Twee goederenwagons waarmee gevangenen naar het Oosten werden vervoerd staan opgesteld in Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

In Kamp Westerbork wist men tijdens de Tweede Wereldoorlog wel wat die trein betekende

Twee goederenwagons waarmee gevangenen naar het Oosten werden vervoerd staan opgesteld in Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Foto: ANP

Het is 12 april 76 jaar geleden dat het Canadese leger 876 Joodse gevangenen in Kamp Westerbork bevrijdde. Dit jaar wil Herinneringscentrum Kamp Westerbork hoe dan ook herdenken, nadat er vanwege corona vorig jaar ook al een streep ging door de plannen. Dit gebeurt morgen in de aanwezigheid van enkele (kamp)overlevenden, maar zonder publiek. De herdenking wordt vanaf 10.50 uur live uitgezonden op NPO1.

Kampoverlevende Eva Weyl en Hans Dresden, dochter van kampoverlevenden, herdenken de bevrijding van het kamp ieder jaar met elkaar. Dit jaar spreken zij gezamenlijk een overdenking uit op het terrein van Kamp Westerbork.

Eva Weyl kwam in 1942 als Joods meisje van zes jaar met haar ouders in het kamp. Ze zaten er ruim 2,5 jaar gevangen. Alle drie hebben ze het kamp overleefd. Het gezin speelde bovendien een grote rol in het leven van de familie Dresden. Hans Dresden zat met haar zus Juliette ondergedoken toen hun ouders met het laatste transport uit Amsterdam in Kamp Westerbork aankwamen.

Lees ook: Auschwitz: voorbij de grenzen van het voorstelbare

De ouders, Sam en Henny Dresden, kwamen in Westerbork naast de familie Weyl terecht. Ze overleefden het kamp dankzij de hulp van deze familie. Enige tijd na de bevrijding werden Sam en Henny in Westerbork met dochters Hans en Juliette herenigd.

Die vreselijke angst, die leefde echt bij de mensen

Fred Mouw is ook kampoverlevende. Hij kwam in 1944 met zijn moeder in Kamp Westerbork terecht nadat ze hun Joodse man en vader achterna waren gereisd. Mouw spreekt zondag ook tijdens de herdenking. ,,De trein die je zou wegbrengen naar Auschwitz. Men wist inmiddels wat dat betekende. Dat het afgelopen met je zou zijn”, zegt Mouw op de website van Kamp Westerbork. ,,Die vreselijke angst, die leefde echt bij de mensen. Tot de 10e april 1945. Dat was de datum waarop wij kanongebulder hoorden en mijn vader mij duidelijk maakte dat de geallieerden ons zouden bevrijden.”

Echt vrij

Het zou nog tot en met 5 mei duren voordat de kampbewoners echt vrij waren. De Canadezen trokken na Westerbork verder richting Assen om Noord-Nederland te bevrijden. Daarnaast was de kans op besmettelijke ziekten groot en moesten alle bewoners eerst medisch onderzocht worden.

Tussen juli 1942 en april 1945 werden uit kamp Westerbork 107.000 Joden, 245 Sinti en Roma en enkele tientallen verzetsstrijders naar het oosten weggevoerd. In totaal keerden slechts vijfduizend mensen terug.

Lees ook: Waarom bleven de treinen naar Auschwitz rijden, vraagt Huub Oosterhuis

Directeur-bestuurder Gerdien Verschuur van Kamp Westerbork betreurt het dat de herdenkingen van 11 april en 4 mei niet kunnen plaatsvinden zoals in andere jaren. Verschuur laat weten dat vanaf 19 mei de tentoonstelling Gevangen in beelden te zien is. Daarin staat de zogenoemde Westerborkfilm uit 1944 centraal die Rudolf Breslauer maakte. Hij filmde het dagelijks leven in het kamp en legde ook de transporten indringend vast.

Lees ook: Het noemen van de 102.000 namen houdt de herinnering levend

Dit is onder voorbehoud of de Nederlandse musea weer open mogen. Herinneringscentrum Kamp Westerbok staat niet op de lijst van instellingen die proeven mogen doen met toegangstests.