Grote drukte bij zoeken naar kolonieverleden van Veenhuizen, reserveren is hoognodig sinds erkenning als UNESCO Werelderfgoed

Wie een bezoek wil brengen aan het Gevangenismuseum in Veenhuizen of de Proefkolonie in Frederiksoord moet er vroeg bij zijn. Sinds de Koloniën van Weldadigheid zijn erkend als UNESCO Werelderfgoed zijn beide musea vrijwel dagelijks volgeboekt.

Bezoekers staan in de rij voor een tour in het Gevangenismuseum.

Bezoekers staan in de rij voor een tour in het Gevangenismuseum.

Een spontaan bezoekje aan het Gevangenismuseum in Veenhuizen is tegenwoordig lastig. Voor de deuren open gaan op dinsdag is er nog maar een tijdslot over. Als Wim Brink uit Hoofddorp aan het einde van de ochtend bij het museum komt, is ook dat plekje al vergeven.

,,Ik had gehoopt dat er toch nog een plekje beschikbaar zou komen doordat mensen niet op kwamen dagen, maar dat zit er niet in. We zijn hier in de buurt op vakantie, dus we hoefden gelukkig niet ver te rijden. Dan maar even een rondje lopen door het dorp, hier is ook genoeg te zien.”

Het museum had het al druk vanwege de vakantie. ,,We zijn natuurlijk een tijdlang dicht geweest en hebben nu nog met coronabeperkingen te maken”, zegt vrijwilligerscoördinator Anne van Schepen. ,,Bezoekers moeten een tijdslot reserveren. In totaal kunnen we maximaal zeshonderd bezoekers per dag verwelkomen en we zitten nu vrijwel elke dag vol.”

Werelderfgoed

Sinds de Koloniën van Weldadigheid in Veenhuizen, Frederiksoord, Wilhelminaoord en het Belgische Wortel twee weken geleden erkend werden als werelderfgoed door UNESCO is het nog drukker geworden. ,,Bezoekers komen van heinde en verre. Je ziet het ook in het dorp waar het drukker is.”

Toch verblijven de meeste mensen die een bezoek brengen momenteel op een vakantieadres in de buurt zoals Judith Schoone uit Breda die met haar zoon Sven het Gevangenismuseum bezoekt. ,,Ik hoorde dat dit een leuk museum voor kinderen is en heb het op tijd gereserveerd.”

Marian Uilkema uit Hilversum besloot een bezoek te brengen aan Veenhuizen nadat ze hoorde dat de Werelderfgoedstatus werd toegekend. ,,Ik wilde hier graag weer even zien en ben blij met deze toekenning. Het zorgt ervoor dat zo’n bijzondere plek beter behouden kan worden.”

Audiotour

Sommige bezoekers kwamen van minder ver zoals Anita Gorter die in Veenhuizen woont en met een vriendin op de fiets een luistertocht maakt door de omgeving. De audiotour is ingesproken door Suzanna Jansen, schrijfster van Het Pauperparadijs. ,, Het hele dorp was opgetogen over de toekenning van de Werelderfgoedstatus”, zegt Gorter die inmiddels 25 jaar in Veenhuizen woont. ,,In de afgelopen jaren is er veel opgeknapt en ik ben benieuwd wat er de komende jaren nog gaat gebeuren. Het verhaal over Veenhuizen ging altijd vooral over het gevangeniswezen en ik hoop nu dat het bredere verhaal van deze omgeving meer wordt verteld. Met deze luistertour ben ik ook meer op zoek naar het kolonieverleden van Veenhuizen.”

De audiotour wordt ook veel gebruikt door bezoekers die zonder te reserveren naar het museum wilden en zo toch nog iets mee krijgen van de geschiedenis van de omgeving.

Proefkolonie

Ook in Frederiksoord wordt het effect van de Werelderfgoedstatus gevoeld volgens woordvoerder Ingrid Mascini van museum de Proefkolonie. ,,Het is drukker dan anders, maar ook wij kunnen vanwege de coronamaatregelen maar een beperkt aantal bezoekers per dag toelaten. We zien het vooral ook in het bezoek van de website. De bezoekersaantallen zijn flink toegenomen sinds bekend werd dat de Koloniën van Weldadigheid Werelderfgoed zijn geworden.”

Meestal kan er nog wel twee dagen van te voren geboekt worden volgens Mascini. ,,We krijgen veel vakantiegangers over de vloer en die laten hun bezoek natuurlijk ook voor een groot deel van het weer afhangen.” In het Nationaal Vlechtmuseum in Noordwolde loopt het volgens medewerker Ton Hoekstra nog niet storm. ,,Maar we hebben niet te klagen over het bezoek. Ik denk dat de Werelderfgoedstatus wel invloed heeft. Als het bijvoorbeeld vol is in Frederiksoord kijken toeristen toch naar wat er in de omgeving verder te doen is en wij zitten dan best dichtbij.”

Het verhaal van het Vlechtmuseum sluit ook aan op dat van de Maatschappij van Weldadigheid die de koloniën van Veenhuizen en Frederiksoord stichtte. Die werden onder meer gesticht met als doel om de omgeving door armen te ontginnen en hen via werk te verheffen. Vlakbij Noordwolde ligt Oostvierdeparten dat onderdeel uitmaakt van de kolonie Wilhelminaoord. Ook het vlechten werd in de negentiende eeuw in Noordwolde gestimuleerd als manier om aan de armoede te ontsnappen.