De plannen voor de Lelylijn en extra woningbouw zijn democratisch tot stand gekomen. En nieuwkomers in Fryslân kunnen ook prima dragers van de Friese taal en cultuur worden. Dat schrijft commissaris van de Koning Arno Brok in deze open brief

Fan in suggerearre demokratysk tekoart by ‘Bouwstenen voor het Deltaplan’ is nei myn betinken gjin sprake, skriuwt kommissaris fan ’e Kening Arno Brok yn reaksje op in iepen brief fan de Jongfryske Mienskip. ‘En ik diel jo miening net as jo stelle dat nije Friezen, dejingen dy’t hjir net `hikke en tein’ binne, gjin drager wêze kinne soene fan de Fryske taal en kultuer of fan Fryslân.’

De treinverbindingen in 2035 in Noord-Nederland, als de noordelijke werkgevers hun zin krijgen.

De treinverbindingen in 2035 in Noord-Nederland, als de noordelijke werkgevers hun zin krijgen.

Achte hear Van Hes, bêste Chris

Hertlik tank foar jo iepen brief fan 14 juny lêstlyn. Ut jo skriuwen docht bliken dat jo tige by de Fryske mienskip belutsen binne. lk ken jo organisaasje ek as in hoeder fan de taal en kultuer fan Fryslân. Yn jo brief sprekke jo jo soargen út oer de takomst fan Fryslân nei oanlieding fan de presintaasje fan Bouwstenen voor het Deltaplan’ en sprekke jo my dêr direkt op oan.

Earst oer de presintaasje. lk wol der mei klam op wize dat it kolleezje fan Deputearre Steaten fan Fryslân der as bestjoersorgaan mei ynstimd hat dat ‘Bouwstenen voor het Deltaplan: Noordelijk Nederland en het Stedelijk Netwerk Nederland beter verbonden’ troch noardlik Nederlân as regio-bod oan it Ryk oanbean is. De deputearren en de kommissaris fan de Kening trede yn dizze dus kollegiaal op, lykas omskreaun yn de kêsten 158, 163 en 166 fan de Provinciewet. Dat betsjut dat jo my yn jo iepen brief freegje net ien deputearre werom te fluitsjen, mar it folsleine kolleezje it leksum op te sizzen, mysels dêrby ynbegrepen.

Oer de takomst fan ús iepen provinsje wol ik jo dit sizze: `Bouwstenen voor het Deltaplan’ is gjin beliedsstik, mar in dokumint dat út foarnimmens dêr’t Provinsjale Steaten al earder akkoart mei gien binne, gearstald is. Fan in suggerearre demokratysk tekoart is nei myn betinken dan ek gjin sprake. De koälysjepartijen (CDA, PvdA, VVD, FNP) hawwe troch it bestjoersakkoart ‘tekene’ foar de Lelyline. Yn de Omjouwingsfisy (fêststeld troch Provinsjale Steaten yn septimber 2020) is dat nochris befêstige en stiet skreaun: ‘In nije, flugge en robúste treinferbining tusken de Rânestêd en Noard-Nederlân, fia de Noardeastpolder, (de Lelyline) biedt kânsen om it fêstigingsklimaat en de leefberens fuort te sterkjen foar it Noarden likegoed as foar de rest fan Nederlân’.

Wenje en wurkje

As it giet om wenje en wurkje yn Fryslân dan skriuwe wy yn dyselde Omjouwingsfisy dat wy ús rjochtsje op eigentiidske wenwiken en wurklokaasjes dy’t yn trek binne — ek bedoeld foar minsken en bedriuwen dy’t harren yn Fryslân festigje wolle. Wy slute yn ús iepen mienskip nimmen, dy’t him hjir fêstigje wol, Ut. Graach sels. Tinke jo ris oan al dy Friezen om utens, dy’t mear mooglikheden krije om werom te kommen nei ‘it heitelân’.

lk wurdearje jo omtinken foar it Frysk en de Friezen as nasjonale minderheid. Jo kenne ek myn belutsenens by ús taal en kultuer en ik achtsje de Europeeske ferdraggen foar nasjonale minderheden ek fan grut belang. Yn desimber 2018 hawwe wy mei it Ryk nije oerienkomsten ôfsletten yn de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer 2019-2023.

Hikke en tein

lk diel jo miening net as jo stelle dat nije Friezen, dejingen dy’t hjir net `hikke en tein’ binne, gjin drager wêze kinne soene fan de Fryske taal en kultuer of fan Fryslân. lk kom út `Hollân’. Us taal is ek in ûnderdiel fan myn identiteit en is ek myn earste taal wurden. lk fiel my oer alle boegen in Fries! De kultuer, it lânskip en de taal hawwe my sûnt myn tweintichste ferrike en it hat myn in persoanlike en bewuste kar west om nei sân jier Rânested nei myn ‘heitelân’ werom te kommen.

De drager fan kulturele haadstêd 2018 wie ‘lepen Mienskip’. Foar myn gefoel is dat in begryp dêr’t wy de takomst mei yn kinne. Wy steane yn iepen ferbining mei elk dy’t hjir syn libben opbouwe wol en de `soerstof’ fan ús rike skiednis en kultuer fielt. It is net relevant wêr’tst weikomst, it giet derom wêr’tst hinne wolst! Mei dysels én mei Fryslân.

lk sprek de winsk út dat wy inoar hieltyd wer tsjinkomme meie yn de provinsje dy’t ús bynt.

Arno Brok is kommissaris fan e Kening yn Fryslân