Het verbruik stijgt, nieuwe watervoorraadgebieden in Fryslân zijn nodig. En daar mag geen gas worden gewonnen

Vier gebieden in zuidelijk Fryslân en een gebied bij Surhuizum komen wat de provincie betreft in aanmerking om er in de toekomst zo nodig drinkwater te winnen. Om de waterkwaliteit te beschermen, mag er geen gas of aardwarmte gewonnen worden.

Mensen moeten stoppen met het vullen van zwembaden in de tuin, stelt Vitens. Foto: ANP

Mensen moeten stoppen met het vullen van zwembaden in de tuin, stelt Vitens. Foto: ANP Foto: ANP

De zoektocht naar nieuwe reserves, in opdracht van het rijk, is onder meer nodig omdat het watergebruik stijgt. De afgelopen acht jaar steeg de vraag met 18 procent, tot meer dan 53 miljoen kubieke meter water per jaar.

Behalve bevolkingsgroei en een toename van het watergebruik per persoon speelden ook de hete en droge zomers een rol, net als de stijging van het aantal melkkoeien, de nieuwe zuivelindustrie bij Heerenveen en corona, zo staat in de Drinkwaterstrategie 2050 van de provincie en waterbedrijf Vitens.

Om de verwachte stijging van het waterverbruik aan te kunnen, moet er tot 2050 jaarlijks ruimte zijn om 12,5 miljoen kubieke meter water extra op te pompen.

Verzilting

En dan is er het risico van verdere verzilting van het grondwater. Zo’n 24 miljoen kubieke meter water wordt nu opgepompt uit winputten waar tot 2100 verzilting kan optreden. Daarom is het zoeken naar bronnen die als vervangers kunnen dienen.

De vijf beoogde ‘strategische voorraden’, zoals het in vakjargon heet, liggen grofweg tussen de Sleattemer Mar en het IJsselmeer, ten noorden van de Tsjûkemar, aan de zuidkant ervan, tussen Heerenveen en Wolvega en in een gebied rond Surhuizum. Ze zijn niet kwetsbaar voor verzilting. Bij de selectie van gebieden is erop gelet dat ze niet botsen met bestaande geothermieplannen, licht Johan Medenblik toe, beleidsmedewerker water bij de provincie.

Er zal in deze gebieden geen gas gewonnen mogen worden of geothermie of warmte-koude-opslag mogen plaatsvinden. Bij die activiteiten worden grondlagen doorboord die het grondwater juist beschermen tegen verontreinigingen van buitenaf.

Gjin gedonder

,,Drinkwetter is it alderwichtichste wat der is foar in minske. Wy binne yn Fryslân segene mei moai skjin grûnwetter en yn de foarriedgebieten dy’t wy oanwize wolle, moat der dus hyn ofte nei gjin gedonder komme mei de wetterkwaliteit”, zegt gedeputeerde Douwe Hoogland.

Tegelijk is vrijwel heel Fryslân al ingedeeld in concessiegebieden voor opsporing of winning van gas. Die overlappen de beoogde watervoorraadgebieden. Hoogland moet daarover dus overleggen met het rijk, dat over mijnbouw gaat.

De gedeputeerde verwacht Den Haag te kunnen overtuigen. ,,De opdracht om dizze foarriedgebieten oan te wizen, komt by it ryk wei. Dat sil der dan ek mei akkoart gean dat dêr gjin mynbou mear mooglik is.”

In een van de gebieden, rond Surhuizum, vindt nu nog wel gaswinning plaats, namelijk bij Harkema. ,,Mar de ferwachting is dat dat yn de takomst ôfnimt en úteinlik ophâldt. Dêrnei kin it dan mooglik as wetterwingebiet brûkt wurde”, aldus Medenblik. Het moet een alternatief worden voor de waterwinning bij Noardburgum, waar verzilting een probleem begint te worden.

Waterwingebied

Het aanwijzen van de watervoorraadgebieden legt geen beperkingen op aan het landgebruik. Het duurt bovendien nog jaren voordat de waterwinning daadwerkelijk begint. Naar verwachting worden de voorraadgebieden volgend voorjaar vastgesteld in het Waterprogramma van de provincie.