Honderdjarige IJde Jonker uit Leeuwarden zit vol smoute verhalen. Schaatsen en zeilen zijn voor hem het geheim van een lang leven

IJde Jonker uit Leeuwarden heeft tot op hoge leeftijd gezeild en geschaatst. Op zijn 88e ging hij voor het laatst naar de poolcirkel voor de alternatieve Elfstedentocht. Zaterdag wordt de geboren Grouster honderd.

IJde Jonker uit Leeuwarden wordt op 6 augustus 2021 honderd jaar.

IJde Jonker uit Leeuwarden wordt op 6 augustus 2021 honderd jaar. Foto: JACOB VAN ESSEN

Hij gaat er prat op dat hij nooit medicijnen heeft geslikt. Sinds een paar dagen krijgt hij wel wat extra ‘krachtvoer’ om op gewicht te blijven. Het lopen gaat niet meer geweldig. ,,Mar mei de stok kin ik noch wol in bytsje avensearje”, zegt IJde Jonker die zaterdag zijn honderdste verjaardag viert.

De beer is los

Met zijn geheugen is niets mis. Jonker zit vol ‘smoute’ verhalen over vroeger. Zo kan hij zich nog herinneren dat er ooit een beer bij zijn pake in de schuur zat in Grou. Jonker woonde met zijn ouders en broer en zus in het huis ernaast. ,,Dy bear wie fan in merkereizger út Hongarije of sa. Hy kaam elk jier mei de Grouster Merke en naam de bear mei nei kafee de Bierhalle. Dêr koe men betelje om tsjin de bear te fjochtsjen. Dy hie beskerming oer syn klauwen en in masker op sadat der nimmen klauwe of bite koe. As der net fochten waard mei de bear, siet it bist dus by ús pake yn’e skuorre oan in ketting. Mar dat wie wol wat in âld spultsje en op in dei hat de bear de ketting út in âlde houten balke lutsen en is hy fuort rûn. Dat doe ‘wie de bear los’. Hy is letter wol wer earne yn Grou fûn.”

Na de lagere school en de mulo in Grou ging Jonker naar de gemeentelijke HBS in Leeuwarden. Hij had daar een alfa-vakkenpakket, maar ging vervolgens een meer technische studie doen op de zuivelschool in Bolsward. ,,Ik gie ús heit efternei, dy gie by de boeren del om meunsters te nimmen. Der wiene boeren by, lykas op’e Burd, wêr’t hy mei in skou hinne farre moast omdat se allinnich oer it wetter te berikken wiene.”

Hij kwam de oorlogsjaren zonder kleerscheuren door. ,,Wy moasten oan de ein fan ’e oarloch nei Drinte ta om tankgrêften te grave. Wy slepten dêr by boeren yn de omkriten. Ik siet sels yn Peelo. Wy giene mar net tsjin de Dútsers yn, mar wy diene it wurk wol tuike tuike.”

In Bolsward leerde hij zijn latere vrouw Anna Willemsma kennen. Via de zuivelfabriek waar hij werkte konden ze na hun trouwen makkelijk aan een huis komen en in 1951 werd hun eerste kind, een dochter geboren. Later volgden nog twee zoons. Anna overleed zes jaar geleden. ,,Ik mis har noch altyd.”

Corrigeren

Jonker - die uiteindelijk toch een alfa-man bleef - verwisselde in de jaren zestig het meer technische werk in de fabriek voor een baan als corrector bij de Leeuwarder Courant. Hij is al sinds 1982 met pensioen, maar leest de krant nog altijd met de pen in de hand. ,,As ik wat sjoch dat net kloppet dan jou ik it ek noch altyd troch.”

In zijn vrije tijd was hij graag buiten. Schaatsen in de winter, kievitseieren zoeken in het voorjaar en zeilen in de zomer. Hij reed vier keer de Elfstedentocht, waarvan hij die van 1985 en 1986 uitreed. ,,Yn 1963 moast ik by Harns fan it iis ôf fanwegen it minne waar. En yn 1997 moast ik ophâlde nei’t ik fallen wie. Ik haw ek faak de alternative alvestêdetocht riden yn Finlân, omdat wy hjir fan dy slappe winters hiene. Mar ik haw dêr ék meimakke dat it sêft waar wie. Wy sieten dêr tichtby de poalsirkel, mar dan noch wie it iis slap. Troch de klimaatferoaring.” Op zijn 88e reed Jonker de tocht voor het laatst.

De bel blijft

Die sportiviteit is volgens Jonker misschien wel het geheim voor een lang leven. Misschien zit het ook wel in de genen, want op zijn honderdste verjaardag krijgt hij visite van zijn 96-jarige zus. Jonker is ook nog altijd actief in de bewonerscommissie van Florastate waar hij al ruim twintig jaar woont. Hij opent de vergaderingen steevast met een praatje en het luiden van de bel die hij in 1974 met een zeilwedstrijd won. ,,As ik der aanst net mear bin, dan bliuwt dy belle hjir wol by de bewennerskommisje.”