Dit artikel is vandaag gratis

Van plasticvrije shampoo tot een zelfoogsttuin voor minder bedeelden, lees hier meer over de genomineerden voor de verkiezing van de Duurzame Dertig | Deel 3

Dorien Beijk van Loofy’s

De afgelopen weken zijn bijna 100 initiatieven uit Fryslân, Drenthe en Groningen aangemeld die de wereld waarin wij leven een stukje beter proberen te maken. De ene keer door de bedenkers zelf, een andere keer door een enthousiaste fan.

Van kleine particuliere projecten tot bedrijfsmatige aanpak. In elk geval allemaal met het idee om anderen te inspireren en/of het idee te kopiëren. Uit de inzendingen heeft een jury De Duurzame Dertig gekozen die doorgaan naar de publieksronde. Deze week stellen wij de gelukkigen voor. Dit zijn genomineerden 13 t/m 18.

Leeuwarden

Ze liep al sinds 2017 met het idee rond om de strijd tegen plastic in de badkamer aan te gaan. In 2019 begon Dorien Beijk met haar plasticvrije cosmeticamerk Loofy’s en dat is inmiddels al in zo’n honderd winkels te koop en via internet te bestellen.

De badkamer is volgens Beijk een terrein waar heel veel plastic wordt gebruikt. ,,En dan gaat het niet alleen om de plastic flessen, tubes of doosjes, maar ook de micro- en nanoplastics die in shampoo, vloeibare zeep en tandpasta zitten.”

Fabrikanten gebruiken die minuscule deeltjes als goedkope vulmiddelen of voor het schurend effect in tandenpasta of scrubs. ,,Het is eigenlijk van de gekke dat dat volgens de Nederlandse en Europese regelgeving allemaal mag. Het wordt wel in ons lichaam opgenomen.”

De vraag naar plasticvrije cosmeticaproducten is door veel publiciteit de afgelopen tijd fors gestegen. ,,Er zijn ook meer onderzoeken van de effecten er van op het menselijk lichaam.”

Als alternatief voor vloeibare zeep en shampoo verkoopt Loofy’s een blok shampoo en een stuk zeep. ,,Met 9,95 euro lijkt zo’n shampoobar duur, maar je doet er net zo lang mee als met drie flessen shampoo. Daar zit al heel veel water in en dus ook plasticdeeltjes.”

Loofy’s

Wie: Dorien Beijk van Loofy’s
Wat: Verkoop plasticvrije badkamerproducten
Waar: Leeuwarden
Sinds: 2019
Doel: Plastic uit de badkamer bannen.
Meer info: www.loofys.nl

Oostwold

Het is een groene oase in Oostwold. Je waant je er, zo bij een klassieke Groningse boerderij, in de middle of nowhere. En, zegt Jorik Degenkamp, je loopt er zo de wildernis in. Althans, zo lijkt het. In werkelijkheid gaat het om een voedselbos, met notenbomen, fruitbomen, kruiden, bessenstruiken en eetbare meerjarige planten.

Eigenlijk begon zijn vader vijftien jaar geleden al met walnotenbomen. En in de jaren die volgden met appel- en perenbomen. Daarvan kunnen nu al de vruchten worden geplukt. ,,Dat is onze grote voorsprong”, zegt Degenkamp. ,,En het afgelopen jaar hebben we veel aangeplant. Een voedselbos is altijd in ontwikkeling. We kunnen al oogsten en de komende jaren wordt dat alleen maar meer.”

Een waar ‘oogstwold’ in Oostwold is het ultieme doel. ,,Een plek voor educatie en gastronomie. Mijn vrouw en ik willen over tweeënhalf tot drie jaar een klein restaurantje realiseren. Wat we telen, willen we verwerken in onze gerechten. Daarmee willen we laten zien wat er mogelijk is qua duurzaam verbouwen. En alles wat niet bij ons groeit, halen we uit de buurt.”

Nu nog woont het paar in Nijmegen, waar hij als chef-kok in een restaurant werkt en zij als bedrijfsleider in een wijnbar. Deze zomer verhuizen ze naar het Noorden. ,,We hebben een groot hart voor de natuur en willen echt positieve impact maken.”

Gastronomisch Voedselbos

Wie: Jorik Degenkamp en Bauke Kemperman, Oogstwold
Wat: Een ‘gastronomisch’ voedselbos
Waar: Oostwold
Sinds: mei 2021
Doel: telen van en koken met duurzame, lokale producten

Nieuwehorne

Nederland is een landbouwland bij uitstek met ontzettend veel kennis over de sector. Toch leven één miljoen mensen onder de armoedegrens en voor hen is het lastig om gezond te eten, zegt Loraine Westerneng, coördinator van Stichting Sociaal en Vitaal in Nieuwehorne. Een aantal ondernemers besloot daarom begin 2021 de handen ineen te slaan voor deze groep mensen en een sociale zelfoogsttuin op te richten. ,,Want winst maken en niets bijdragen aan de omgeving heeft geen toekomst meer. Je hebt ook de verantwoordelijkheid om iets toe te voegen aan de regio.”

Zo’n honderd gezinnen kunnen in de 1,5 hectare grote sociale zelfoogsttuin, de eerste van Nederland, hun eigen groente en fruit oogsten. Ook werkt het initiatief samen met Voedselbank Heerenveen, waar tweehonderd gezinnen eten uit de tuin ontvangen. ,,Want de voedselbank heeft vaak helemaal geen verse groenten of in ieder geval niet van deze kwaliteit.”

Veel huishoudens die gebruikmaken van de zelfoogsttuin in Nieuwehorne komen niet alleen maar groente en fruit oogsten, zegt Westerneng. ,,Het sociale aspect is ook belangrijk. Ze komen, samen met hun kinderen, mee-oogsten, leren hoe groenten groeien en doen nieuwe contacten op. Ook zijn een aantal mensen vrijwilliger geworden.’’

Meerdere gemeenten hebben inmiddels interesse getoond in het initiatief. Het concept willen ze – op termijn - ook opzetten op andere plekken. Maar dit jaar richt ,,de jonge, maar vrije ambitieuze” stichting zich eerst op het optimaliseren van de eigen tuin.

Stichting Sociaal en Vitaal

Wie: Stichting Sociaal en Vitaal
Wat: Sociale zelfoogsttuin voor kwetsbare gezinnen uit de gemeente Heerenveen
Waar: Nieuwehorne
Sinds: 2021
Doel: Gezinnen die moeten rondkomen van een minimaal budget ondersteunen met een gevarieerd aanbod verse groenten, fruit en kruiden.
Meer info: www.sociaalenvitaal.nl

Leek

Heel plat gezegd, zegt Sandra Ronde, runt ze een webshop. Eentje die het zo makkelijk mogelijk maakt om je wekelijkse boodschappen bij boeren uit de buurt te halen. Supervers, duurzaam geproduceerd en voor een eerlijke prijs.

,,Op die manier doe je het beter voor jezelf, je directe omgeving, en uiteindelijk de hele planeet’’, zegt Ronde. Ze richtte De Streekboer in 2015 op. Van vijftig leveranciers uit Groningen, Fryslân en Noord-Drenthe krijgt De Streekboer ongeveer alles voor de voorraad- of koelkast: van groente, fruit en zuivel tot brood, vlees, vis, gebak, wijn en bier. Klanten kunnen hun bestellingen afhalen in de buurt of thuis laten bezorgen.

Dat kost wat meer dan bij de ‘gewone’ supermarkt. Nieuwe klanten begrijpen dat niet altijd. ,,Dan leggen we uit hoe wij te werk gaan’’, zegt Ronde. ,,We vragen de boer wat z’n kostprijs is en daar betalen we wat extra bovenop.’’ Zo krijgt die boer weer de kans om zijn of haar bedrijf verder te verduurzamen.

De Streekboer heeft intussen zo’n drieduizend klanten. Ronde zou het liefste zien dat heel Noord-Nederland de boodschappen rechtstreeks bij de boer gaat bestellen. ,,Ik vind het zelf iedere keer echt een rijkdom als je zo’n krat vol verse spullen krijgt. Veel beter dan met je chagrijnige kop na je werk de supermarkt door.’’

De Streekboer

Wie: De Streekboer
Wat: Een online supermarkt waar je boodschappen bestelt bij boeren in Noord-Nederland
Waar: Leek
Sinds: 2015
Doel: Mensen stimuleren om lokaal en duurzaam te eten en bewuster maken van de prijs van voedsel
Meer info: www.destreekboer.nl

Kootstertille en Eastermar

De biodiversiteit holt hard achteruit. Niets doen kan niet, vinden ze bij Ynnatura, de stichting van bedrijven die zich inzet voor behoud en ontwikkeling van het Friese landschap.. Zeker op bedrijventerreinen, waar beton en asfalt regeren, is een wereld te winnen. ,,Daar kun je echt een slag slaan”, zegt projectleider Theun Wiersma. ,,Maar ja, hoe pak je dat als bedrijf aan. De kennis en de menskracht ontbreken vaak.”

Ondernemers willen wel. Daar ligt het niet aan, stelt Wiersma. Ynnatura liet samen met een ecologisch bureau een format opstellen waarmee bedrijven een ‘biodiversiteitsschets’ kunnen maken. ,,Het format kan overal worden gebruikt, ongeacht de grootte van het terrein”, zegt Wiersma. Alles is mogelijk: van het plaatsen van fruitbomen en nestkastjes, tot het aanleggen van een vijver of planten van struiken. ,,Goed voor de insecten, goed voor de Friese natuur.”

Op industrieterreinen bij Kootstertille en Eastermar loopt een proef waaraan negen bedrijven en de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel meedoen. De vergroening is er al zichtbaar, zegt Wiersma. Met het format kunnen gemeenten ook in de openbare ruimte aan de slag. ,,Het is snel toepasbaar.”

Zijn wens? ,,Dat over een tijdje elk bedrijf met biodiversiteit bezig is.” De blauwdruk, of het format, is gratis te downloaden op de website van Ynnatura.

Stichting Ynnatura

Wie: Stichting Ynnatura, projectleider Theun Wiersma
Wat: Een format voor bedrijven waarmee ze kunnen vergroenen
Waar: Kootstertille en Eastermar (maar overal toepasbaar)
Sinds: eind 2020
Doel: meer biodiversiteit op bedrijventerreinen
Meer info: www.ynnatura.nl

Groningen

Het concept van Coöperatie GOED uit Groningen is eenvoudig. Op lege daken of in weides worden zonnepanelen gelegd en de opbrengst ervan wordt ingezet om mensen een steuntje in de rug te geven. ,,Veel huishoudens kunnen niet verduurzamen en zonnepanelen op hun dak leggen”, vertelt Musetta Blaauw van GOED. ,,Omdat hun dak in de schaduw ligt, ze geen beslissing mogen nemen over hun huurhuis of er geen geld voor hebben.”

Door grote lege daken te vullen en duurzaam stroom op te wekken, helpt de coöperatie de sociale achterstand van mensen terug te brengen. ,,Het mes snijdt daarmee aan twee kanten.” Daarnaast stimuleert de organisatie huishoudens ook om zelf in kleine stapjes te verduurzamen.

Een tijdlang was het lastig om ons verhaal te vertellen, legt Blaauw uit. De coöperatie geeft de winst gratis weg aan mensen die dat nodig hebben. ,,Mensen vroegen dan altijd: ‘Wat is het addertje onder het gras?’ Maar dat addertje is er dus niet. Een commerciële partij kan winsten ook weggeven. Dat is een keuze.”

In april 2022 is het eerste zonnedak op het net aangesloten en de komende maanden volgen nog een handvol projecten. Op één na liggen die allemaal in Noord-Nederland. Daarnaast is in Assen nog een initiatief om een zonneweide op te zetten. In de winter hoopt GOED het eerste geld uit te keren. ,,We willen met de Voedselbank of Humanitas om tafel om het geld bij mensen te krijgen die het het hardst nodig hebben.”

Coöperatie GOED

Wie: Coöperatie GOED
Wat: Duurzame stroomprojecten ontwikkelen
Waar: Groningen
Sinds: 2019
Doel: In heel Nederland groene stroom opwekken en de opbrengsten delen onder huishoudens en maatschappelijke organisaties die dat kunnen gebruiken.
Meer info: www.cooperatiegoed.nl

Stem op jouw favoriet

Tot en met 19 juni kan je stemmen op jouw favoriete initiatief via www.frieschdagblad.nl/duurzamedertig . De winnaar krijgt een advertentiebudget van €100.000,- om zijn plan aan de man te brengen via de kanalen van Mediahuis Noord, uitgever van Dagblad van het Noorden , de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad . De twee andere podiumkandidaten hebben elk €50.000,- te besteden. De winnaars worden bekend gemaakt tijdens de finaleavond op 27 juni.

Morgen zullen wij weer zes nieuwe initiatieven aan je voorstellen.

Wie zitten er in de jury?

De jury bestaat uit:
- Henk Moll, hoogleraar natuurlijke hulpbronnen in relatie tot duurzame productie en consumptie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
- Marissa de Boer, oprichter en ceo van SusPhos, een bedrijf in Heerenveen dat toonaangevend is op het gebied van het recyclen van fosfaat uit afvalstromen.
- Reinder Hoekstra, directeur van Natuur- en Milieufederatie Drenthe.
- Thereza Langeler, klimaatverslaggever Dagblad van het Noorden .
- Ria Kraa, hoofdredacteur van het Friesch Dagblad .

Nieuws

menu