Het Fries moet verweven zijn met andere schoolvakken

Het moet normaal worden op school om ook bij andere vakken het Fries te gebruiken, niet alleen bij het schoolvak Fries. Leraren Fries en deskundigen op het gebied van onderwijskunde en beleid vinden dat het belangrijkste middel om de provinciale ambities voor het Fries op school in 2030 te halen, bleek gisteren tijdens een digitaal symposium daarover.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima woonden twee weken geleden een les Fries bij aan osg Singelland in Drachten.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima woonden twee weken geleden een les Fries bij aan osg Singelland in Drachten. Foto: ANP

De provincie wil dat alle scholen in het Friese taalgebied over uiterlijk tien jaar een volledig aanbod voor het vak Fries hebben, van taalhouding tot lezen en schrijven. De Raad van Europa tikte Fryslân onlangs op de vingers dat dit nog lang niet in orde is.

Meer dan geld, leermiddelen of bijscholing kozen de deelnemers tijdens een live digitale stemming voor ‘integratie van Fries in andere vakken’ als de beste manier om de positie van het Fries in het onderwijs te verbeteren. De precieze einduitslag van de stemming kon de provincie gisteren overigens nog niet melden.

Verbinding

Hester Deelstra van de Inspectie van het Onderwijs ziet dat sommige scholen al met die verbinding bezig zijn. ,,Mar je hawwe dan wol bygelyks dosinten skiednis, ierdrykskunde of biology nedich dy’t har ék mei Frysk fertroud fiele.”

Volgens gedeputeerde Sietske Poepjes kunnen instellingen als Cedin en Afûk scholen helpen om zulk onderwijs verder vorm te geven. ,,Want der sil dan ek mear Frysktalich materiaal komme moatte om oare fakken yn it Frysk jaan te kinnen.”

Enthousiast

Niet alle schoolbesturen zijn enthousiast om meer aan Fries te doen. Dat merkt Deelstra ook in de dagelijkse praktijk. ,,Guon binne in ein op wei, mar oaren fine de ambysje fan de provinsje te heech.”

Gedeputeerde Sietske Poepjes toonde wel begrip voor scholen die klagen dat ze kinderen al zo veel extra’s moeten leren, van gezond eten en sporten tot de gevaren van loverboys. En daar komt in Fryslân dan ook nog het Fries bij.

Fries gebruiken bij andere vakken, zoals geschiedenis, aardrijkskunde of biologie, kan dan juist wel heel efficiënt zijn, opperde Poepjes. ,,It beswier dat it Frysk in ekstra ferplichting is dy’t ekstra tiid kost, giet minder op as je it Frysk yntegrearje yn oare fakken.”

Moeite

Tot de minder enthousiaste schoolbestuurders hoort Rieks Schoenmaker, bestuursvoorzitter van osg Sevenwolden. ,,Ik heb moeite met de verplichting dat iedereen Fries moet krijgen, ook de kinderen die niet Friestalig zijn of sowieso moeite hebben met taal.”

Docent Fries Reitze Jonkman was het daar niet mee eens. ,,As taalsosjolooch tink ik yn termen fan macht: jo wolle it Frysk op skoalle wer frijbliuwend meitsje, wylst it Nederlânsk foar elkenien wol ferplichte is. Dat fersterket de dominânsje fan it Nederlânsk en dat giet yn tsjin it wetlik fêstleine stribjen nei de lykweardigens fan beide talen yn Fryslân.”

Het Fries hoort er gewoon bij, aldus Poepjes. ,,Wy freegje skoallen dan ek om by de provinsje oan te jaan wat sy nedich ha om robúst Frysk oanbiede te kinnen.” Dat kan bijvoorbeeld gaan om scholing of leermethoden. De provincie heeft daar budget voor beschikbaar.

Soms doen scholen weinig aan Fries omdat leerkrachten de taal niet machtig zijn. ,,Dan kin it nuttich wêze dat der Frysk lesmateriaal komt dat skreaun is foar net-Frysktalige learkrêften. Nim Ingelsk, dat wurdt meastal net troch native speakers jûn, mar dêr rêde dosinten har ek mei”, aldus Poepjes. ,,Dan sizze wy ek net: dan mar gjin Ingelsk.”

Fries voor Frans

Onderwijsadviseur Aant Jelle Soepboer van Cedin had nog een ander idee om de belasting voor scholen te verminderen. Waarom zou in Fryslân het vak Fries niet in de plaats kunnen komen van bijvoorbeeld Frans, opperde hij. ,,In folweardich oanbod fan it Frysk: as earste taal foar Frysktaligen en as moderne frjemde taal foar oaren.”

Hij wil het Fries op die manier uit, wat hij noemt, het conservatief-agrarische hoekje halen waarin de taal enkel wordt geassocieerd met ouderwetse plattelandscultuur. ,,Wy moatte it Frysk de kâns jaan op in folweardich plak yn ’e moderne maatskippij.”