Dit artikel is vandaag gratis

Hoe houden we de balans tussen het vertrouwde Friese Landschap en nieuwe woningbouw? 'Nim natuer en lânskip as basis'

Overgang van een open naar een besloten landschap, zoals hier bij Gytsjerk. Foto: Marcel van Kammen

Bij de bouw van nieuwe woningen moet meer rekening worden gehouden met het behoud van het Friese landschap. Dat stelde ecologisch onderzoeker Eddy Wymenga donderdag in zijn Obe Postmalezing die draaide om het thema ‘Wenje yn it lânskip’. Duidelijke normen en een wettelijk kader zijn daarbij onontbeerlijk, aldus Wymenga.

In zijn lezing in Tresoar formuleerde Wymenga, strategisch adviseur bij ecologisch onderzoeksbureau Altenburg & Wymenga in Feanwâlden, eerst een antwoord op de vraag wat het ‘Friese landschap’ eigenlijk is. „Letterlik is in lânskip in kombinaasje fan boaiem, wetter, fegetaasje mar ek bebouwing.” Dat is dus wel erg breed. „Mar it fertroude Fryske lânskip is foar eltsenien oars. De ûnderfining fan it Fryske lânskip krijst as bern mei en dat bepaalt ek watsto it Fryske lânskip fynst”, aldus Wymenga. Wel heeft het landschap vertrouwde kenmerken die het karakter en identiteit bepalen, bijvoorbeeld heggen, dobben, houtwallen en nog veel meer.

Om het vertrouwde landschap te behouden is in de eerste plaats bewustwording nodig. „Bern hjoeddedei krije neat mear fan it lânskip mei, dy meie faak noch mar oan de ein fan de strjitte komme en ûnderfine sa net it lânskip om har hinne.” Er zijn vanaf ongeveer de jaren 80 veel woonwijken gebouwd die geen rekening hielden met het landschap. Dat wil zeggen, wijken die bijvoorbeeld tegen de verkavelingsrichting ingebouwd zijn. „Of dy’t op de grins tusken in besletten lânskip en in iepen lânskip bout binne”, zei Wymenga.

Elzensingels en houtwallen

Die overgang van open naar besloten landschap is te merken aan landschapskenmerken als elzensingels of houtwallen en zijn voornamelijk te vinden in de Fryske Wâlden en het Groninger Westerkwartier. „Ast op dy grins boust, dan sjochst dy oergong net mear en bist ynienen yn in iepen lânskip ast it doarp útrinst, dan krijst spanning.” Als voorbeeld noemt hij de uitbreiding van Feanwâlden. Ook Gytsjerk en Oentsjerk liggen bij zo’n overgang.

Om dat soort projecten te voorkomen moet volgens hem een duidelijker, wettelijk kader worden gesteld. „Nim no de natuer en it lânskip as basis. Yn dy oergongen is in bysûnder goeie wetterkwaliteit en sitte in soad seldsume soarten dy’t dan krekt net beskerme binne. Beskermje dat lânskip.”

Bottom-up

Toch moeten er in Fryslân snel 17.500 woningen gebouwd worden, in ieder geval voor 2030. Hoe zou dat het beste kunnen? Bottom-up, zeiden de aanwezigen tijdens de discussie na afloop van de lezing. Laat de dorpen zelf met ideeën komen. Wymenga: „Dy kinne harren eigen lânskip it bêste en sille dat net sa gau feroarje.”

Wiebe Bouma, directeur Landschapsbeheer Friesland, en organisator van de lezing het Obe Postma Selsskip noemden het voorbeeld van drie woningen die in Wyns gebouwd zijn binnen het dorp en door het dorp. „Hjir wolle wy nei ta, hoe kin it doarp it sels yn de hannen hâlde.” Het Obe Postma Selsskip werkt daarom aan een document en handvaten voor dorpen over hoe ze op een toegankelijke manier met de gemeente kunnen samenwerken.

Obe Postma: Dichter fan it Fryske lân

Obe Postma (1868-1963) wordt ook wel dichter fan it Fryske lân genoemd. In zijn gedichten beschrijft hij het Friese land en zijn beleving ervan van omstreeks 1900.

Nieuws

menu