Landschapskunstwerk De Streken op Terschelling is een ode aan 'mister Oerol' Joop Mulder

Het landschapskunstwerk De Streken van Marc van Vliet ligt sinds woensdag in het water aan de dijk bij Oost-Terschelling, ter ere van de overleden Oerol-oprichter Joop Mulder. ,,We willen het werk van Joop voortzetten. Hij is zo’n voorvechter geweest’’, zegt Oerol-directeur Siart Smit.

Landschapskunstwerk De Streken van Marc van Vliet tijdens de opbouw.

Landschapskunstwerk De Streken van Marc van Vliet tijdens de opbouw. Foto: Neeke Smit

Aan de dijk ter hoogte van Oosterend op Terschelling ligt een houten bouwwerk in de Waddenzee. Een loopbrug van houten spijlen verbindt de kade met een groot, rond, houten platform in het water. Het is het landschapskunstwerk De Streken , dat nu een vaste plek op het eiland heeft gekregen. Speciaal voor Joop Mulder, die op 10 januari van dit jaar op 67-jarige leeftijd onverwacht overleed. ,,Iedereen zei meteen: dit kunstwerk moet het eerbetoon aan Joop worden’’, vertelt Smit.

Joop Mulder begon het locatietheaterfestival Oerol begin jaren tachtig. Het evenement begon klein, maar is inmiddels uitgegroeid tot een internationaal bekend openluchtfestival.

In 2018 stopte Mulder met Oerol en richtte hij zich op een andere droom – Sense of Place. Met dit landschapskunstproject wilde Mulder de schoonheid van het Waddengebied benadrukken. Het kunstwerk De Streken vormt samen met andere grote landschapskunstwerken de basis voor Sense of Place. Het heeft al twee keer op Oerol gestaan: in 2015 op de Noordsvaarder en in 2016 op het wad bij de Wierschuur.

‘De cirkel is nu rond’

Mulder was al een aantal jaren bezig om De Streken een vaste plek te geven. Wendy Gooren, zakelijk leider van Sense of Place, vertelt dat De Streken samen met andere werken in een traject zat om een permanente plek te krijgen aan de kust van Fryslân. Maar toen Mulder overleed, besloten Sense of Place en Oerol samen om De Streken los te koppelen van de andere werken en een vaste plek te zoeken op Terschelling. Op het eiland was het draagvlak hoog, omdat het werk hier door Oerol al bekend was. ,,Het werk blijkt voor Terschelling gemaakt te zijn. De cirkel is nu rond’’, zegt Gooren.

De Streken is gemaakt door kunstenaar Marc van Vliet, die het samen met Mulder ontwikkelde. Het kunstwerk is een ontmoetingsplaats van windstreken en beweegt mee met de getijden. ,,Je kunt het vergelijken met een bloem: bij hoog water gaat het kunstwerk als het ware open en zie je het water. Bij laag water is het gesloten en zie je het land’’, legt Smit uit.

Werk voortzetten

Door De Streken te laten meebewegen met de natuur wilden Mulder en Van Vliet laten zien hoe mooi het Waddengebied is. ,,De plek en het werk hebben elkaar nodig’’, zegt Gooren.

Voor Gooren en Smit was de beslissing om De Streken als eerbetoon aan Mulder te kiezen eigenlijk intuïtief. ,,We wilden het werk van Joop voortzetten, dus hem eren wil je ook met zijn werk doen, en niet met een standbeeld. Hij is zo’n voorvechter geweest. Dat moet worden voortgezet’’, vertelt Smit. ,,Joop had ook veel waardering voor dit werk’’, vult Van Vliet aan.

Herinneringsbank

Het eerbetoon bestaat niet alleen uit De Streken – aan de overkant van het wad aan de kant van Fryslân, komt ter hoogte van Koehool een herinneringsbankje. De bank moet Van Vliet nog maken, maar er is al wel toestemming om het te plaatsen. Naar verwachting wordt het in het najaar geplaatst. ,,Joop was de laatste jaren veel bezig in het noorden van Fryslân. Vandaar dat ook daar behoefte was aan een herinneringsbankje’’, vertelt Van Vliet.

Het ontwerp van de bank komt overeen met de stijl van De Streken. Het is de bedoeling dat de rugleuning met de hand kan worden versteld, zodat je kan uitkijken op zowel het wad als het Friese vasteland. Het heeft dus hetzelfde principe als De Streken. Zo worden beide zijden van het wad met elkaar verbonden, want aan beide kanten was Mulder actief. ,,Ik vind het een mooi idee: aan de kant van Fryslân weet je dat aan de andere kant net voorbij de horizon een werk staat, en andersom’’, glimlacht Smit. En het staat ook symbool voor Mulder: hij had altijd plannen en ideeën die anderen nog lang niet zagen – hij keek voorbij de horizon.

Het bankje krijgt de naam Wat dat aangaat . ,,Dat zei Joop heel vaak. Ik moest altijd erg lachen daarom. En het zegt ook wat over Joop. Hij had overal wel een mening over of verstand van. Het past heel goed bij hem’’, vindt Van Vliet.

En er is nog iets bij De Streken wat aan Mulder herinnert. Vóór het getijdenobject , op het pad langs de dijk, komt een windroos. Die windroos, ook van Van Vliet, is tegelijk een stop. Hierop staan de namen Oerol, Sense of Place en Joop Mulder te lezen. ,,Als iets niet lukte, zei Joop: ‘Ik wou dat het eiland een stop had, dan liet ik het gewoon leeglopen.’ Dus ik vind het mooi dat er nu een ‘echte’ stop is’’, vertelt Gooren. De windroos ligt nog niet op de definitieve plek, maar komt deze zomer wel permanent op de dijk te liggen. ,,Als De Streken weg is buiten de zomermaanden, dan ligt de windroos er nog ter herinnering. Het is een soort markeringspunt’’, legt Van Vliet uit.

Zomermaanden

Het herinneringsbankje en de windroos zijn straks het hele jaar door te zien. De Streken is alleen te bewonderen in de zomermaanden. Op zaterdag 12 juni begon de opbouw van het kunstwerk al. Er was dus een lange opbouwtijd. ,,Het opbouwen was spannend, want niets is zo veranderlijk als het wad’’, vertelt Smit. Het opbouwen en afbreken gaat bovendien ook helemaal met de hand, zodat het wad niet wordt beschadigd. ,,Het wad leeft en beweegt. Dat maakt het prachtig en daar moet je respect voor hebben, door mee te bewegen.’’

Nu staat er een tijdelijke festivalversie, zodat bestudeerd kan worden hoe de getijden bewegen en wat er met de bodem gebeurt. In september wordt het kunstwerk weer weggehaald. Wanneer precies in september is overigens ook afhankelijk van de natuur. ,,Dan hebben we een bak informatie voor de permanente versie van volgend jaar’’, legt Smit uit. Het plan is namelijk om het werk elk jaar te laten terugkeren. ,,Ik ben zeker blij dat het werk nu een vaste plek krijgt. Daar hebben we jaren voor gestreden’’, zegt Van Vliet. ,,En nu is het een ode aan Joop.’’