In memoriam: Liberale Els Veder-Smit zette zich in voor betere zorg

Betrokken, sociaal en een inspiratie voor velen, zo wordt de woensdag op 98-jarige leeftijd overleden oud-staatssecretaris van Volksgezondheid Els Veder-Smit omschreven.

Els Veder-Smit, circa 1985.

Els Veder-Smit, circa 1985. Foto: Frans Andringa

De VVD-politica, die in de jaren zestig naar Leeuwarden kwam, werd in 1921 geboren in Kinderdijk. De politiek interesseerde Els Veder al vroeg. Als kind al las ze de hoofdcommentaren in de liberale NRC en toen ze op het gymnasium in Dordrecht (waar niet aan politieke voorkeur werd gedaan) eens een liberaal opstel inleverde, kreeg ze een standje, zo vertelde ze in 1964 in partijblad Vrijheid en Democratie.

Ze studeerde rechten. Direct na de oorlog steunde ze de heroprichting van Bond van Jonge Liberalen in Utrecht en was ze ook betrokken bij de organisatie van de Partij van de Vrijheid.

Vrouwen in de VVD

Veder bekleedde verschillende politieke functies. Na een jaar raadslidmaatschap was ze van 1958 tot 1962 wethouder van Zeist. De verhuizing naar Fryslân kwam toen haar echtgenoot Cornelis Jan Veder rechter werd bij de rechtbank in Leeuwarden. Al na twee dagen werd haar gevraagd de plaatselijke vertegenwoordigster van de Vrouwen in de VVD te worden.

Er was werk aan de winkel om te laten zien dat de VVD er voor iedereen was, stelde ze vast na een ziekenhuisopname. ,,In het Groningse ziekenhuis is mij ook weer gebleken, hoeveel misverstand er omtrent onze partij bestaat. Ik heb heel leuke gesprekken met verpleegstertjes gevoerd. Dan hoor je pas hoe ‘men’ denkt en hoe nodig het is, de scheve mening over ‘die liberale ondernemers’ recht te zetten. Wij moeten van dit verkeerde beeld zien af te komen en dat kan alleen, wanneer wij een goed voorbeeld geven en vóór alles onze persoonlijke verantwoordelijkheid jegens de medemens, vooral jegens de in de verdrukking rakende groep van de kleine zelfstandigen onderstrepen. Wij moeten deze taak echt heel ernstig opvatten en militant zijn”, citeerde het partijblad haar in 1964.

Veder-Smit zette zich vooral in op het gebied van volksgezondheid en vrouwenrechten. Ook spande ze zich in voor een abortusregeling

Van 1962 tot 1966 zat Veder in de Leeuwarder gemeenteraad, waarna ze van 1967 tot 1978 Tweede Kamerlid was. Volgens het partijbureau van de VVD speelde de politica een grote rol in de emancipatie en inspireerde ze velen. Ze zette zich vooral in op het gebied van volksgezondheid en vrouwenrechten. Ook spande ze zich in voor een abortusregeling.

Oog voor patiënt en periferie

In 1978 werd Veder staatssecretaris van Volksgezondheid en Milieuhygiëne in het kabinet Van Agt I. Ze kreeg een wetswijziging door beide Kamers voor een betere planning van ziekenhuisvoorzieningen en de wet inzake de bevoegdheid en titel van verloskundige. In de nota Patiëntenbeleid die ze in 1981 opstelde, sprak ze zich uit voor de belangen van patiënten. Zij moesten betere voorlichting krijgen, en meer zeggenschap over de zorg.

Ik vond dat er tegenover het academisch ziekenhuis in Groningen een stevig perifeer ziekenhuis in Leeuwarden moest staan

In 2004 opende de oud-staatssecretaris het nieuwe Medisch Centrum Leeuwarden. In een interview met de Leeuwarder Courant, december 2017, vertelde ze dat ze de vergunningen had afgegeven voor het ziekenhuis. ,,Ik vond dat er tegenover het academisch ziekenhuis in Groningen een stevig perifeer ziekenhuis in Leeuwarden moest staan.”

Na haar periode als staatssecretaris, werd ze in 1981 Eerste Kamerlid, wat ze tot 1991 zou blijven. Met haar steun als Eerste Kamerlid kwam er een rapport met aanbevelingen voor verbetering van de positie van verpleegkundigen en verzorgenden, in een tijd van onrust en personeelstekorten in de zorg.

Erelid van de VVD

In 1998 werd de Leeuwardense benoemd tot erelid van de VVD, voor haar inzet voor zowel de plaatselijke als landelijke politiek. Premier Mark Rutte typeerde Els Veder-Smit in een reactie op haar overlijden zo: ,,Een betrokken politica en sociale vrouw die tot op hoge leeftijd oog had voor anderen. We gaan haar missen in de liberale familie.’’

In 2017 was Veder nog betrokken bij de campagne voor de herindelingsverkiezingen van Leeuwarden. Ze nodigde vrouwen van de kandidatenlijst bij haar thuis uit. ‘Op die manier kon ze haar steun aan vrouwen in de politiek, en met name die van de VVD in Leeuwarden, nog eens kracht bij zetten’, schrijft de VVD-fractie van Leeuwarden. Veder overleed drie dagen voor haar 99e verjaardag.

Nieuws

menu