Met project Verspillingsmarkt wil Theo Jansma voorkomen dat eten op vuilnisbelt verdwijnt

Een derde van het voedsel dat wereldwijd wordt geproduceerd, wordt verspild. Zonde, vindt Theo Jansma uit Oentsjerk. Met zijn project Verspillingsmarkt wil hij voorkomen dat eten op de vuilnisbelt verdwijnt.

Sinds ruim tien jaar mogen weer kromme komkommers in de winkel worden verkocht. De Europese Unie besloot dat in 2008.

Sinds ruim tien jaar mogen weer kromme komkommers in de winkel worden verkocht. De Europese Unie besloot dat in 2008.

Heel veel voedsel komt de supermarkt niet eens in vanwege een vlekje of een afwijkende vorm, kleur of afmeting. Door de zon vergeelde bloemkolen en door de hagel beschadigde pompoenen bijvoorbeeld. Voor die twee groenten werden vorig jaar in Fryslân acties gehouden om te voorkomen dat ze op de composthoop eindigden.

De verpakking is van latere zorg. Eerst de huidige verspilling aanpakken

Als het aan Theo Jansma ligt van Stichting Grien ligt, komt er een permanente oplossing om ook dit voedsel op het bord te krijgen. ,,Een derde van het geproduceerde voedsel verdwijnt uit de voedselketen. 10 procent gaat verloren bij de productie, 10 procent tijdens transport en de laatste 10 procent wordt door de consument weggegooid. Ik ben met partijen als de Noardlike Fryske Wâlden, LTO Noord, de Rabobank en Van Hall Larenstein in gesprek om in kaart te brengen wat er precies wordt weggegooid en hoe dat het slimste kan worden voorkomen.”

Kant-en-klaarmaaltijden

Dat een supermarkt geen gevlekte tomaten of grillige gevormde peen in de schappen wil leggen, kan Jansma wel begrijpen. Maar dan hoeft het nog niet weggegooid te worden, vindt hij. ,,Waarom worden zulke producten niet door cateraars of in de keukens van verzorgingshuizen verwerkt? Nederlander kiezen vaker voor gemaksmaaltijden. Kant en klaar eten dat of wordt langsgebracht of bij de supermarkt wordt gehaald. In die maaltijden kunnen heel goed de groenten worden verwerkt die de supers niet mooi genoeg vinden om in de schappen te leggen.”

Dat de meeste groenten en fruit in plastic zakken en netjes worden verkocht, werkt bovendien verspilling in de hand. ,,Als een groenteboer een rotte ui in een kist tegenkomt, gooit hij die ene ui weg. Maar als er in de supermarkt één rotte ui in een netje zit, wordt het hele netje weggegooid. Waarom niet terug naar losse verkoop? Dat scheelt ook veel plastic afval. Maar de verpakking is van latere zorg. Eerst de huidige verspilling aanpakken.”

Verspilling

De komende maanden wil Jansma in kaart brengen wat er verdwijnt en waar en op welke manier dit voedsel toch door de mens geconsumeerd kan worden. ,,Het gaat niet alleen om groenten en fruit. Ook van vis, vlees, kaas en brood wordt heel veel weggegooid. Voor Kerst bezocht ik een Friese bakkerij. In Zweden is het heel normaal dat brood van een paar dagen oud wordt verkocht. Maar hier moet alles dagvers zijn. Onzin natuurlijk.”

Jansma wil ook een einde maken aan het gesleep met voedsel. ,,Bloemkool uit Noordoost-Fryslân wordt geveild in Aalsmeer en komt via een retailer in de Friese supermarkten terecht. Dat hoeft toch niet?”

In Zweden is het heel normaal dat brood van een paar dagen oud wordt verkocht

De consument bewust maken van de verspilling is ook een doelstelling van de Verspillingsmarkt. ,,Als mensen inzicht hebben van wat er met voedsel gebeurt, kunnen ze de supermarkten duidelijk maken dat het anders moet. Kijk maar naar de reacties rond de acties met de gele bloemkool en gevlekte pompoenen. Mensen vinden het vreselijk als supermarkten goed voedsel weigeren af te nemen van een boer of tuinder omdat het niet puntgaaf is. Vroeger bepaalden de boeren de voedselprijzen, nu zijn het een paar retailers. De consument moet weer de baas worden. Dat kan minder voedselverspilling tot gevolg hebben.”

Fryslân is te klein

De Verspillingsmarkt moet uiteindelijk het kenniscentrum worden van Noord-Nederland op het gebied van minder voedselverspilling. ,,Alleen Fryslân is te klein. Maar als het in Noord-Nederland loopt, willen we onze aanpak over de rest van Nederland uitrollen. In het komende jaar willen we vijf ton tomaten, vijftien ton aardappelen, tien ton wortelen en vier ton witlof redden voor menselijke consumptie en ze in zes nieuwe producten verwerken.”

Nieuws

menu