Voorlopig is er in Fryslân geen ruimte voor nieuwe zonneparken.

Groene stroom groeit volgens TenneT nu ook te snel voor het hoogspanningsnet van Fryslân, geen ruimte voor nieuwe zonneweides

Voorlopig is er in Fryslân geen ruimte voor nieuwe zonneparken. Foto: Sem van der Wal

Het is nog maar de vraag of de provincie Fryslân in 2030 de extra halve terawatt groene stroom kan leveren die de provincie bij de Regionale Energies Strategie heeft toegezegd. Netbeheerder TenneT maakte donderdag bekend dat in het grootste deel van Fryslân de capaciteitsgrens van het hoogspanningsnet voor teruglevering van stroom is bereikt. Dat betekent dat er geen ruimte is voor nieuwe zonneweides.

Alleen in het noordoosten van de provincie is volgens TenneT-voorlichter Jorrit de Jong nog wat ruimte. Eerder al luidde netbeheerder Liander de noodklok omdat ze wegens capaciteitsproblemen bijna nergens meer windmolens, nieuwe zonneparken en grote zonnedaken kan aansluiten het op het regionale middennet van 110 kilovolt. Nu blijkt ook het hoofdnet van 220 kV, dat de overtollige Friese stroom naar het westen van het land moet transporteren, tegen een grens aan te lopen.

Verdeelstations

De bottleneck zit in de verdeelstations waar het door Liander beheerde middennet wordt gekoppeld aan het hoogspanningsnet van TenneT. Van de dertien Friese stations is er volgens De Jong alleen nog ruimte in die van Burgum, Dokkum en Drachten.

Het duurt volgens hem zeker drie tot zeven jaar voordat er extra transformatoren zijn en het regionale hoogspanningsnet is aangepast zodat er weer nieuwe zonneweides kunnen worden aangelegd. ,,De netvraag door nieuwe zonneparken is groter dan we hadden verwacht. De ontwikkeltijd van een zonnepark is ook aanzienlijk korter dan de uitbreiding van de capaciteit van het hoogspanningsnet. Voor een zonneweide ligt dat rond de twee jaar, bij een hoogspanningsnet drie keer zo lang.”

In de hele provincie wordt inmiddels voor 1800 megawatt aan duurzame energie opgewekt of is dat in voorbereiding. Dat is voor het grootste gedeelte (1500 megawatt) geconcentreerd in het westen en zuiden van Fryslân, waar de grootste knelpunten zitten.

Samenwerking

Voor een snellere oplossing is samenwerking tussen provincie, gemeenten en de netbeheerder nodig. ,,Hoe sneller gemeenten locaties voor extra verdeelstations aanbieden en de vergunningen worden verleend, des te eerder is het capaciteitsprobleem opgelost.”

Hoeveel er van het extra aanbod van 500 gigawatt (0,5 terawatt) voor 2030 kan worden gerealiseerd, hangt volgens De Jong af waar de zonneweides en andere duurzame energieprojecten zijn gepland. ,,Die halve terawatt is nog niet concreet ingevuld. We hebben er al bij de provincie en gemeenten op aangedrongen zo snel mogelijk aan te geven waar die projecten komen. Dan kunnen wij er rekening mee houden met onze investeringsplannen.”

Investeringen

De komende jaren investeert TenneT zo’n 250 miljoen in het Friese net. Zo wordt de bestaande verbinding tussen Oosterwolde en Oudehaske aangepast om meer stroom te kunnen vervoeren. Windpark Fryslân is onlangs al aangesloten met een rechtstreekse kabelverbinding op Oudehaske. Later zal dat verschuiven naar een nog nieuw te bouwen hoogspanningsstation bij Bolsward. Verder wordt er gewerkt aan uitbreidingen van het hoogspanningsstation Louwsmeer bij Hurdegaryp en het plaatsen van extra capaciteit op het station Oudehaske.

Afsluiten

Een ander wapen dat TenneT kan inzetten bij structurele knelpunten is het zogeheten congestiemanagement. Daarbij worden grote zonneparken gevraagd op piekmomenten een gedeelte van hun capaciteit af te sluiten om meer ruimte op het net te creëren. ,,Dat is wel op basis van vrijwilligheid en er staat financiële compensatie tegenover. Na de zomer hopen we in kaart te hebben gebracht waar zulke afsluitingen het meeste effect hebben.”

Voor particulieren met plannen voor panelen op het dak spelen de problemen op het hoofdnet niet, zegt De Jong. Onlangs meldde het Friesch Dagblad dat Liander wegens een te vol laagspanningsnet zonnepanelen bij mensen thuis incidenteel uitschakelt.