Met de komst van F-35 breekt een nieuw tijdperk aan op Vliegbasis Leeuwarden

Onder toeziend oog van 2500 genodigden, onder wie duizend omwonenden, komt vandaag de eerste F-35 van Vliegbasis Leeuwarden aan. Het gevechtsvliegtuig belichaamt een nieuwe fase voor de vliegbasis.

De entree van de Vliegbasis Leeuwarden is al aangepast op de toekomstige situatie, met bovenaan een F35 en daaronder een drone (Reaper)

De entree van de Vliegbasis Leeuwarden is al aangepast op de toekomstige situatie, met bovenaan een F35 en daaronder een drone (Reaper) Foto: Hoge Noorden / Jacob van Essen

Mensen met een voorliefde voor oorlogstechniek dienen Vliegbasis Leeuwarden goed in de gaten te houden. Het begint inmiddels traditie te worden dat de nieuwste snufjes van de luchtmacht eerst naar Fryslân gaan. Van de Gloster Meteor en de F-16, naar de F-35 en straks het onbemande vliegtuig MQ-9 Reaper.

Maar de intrede van de F-35 zal na donderdag niet opvallen . ,,Mensen zullen zich wel afvragen waarom ze eerst niets merken van de F-35”, denkt basiscommandant Arnoud Stallmann. ,,Hij gaat eerst de schuur in zodat we de staat kunnen onderzoeken, en dat duurt een paar weken.”

Vermoedelijk volgt dit jaar nog de tweede Friese F-35. Volgend jaar wordt dat aantal druppelsgewijs uitgebreid totdat er in 2021 zo’n 21 straaljagers zijn. Op dat moment zijn er genoeg om een volwaardig team van zes straaljagers naar Volkel door te sturen, zodat Leeuwarden er vijftien overhoudt.

Afscheid

De F-35 vervangt de F-16. Maar het wordt een langgerekt afscheid van de straaljager die al veertig jaar dienst doet. ,,We hebben dit jaar al acht afgestoten naar Volkel, en volgend jaar gaan er nog vijftien weg. Vanaf 2022 is de F-35 volledig operationeel en dan gaan de laatste F-16’s van Leeuwarden weg.” Nederland koopt in totaal 47 F-35’s. De luchtmacht heeft nu nog 69 F-16’s.

Missies draaien met de JSF zit er voorlopig niet in. Tot 2022 zal vooral geoefend worden. Bovendien zijn er nog tal van technische tekortkomingen. Zo zijn er softwareproblemen en scheurvorming en loslatende bouten bij het boordkanon.

Onder piloten, wiens leven straks afhangt van de technische staat van het toestel, zijn daar weinig bedenkingen over, aldus Stallmann. Hij gaat overigens zelf ook vliegen in de F-35. ,,We horen de kritische geluiden ook, maar bij de fabrikant zit veel denkcapaciteit. De piloten hebben er het volste vertrouwen in dat de problemen worden opgelost. De straaljager zit nog in de ontwikkelingsfase, dat moeten we niet vergeten.”

De F-16 komt juist steeds dichter bij het einde van de levensduur. ,,We waarderen de F-16, maar het beestje begint oud te worden. Het wordt bijvoorbeeld steeds moeilijker om reserveonderdelen te vinden. Het kost steeds meer moeite om de F-16’s door de apk te krijgen.”

Dreiging

Ook wijst Stallmann op internationale ontwikkelingen. ,,De dreiging in de wereld neemt toe. De afgelopen decennia kon de politiek missies uitzoeken die geschikt waren voor onze capaciteit. Maar dat is aan het veranderen. Misschien hebben we straks geen keuze. Dan moeten we ook klaar zijn.” Stallmann refereert daarbij aan Rusland en China. ,,Ik verwacht niet dat de Russen morgen bij ons binnenvallen, maar aan de rand van Europa wordt de dreiging heel anders ervaren dan hier. En kijk naar Oekraïne en de MH17.”

In vergelijking met de F-16 heeft de F-35 meerdere voordelen. Zo is de JSF minder goed zichtbaar op radars en heeft hij betere bewapening.

De komst van de straaljager betekent volgens Stallmann ook dat de toekomst van de vliegbasis in Leeuwarden voor de komende decennia gewaarborgd is. Toen de bezuinigingen bij Defensie een paar jaar geleden in volle gang waren werd sluiting van de basis nog overwogen. ,,En nu zitten we aan het andere uiterste en krijgen we met de F-35 en MQ-9 Reaper twee nieuwe wapensystemen. En er zullen eerder meer dan minder vliegtuigen komen.”

Veranderingen

De F-35 leidt ook tot veranderingen op de vliegbasis zelf. Zo ondergaat de basis momenteel een grootschalige verbouwing, mede om de F-35 te faciliteren. Maar ook het personeelsbestand verandert. Medewerkers worden omgeschoold en krijgen er taken bij. ,,De F-35 kent een heel ander onderhoudsmodel. Ten opzichte van de F-16 doen we minder zelf, en krijgt de fabrikant (Lockheed Martin, JPS.) meer taken. Veel medewerkers krijgen er daarom een taak bij. Deed je vroeger alleen onderhoud, dan moet je straks misschien ook bij het opstijgen helpen.”

Minder taken betekent niet minder personeel op de vliegbasis. ,,Voor de F-35 geldt dat wel, ook omdat we straks minder straaljagers hebben. Maar we krijgen ook de MQ-9 Reaper en investeren in beveiliging. Dus de vliegbasis groeit.” Er werken nu zo’n duizend mensen op de vliegbasis. Hoeveel banen erbij komen is nog niet helemaal duidelijk.