Om het Klimaatakkoord van Parijs te halen moet het waterpeil in veenweidegebieden omhoog

Om het Klimaatakkoord van Parijs te halen moet het waterpeil in veenweidegebieden liever vandaag dan morgen omhoog. Dat stelde veendeskundige prof. Hans Joosten woensdag op een driedaags congres aan Hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden.

Bij Feanwâlden wordt onderzocht of rijst als natte teelt een goed alternatief biedt.

Bij Feanwâlden wordt onderzocht of rijst als natte teelt een goed alternatief biedt. Foto: MARCHJE ANDRINGA

Het zo snel mogelijk vernatten van veengebieden is volgens Joosten, van de Universiteit van Greifswald (Duitsland), niet alleen verstandig met het oog op tegengaan van broeikasgasuitstoot. De CO2-uitstoot die door vernatting wordt vermeden, is nu te verhandelen op de koolstofmarkt tegen sterk stijgende prijzen. ,,In 2050 mag er geen CO2 meer worden uitgestoten. Dan kan er dus ok niets meer verkocht worden aan een bedrijf dat zijn CO2-uitstoot compenseert. Maar de komende dertig jaar valt er veel geld mee te verdienen.”

Twee liter benzine

Dat geld is volgens hem ook wel nodig voor de financiering van het vernatten. Dat kost 2500 euro per hectare. Wereldwijd zou dat op een rekening van 125 biljoen euro (een biljoen telt twaalf nullen) neerkomt. Daar komen extra kosten bij, zoals het uitkopen van boeren en oogstverliezen van producten die niet tegen een hoog waterpeil kunnen.

Maar in vergelijking met de 400 biljoen euro aan klimaatschade die landbouw in veengebieden kost, stelt 125 biljoen volgens Joosten niets voor. Zo heeft het diep ontwaterde Friese veenweidegebied een enorm hoge CO2-uitstoot. ,,Een liter melk afkomstig van de Friese veenweiden staat gelijk aan de CO2-uitstoot van twee liter benzine en een kilo kaas kost aan 50 kilo CO2.”

Woestijnen

Behalve met klimaatschade kampen ontwaterde veengebieden ook met watervervuiling en bodemonvruchtbaarheid. Zo zijn in de Oekraïne ontwaterde veengebieden inmiddels tot woestijnen verworden.

En dan is bodemdaling nog niet eens ter sprake gekomen... ,,Bij een in 1836 opgerichte meetpaal in Beieren is de bodem sinds die tijd drie meter gezakt. In Engeland sinds 1870 liefst vier meter. En waar denk je dat de naam Lage Landen vandaan komt? Is Nederland onder de zeespiegel ontstaan?”

Die daling zorgt alleen al in Nederland tot 2050 naar schatting voor 90 biljoen euro schade aan huizen, infrastructuur en riolering.

Door bodemdaling komen ook steeds meer veengebieden, die veelal bij de kust liggen, blank te staan. Wereldwijd gaat dat volgens Joosten om 10 tot 20 miljoen hectare land.

Overstromingen

De overstromingen in Duitsland afgelopen zomer zouden in gezonde veenlandschappen volgens Joosten ook minder desastreus zijn uitgepakt. ,,Drasland kan veel meer water opnemen dan gedraineerde gebieden. Overstroomt een rietgebied, dan is er weinig aan de hand. Van een aardappelveld blijft niets over.”

Een nat veengebied is ook een wapen tegen hittestress. Dankzij waterverdamping zorgt drasland in een hete zomer voor verkoeling.

Op het gebied van vernatting kan Nederland volgens Joosten een voorbeeld nemen aan Indonesië. Nadat dat land geteisterd werd door enorme bosbranden, zette de overheid vernatten van veengebieden hoog op de agenda. En met succes. Tussen 2017 en 2020 werd 4,4 miljoen hectare vernat. ,,Dat is twintig keer zo veel als heel Europa in zijn hele geschiedenis voor elkaar heeft gekregen.”

Zonnedauw

Met het oog op de noodzakelijke vernatting en het opraken van de koolstofinkomsten na 2050, adviseert Joosten boeren in de veengebieden snel naar alternatieve gewassen te zoeken zoals lisdodde, of gewassen met medicinale werking als de zonnedauw. Net als veenmos zorgt dat plantje zelfs voor een afname van broeikasgassen.

Hulp

Op welke termijn Fryslân is overgestapt op natte teelten is onzeker, bleek uit de verzuchting van Niek de Boer, directeur onderzoek bij Van Hall Larenstein. ,,Fryslân heeft hulp nodig. We hebben in Fryslân veel onderzoek gedaan. We weten wat verhoging van het waterpeil doet tegen CO2-uitstoot en we weten welk effect dat heeft op de landbouw. We moeten kiezen, maar we durven het niet.”