Gevechtsvliegtuig F-35 krijgt sfeervol onthaal op Vliegbasis Leeuwarden

Na jaren van ontwikkeling, productie en oefening staat de F-35, het duurste defensieproject in de Nederlandse geschiedenis, in de hangar van Vliegbasis Leeuwarden. En dat werd gevierd.

Rondom de vliegbasis aanschouwden duizenden mensen de landing van de eerste F-35.

Rondom de vliegbasis aanschouwden duizenden mensen de landing van de eerste F-35. Foto: Marchje Andringa

Wellicht was het een symbolisch moment. Net voordat de F-35 zou landen moest de verouderde voorganger, een F-16 van Vliegbasis Volkel, in Leeuwarden een voorzorgslanding maken wegens een technisch euvel. Er was rook in de cockpit. Ietwat vertraagd en begeleid door een liedje van het luchtmachtorkest (24k magic in the air van Bruno Mars) kwam kort daarna de F-35 aan.

Volgens staatssecretaris Barbara Visser, een van de sprekers voorafgaand aan de aankomst, was de F-35 daarmee eindelijk thuis. Visser memoreerde de aankomst van de F-16 op Leeuwarden in 1979. ,,Toen werd geschreven dat die misschien wel tot 2000 dienst zou doen. Inmiddels is het 2019.” De F-16 heeft ons volgens haar trouw gediend, maar is wel aan vervanging toe.

Waar de aankomst van de F-16 destijds gepaard ging met anti-militaristische protesten, was het gisteren een feestelijke ceremonie. Van te voren waren geen demonstraties aangemeld, bevestigde de gemeente Leeuwarden, en minister Ank Bijleveld stelde voor een ‘groot feest’ te vieren.

Gemor

Toen staatssecretaris Visser vooraf het geluid van de F-35 ,,het mooiste geluid van de wereld” noemde, steeg wel even gemor op van de tribunes, waar zo’n duizend omwonenden zaten. ,,Voor sommigen dan”, voegde ze snel toe. ,,Het is the sound of freedom (geluid van vrijheid, red.). Voor onze mannen en vrouwen betekent het dat hulp onderweg is. En voor tegenstanders dat ze moeten oppassen.”

De omwonenden merken als eerste de nadelige gevolgen van de vliegbasis, zei burgemeester Sybrand Buma (Leeuwarden) kort nadat hij net als de overige prominenten op de tonen van het liedje Eye of the tiger het podium besteeg voor zijn toespraak. Dat zij in groten getale aanwezig mochten zijn, zag hij als een voorbeeld van het goede ‘buurmanschap’ van de vliegbasis. ,,Defensie en Leeuwarden horen bij elkaar. Het is qua grootte de zevende werkgever van Leeuwarden en de mensen van de vliegbasis voelen zich thuis in de gemeenschap.”

Vliegbasiscommandant Arnoud Stallmann sloot zich daarbij aan. ,,Leeuwarden en de vliegbasis zijn aan elkaar verbonden.” Hij sprak van een dag van trots voor de vliegbasis, die voortaan een straaljager van de zogeheten vijfde generatie huisvest. Het publiek op de tribune kreeg kort daarna in een video uitgelegd dat straaljagers verdeeld worden in generaties, die gescheiden worden op basis van grote technologische verschillen.

Veel voorgangers

Leeuwarden had van al die generaties typerende vliegtuigen op de basis. Van de eerste generatie Gloster Meteor, tweede generatie de Hawker Hunter, van generatie drie de F-104 Starfighter en van de vierde generatie de bekende F-16. Het publiek kon de Hawker Hunter, F-16, F-35 en Spitfire, een jachtvliegtuig van vóór de straaljagerperiode, gezamenlijk zien vliegen toen de F-35 arriveerde.

De kou en de tocht op de tribunes maakte het wachten er niet aangenamer op. Marco Fokkema (33) uit Leeuwarden heeft geen spijt van zijn komst naar de vliegbasis. ,,Het was het zeker waard”, zegt hij. ,,De snelheid en de techniek die erbij komt kijken, blijven toch fascinerend. Je krijgt niet vaak de kans om dat van zo dichtbij mee te maken. Het was alleen jammer dat de vliegtuigen tijdens de fly-over precies boven de tribune vlogen. Daardoor konden we het niet goed zien.”

Ook de vlieger van de F-35 had kort een zichtprobleem. De straaljager werd traditiegetrouw natgespoten door brandweerwagens van de vliegbasis, maar een van de wagens gebruikte per abuis schuim.

Toch wel heel bijzonder

Nadat de F-35 op het platform stond geparkeerd en de motoren waren uitgezet, kreeg het publiek op de vliegbasis de gelegenheid om foto’s van de straaljager te maken. ,,Het is toch wel heel bijzonder”, zegt Mintsje de Meer (55) uit Koarnjum nadat ze wat plaatjes van het gevaarte heeft geschoten. Ze vindt het passend dat Defensie de omwonenden heeft uitgenodigd om bij het evenement aanwezig te zijn. ,,Het is een mooie gelegenheid om de straaljager van dichtbij te bekijken. De komende jaren zullen we dit vliegtuig nog vaak genoeg voorbij zien vliegen.”

Thuis in Koarnjum is de familie aan het geluid van de vliegtuigen gewend, zegt dochter Anneke Jorna (23). ,,Je hoort het natuurlijk wel, maar ik vind het vaak wel meevallen. Al kan het tijdens oefeningen soms wel veel zijn. Je moet ook naar de voordelen kijken. De vliegbasis levert veel werkgelegenheid op.”

Niet genoeg brandstof

Buiten de vliegbasis hadden zo’n tweeduizend spotters zich verzameld, in de hoop op een mooie foto van ‘de vliegende laptop’, zoals de geavanceerde straaljager wel wordt genoemd. Vlieger Ian ‘Gladys’ Knight had hen graag nog een beter uitzicht op de fotogenieke F-35 gegund. ,,Ik was van plan om een extra patroon te vliegen voor de mensen buiten de hekken, maar dat is er helaas niet meer van gekomen.” Door de eerder genoemde voorzorgslanding moesten de F-35 en meevliegende F-16’s langer in de lucht blijven, en de F-16’s hadden niet genoeg brandstof over.

Aan alles merkt Knight dat de jager een vooruitgang is ten opzichte van de F-16. ,,Ik heb er nu ongeveer zeshonderd uur mee gevlogen. Fantastisch vliegtuig, ik kan niet anders zeggen. Het doet waar het voor ontworpen is en vliegt heel makkelijk. Er zijn veel dingen die lijken op de F-16, dus het is voor ons niet heel moeilijk om te leren vliegen. Maar het verschil is levensgroot. Het is een stealthvliegtuig, dus je bent onzichtbaar voor radarapparatuur.”

Sensoren

En dat werkt echt. ,,Het is niet uit een glossy brochure van de fabrikant op basis waarvan we dat geloven. Het is grondig getest. En een ander verschil is de sensoren die erop zitten. Daardoor kunnen we in alle weersomstandigheden heel nauwkeurig doelen vinden en aanwijzen en eventueel wapens op inzetten.”

Ook voor het schuim dat de brandweerauto op de jager spoot had de F-35 een oplossing gehad. ,,Als ik had gewild had ik mijn helm op kunnen zetten en had ik via infraroodcamera’s alsnog alles om mij heen gezien.”