Vanaf de Lambertuskerk in Menaam kun je vooral in het noorden de kerktorens tellen | De Tsjerketoer

Het uitzicht vanaf de toren van Menaam is prachtig, maar binnen is ook van alles te zien, toont kerkrentmeester Johannes Vogel. De balken staan vol met handtekeningen en boodschappen van werklieden uit vroeger tijden.

Uitzicht vanaf de Lambertuskerk in Menaam in noordelijke richting

Uitzicht vanaf de Lambertuskerk in Menaam in noordelijke richting Foto: Marchje Andringa

Johannes Vogel heeft alleen zijn verrekijker meegenomen voor de beklimming van de kerktoren van Menaam, samen met fotograaf Marchje Andringa en de verslaggever. ,,Foto’s haw ik sa njonkelytsen wol genôch.”

De voorzitter van het college van kerkrentmeesters komt vrij geregeld op de toren van de Lambertuskerk. Om bouwvakkers te begeleiden (,,op it stuit is der wat lekkerij”) of technici die bij de antennes van diverse telefoonproviders moeten zijn.

Die mensen zouden het op zich wel kunnen vinden - kwestie van steeds de volgende ladder beklimmen - maar de route is redelijk donker en er zijn belangrijke aandachtspunten, zoals een wat krap trapgat, een balk vlak ná een trap en - het belangrijkste - de aandrijfas van de wijzerplaat waar je als het ware limbodansend onderdoor moet. Die mag beslist geen drukker krijgen met een gereedschapstas of zoiets, ,,want as hy ferbûget, ha wy in grut probleem.”

Je moet trouwens ook zorgen dat je niet op een half of een heel uur op de klokkenzolder bent, want dan krijg je het geluid van de klokken uit 1474 en 1619 te verduren.

Boodschappen en handtekeningen

Vogel, drukker van beroep, vindt het bepaald geen straf om de toren op te gaan. Terwijl de werklieden bezig zijn, kan hij met een zaklamp enkele van de honderden handtekeningen en boodschappen bestuderen, die timmerlui, schilders, loodgieters en andere bezoekers sinds de bouw van de toren in 1866 in potlood achterlieten op de balken.

Of hij gaat via het luik onderaan de spits de omloop op om van het uitzicht te genieten. Je kunt nog hogerop in de spits - de toren is in totaal 43 meter hoog - maar daar waagt Vogel zich niet. ,,Dat is it domein fan ús flageútstekker Fokke Fokkema.”

Vanaf de omloop op 27 meter valt er al genoeg te genieten. Met name in de lente en de zomer verwondert Vogel zich erover hoeveel groen er eigenlijk is in en rondom zijn dorp: ,,Dat falt op de grûn net sa bot op.”

Hij vindt het ook mooi om kerktorentjes te tellen. Bij helder weer kun je een groot deel van de dorpen langs de Waddenkust wel onderscheiden aan de hand van hun kerken. Vanaf Harlingen naar het noordoosten zie je onder meer Wijnaldum, Sexbierum, Tzummarum, Minnertsga en Sint Jacobiparochie, en iets dichterbij Menaam dorpjes als Dongjum, Boer en Ried, Peins en Slappeterp. ,,Oan dizze kant is in protte te belibjen.”

Hij grijpt zijn verrekijker, blikt even rond en stelt dan vast dat ook de Brandaris op Terschelling goed te zien is. Leuk voor de verslaggever: je blijkt een rechte lijn te kunnen trekken van zijn huidige woning in Menaam naar de vuurtoren op zijn geboorte-eiland.

De Lambertuskerk van Menaam

De Lambertuskerk van Menaam is in 1874 gebouwd op de funderingen van een oudere kerk. Onder meer de preekstoel en het doophek uit 1672 en het Hardorfforgel uit 1861 bleven behouden. De toren stond er toen al: in 1866 werd een oude zadeldaktoren vervangen door de huidige, door L.R. Wybrandy uit Franeker, naar een ontwerp van architect J. Douma. In 2005 is hij gerestaureerd. In de kerk vond in 2017 een grote verbouwing plaats: van het transept werd toen een multifunctionele ontmoetingsruimte gemaakt. Kerk en toren zijn eigendom van de Protestantse Gemeente te Menaam, de voortzetting van de Nederlands-Hervormde Gemeente. Menamer gereformeerden gaan van oudsher in Dronryp naar de kerk. De gemeente van ongeveer zeshonderd leden heeft sinds 2015 ds. Jeroen van Olffen als predikant.

Groen wat de klok slaat

Opmerkelijk genoeg biedt het uitzicht aan de andere kant van de omloop, in zuidoostelijke richting, juist vrij weinig oriëntatiepunten. Het is groen weiland wat de klok slaat, met best wel ver in de verte de bebouwing van Leeuwarden. ,,Mar mei de auto bist dêr dochs yn in kertierke.”

In het dorp zelf ligt direct onder de dorpsterp waarop de kerk staat de Greate Buorren, voorheen de winkelstraat. ,,Yn dat dûbele hûs mei dy grutte fjouwerkante oanbou siet in 4=6-supermerk, twa hûzen fjierder oant koartlyn de slachter en dêr tuskenyn hawwe myn skoanheit en -mem noch in blommewinkel hân.”

Het gebouw achter de parkeerplaats, met de vele zonnepanelen, is de bakkerij die in oktober 2020 sloot. Er kwamen aan het pleintje in hetzelfde jaar wel een haar- en make-up-salon en een zaak in speelautomaten bij, maar al met al dunt ook in Menaam de middenstand aardig uit. ,,Dat sjochst oeral, hin?”