Met ‘Zadok wacht’ wil Herman de Vries de willekeur in beeld brengen

Nederland biedt Joodse oorlogsslachtoffers financiële ondersteuning en erkenning. Maar Zadok (85), de achterneef van Herman de Vries uit Ternaard, wacht nog elke dag op die ene brief.

Herman de Vries met het boek ‘Zadok wacht’.

Herman de Vries met het boek ‘Zadok wacht’. Foto: Marchje Andringa

Afscheid nemen; de zesjarige Wim Abas – in het boek Zadok – wist in zijn korte leven niet beter. Eerst werd hij gescheiden van zijn vader die, toen de Tweede Wereldoorlog Rotterdam bereikte, gescheiden werd van zijn gezin. Maar toen de grond onder de voeten van het jonge Joodse gezin te heet werd, ging Wim naar een onderduikadres in de Achterhoek.

Door zijn slechthorendheid was zijn nieuwe thuis misschien wel veiliger dan de stad, maar ook eenzaam. Wonderwel werd het gezin na de oorlog weer herenigd, maar de vreugde was van korte duur. Vader en moeder werden beticht van verraad en de kinderen werden tijdelijk ergens anders geplaatst. Toen zijn ouders in 1946 gerehabiliteerd werden, gingen de kinderen niet naar huis, maar op ‘herstelreis’ naar Denemarken. Zadok wilde niks liever dan bij zijn ouders zijn.

Te veel gebeurd

Ook daarna kon het gezin de draad niet meer oppakken. Er was te veel gebeurd. Vader was getraumatiseerd geraakt en hield zich niet altijd in. De onthechting had zich al genesteld in Zadok en zou hem, bleek later, ook nooit meer loslaten. In 1955 vertrok hij naar Israël. Hij kreeg uiteindelijk negen kinderen.

Herman Frederic de Vries, predikant in Dokkum, leerde zijn achterneef Zadok (inmiddels 85 jaar oud) pas een paar jaar geleden kennen toen hij voor zijn boek Levie leeft, over zijn grootvader Levie de Vries, in contact kwam met Zadok. ,,We kregen een goede band en spraken veel”, zegt De Vries.

Hij loopt nog steeds elke dag naar de brievenbus om antwoord te krijgen op die ene vraag: een erkenning vanuit Nederland voor wat hem is gebeurd

De Vries zag in Zadok een sterke en bescheiden man. ,,Iemand die ondanks alles iets van zijn leven gemaakt heeft.” Maar hij zag ook verdriet. ,,Zadok denkt nog vaak aan zijn geboorteland Nederland, spreekt onze taal nog steeds vloeiend, maar loopt nog steeds elke dag naar de brievenbus om antwoord te krijgen op die ene vraag: een erkenning vanuit Nederland voor wat hem is gebeurd.”

Compensatie

Het gaat niet om geld, ook al krijgt hij vanuit Duitsland en Israël wel een kleine compensatie voor het oorlogsleed dat hem gevormd heeft. Vanuit Nederland blijft het al 75 jaar stil, terwijl anderen al jaren ondersteuning dan wel erkenning hebben gekregen.

Die willekeur raakt De Vries. ,,De schadevergoeding die door de Nederlandse Spoorwegen aan Joden wordt uitgekeerd, ligt nog vers in het geheugen. Ook bij de groep die de compensatie niet kreeg, omdat we niet aan de kleine regeltjes voldoen. Dat deed en dat doet pijn, ook al is het 75 jaar geleden. Ik herken dus de pijn van Zadok.”

Ik wil recht doen aan dit leed dat nog steeds speelt. Al vindt het maar in iemands hart een weg

Met dit boekje – De Vries noemt het een brief en een grief – denkt hij niet alle problemen op te kunnen lossen. ,,Maar ik wil recht doen aan dit leed dat nog steeds speelt. Al vindt het maar in iemands hart een weg.” Ondertussen schrijft De Vries instanties aan om Zadoks verhaal te blijven vertellen. ,,In de hoop dat hij ooit op een dag in zijn brievenbus vindt waar hij al zo lang op wacht.”

Zadok wacht - een levenslange grief. Herman Frederic (Levie) de Vries. Uitgeverij Vliedorp, 8 euro. vriendenvanisraeldokkum @gmail.com

Ruth de Jonge: Vergeten verzetsheldin in New York

De Joodse Ruth de Jonge duikt tijdens de Tweede Wereldoorlog onder in het gezin van Krijn van der Helm. Ze wordt door hem ingezet bij het verzetswerk. Het was gevaarlijk, schrijft ze in een brief. Ruth staat erbij als Krijn wordt doodgeschoten. In 1953 emigreert ze naar Amerika.

Nieuws

menu