te steunen in de klimaatzaak tegen Shell.

Fietsers kwamen vanuit het Friese Ternaard aan bij de rechtbank om Milieudefensie te steunen in de klimaatzaak tegen Shell. Foto: Remko de Waal Remko de Waal Remko de Waal

Op basis van onderzoeken en adviezen ziet Blok geen grote bezwaren voor natuur, milieu, mens en bebouwing bij de winning van maximaal 7,5 miljard kubieke meter gas in het Ternaardveld gedurende vijftien jaar.

Frank Petersen van de Waddenvereniging reageert verontwaardigd. ,,We hadden dit wel een keer verwacht. Maar met slechts twee weken te gaan voordat de Kamer het onderwerp behandelt, zien we dit echt als het de pas afsnijden van het parlement. Het is bijna beledigend.” Op 15 september is dat Kamerdebat over onder meer de gaswinning vanaf Ternaard.

De Waddenvereniging vindt de toetsing van de winningsaanvraag van de NAM veel te summier. Die is gebaseerd op de mijnbouwwet. Klimaatverandering, zeespiegelstijging, de Unesco Werelderfgoedstatus en uitstoot van broeikasgassen bij gaswinning hadden meegenomen moeten worden, vindt Petersen.

Woede

De Waddenvereniging roept volgers op hun woede over dit besluit met de vereniging te delen. Zelf zal het een werkbezoek van Blok aan Harlingen en Schiermonnikoog, komende week, aangrijpen om de onvrede te uiten. Dat zal ook gebeuren via een zienswijze, via de politiek en mogelijk met acties.

GroenLinks in de Tweede Kamer laat weten het besluit ‘verbijsterend’ te vinden. De partij wil dat er per direct wordt gestopt met de bestaande winning van zout, gas en overige delfstoffen in het Waddengebied. SP-Kamerlid Renke Leijten noemt de keuze van Blok ‘schaamteloos’. ‘Als demissionair kabinet wel besluiten tot gasboringen in een natuurgebied maar zeggen dat je voor het halen van Urgendadoelen “helaas” demissionair bent’, schrijft ze op Twitter.

Het ontwerpbestemmingsbesluit ligt nu ter inzage. Organisaties kunnen zienswijzen gaan indienen. Volgens het ministerie is het Werelderfgoed goed beschermd. Begin dit jaar concludeerde ’een onafhankelijk wetenschappelijke adviescollege dat het ‘hand aan de kraan’-principe voor nu voldoet en daarmee een adequate bescherming biedt voor de natuur in het Waddengebied als het gaat om de thans vergunde gaswinning’. Dat betekent dat de gaswinning kan worden verminderd als bodemdaling, -beweging, -trilling of andere schadelijke effecten toch groter worden dan bedacht.

Het ontwerpbesluit raakt niet aan het regeerakkoord van Rutte III, waarin werd opgenomen dat er geen nieuwe opsporing naar gas mocht plaatsvinden. De opsporingsvergunning voor Ternaard stamt namelijk al uit 1969, net als die voor de velden Blije, Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen.

Het gas uit het Ternaardveld moet van 2023 via één winningsput worden gewonnen. Het gas gaat via een pijpleiding naar land, dan naar Anjum voor bewerking tot de juiste gaskwaliteit, om daarna het netwerk van Gasunie in te gaan.

Herstellend vermogen Waddenzee

Uit modellen blijkt dat een maximale zeebodemdaling met 10-12 centimeter waarschijnlijk is bij de gaswinning uit het Ternaardveld. Door het zelfherstellende vermogen van het Wad, door afzet van sediment, lijkt dit per saldo minder te worden.

De kans op (grote) trillingen door de gaswinning is klein. Wel wil de minister dat het seismisch monitoringsnetwerk van de KNMI wordt uitgebreid om het oorzakelijk verband tussen gaswinning en schade aan te kunnen tonen.

De ‘oude’ Kamer riep de demissionaire regering vlak voor de verkiezingen in maart nog op om geen onomkeerbare stappen te zetten rond deze beoogde gaswinning. Eerst moesten drie onderzoeken zijn afgerond naar bodemdaling, zeespiegelstijging en de effecten van gestapelde mijnbouw in het Waddengebied.

De resultaten van die onderzoeken stuurde de minister vlak voor de zomer naar de Kamer. De conclusie was kortweg: de effecten op die drie onderdelen zijn minimaal, en met het hand-aan-de-kraanprincipe houden we alles nog eens in de gaten, en kunnen we zo nodig bijsturen. De Kamer wil desondanks half september in debat met Blok.