Minder overlast van de klimaatcrisis en nog een mooier landschap ook

Het inzetten van de natuur en het landschap om de uitdagingen van de klimaatcrisis op te lossen kan Fryslân een mooier landschap opleveren. Dat blijkt uit de visie ‘Natuerlik Fryslân 2050. Natuur en Landschap als basis voor onze toekomst’ die de Friese Milieufederatie, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en It Fryske Gea dinsdagmiddag presenteerden tijdens een webinar.

Natuurgebied het Fochteloërveen.

Natuurgebied het Fochteloërveen. Foto: Aaldrik Pot

De vier natuurorganisaties bieden met hun visie geen blauwdruk maar een denkwijze en inspiratie licht Chris Bakker, adjunct-directeur van It Fryske Gea, desgevraagd toe,. ,,We zeggen niet wat hier en daar moet, maar het is een startpunt voor een gesprek.”

In de visie, geschreven door landschapsarchitect Peter de Ruyter en ecoloog Eddy Wymenga, wordt voor vijf Friese landschapstypen geschetst hoe daar bijvoorbeeld het beste water kan worden gebufferd, de biodiversiteit worden vergroot en de natuur versterkt.

Natuurnetwerk

Daarbij is niet alleen gekeken naar de natuurgebieden, maar naar het hele landschap. ,,Eigenlijk is het een volgende stap in Natuurnetwerk Nederland. Veel problemen waar we nu tegen aanlopen, of het nu om stikstof, droogte of stortbuien gaat, spelen zich ook buiten natuurgebieden af. Dan is het logisch dat we niet alleen over natuurgebieden spreken. Bovendien willen we ook zoveel mogelijk natuur tot in het dorp brengen. Mensen hechten namelijk steeds meer waarde aan natuur in hun leefomgeving. Dat hoorden we ook in ons overleg met Doarpswurk.”

Uitgangspunt van de visie is dat Fryslân watersystemen krijgt die zowel droogte als extreme buien aankunnen, de bodem gezond wordt en de lucht schoon. Per gebied wordt daarbij gekeken welke maatregelen het beste passen.

,,Je moet er voor oppassen waterbuffering in elk gebied op eenzelfde manier aan te pakken. We hebben gekeken waar en hoe oude landschapspatronen kunnen worden ingezet om nieuwe problemen op te lossen. Voor CO2-opvang zijn er meer bossen nodig, maar die moet je niet gaan planten in de van oudsher open gebieden in Fryslân. Wel pleiten we bijvoorbeeld voor meer bomen en boomwallen in het gebied van de Noardlike Fryske Wâlden. En door beekjes in de Zuidoosthoek net als vroeger meer te laten meanderen, houd je in dat gebied beter water vast.”

Intensieve landbouw

Water vasthouden en vernatting van de provincie zijn belangrijke aandachtspunten in de visie. ,,Een hoger waterpeil is niet alleen nodig om de natuur een kans te geven, het zorgt er ook voor dat er in droge perioden genoeg water is voor bijvoorbeeld de landbouw.”

Wateropvang is volgens hem niet alleen nodig in natuur- en plattelandsgebieden. ,,Tot in de steden toe zijn maatregelen nodig om wateroverlast door extreme buien kwijt te kunnen raken en watervoorraden te hebben voor droogteperioden.”

Ook in het Natuerlik Fryslân van 2050 is er volgens Bakker nog wel ruimte voor intensieve landbouw. Toch denkt hij dat het plan zeker in eerste instantie door biologische en natuurinclusieve boeren zal worden omarmd. ,,De rol van landschapsbeheerder is niet voor elke boer weggelegd. Nu zie je al grote groepen boeren aan de slag met agrarisch natuurbeheer. Vooral zij zullen zich door dit plan voelen aangesproken. “

Kosten

De vier organisaties hebben nog niet uitgerekend wat hun plannen kosten (,,het is nog een blauwdruk”), maar beseffen dat het om flink wat geld gaat. Daarom is het volgens Bakker ook belangrijk dat er nu al stappen worden genomen.

,,Met de Green Deal van de EU en het Nederlandse klimaatakkoord komt heel veel geld vrij voor dergelijke plannen. Als we daar op tijd en slim op inspelen ligt er voor Fryslân meer dan een miljard euro klaar.”