Mosselbanken bij Griend en in Marsdiep worden verstoord om te kunnen kijken naar het herstel

Komende tijd zal Natuurmonumenten, samen met het NIOZ en de Rijksuniversiteit Groningen, enkele mosselbanken bij vogeleiland Griend verstoren met een kokkelhark. Sommige stukken zelfs een aantal keer. Het doel: bepalen óf en hoe snel een gebied zich herstelt.

Natuuronderzoek op Griend.

Natuuronderzoek op Griend. Foto: Natuurmonumenten

Het onderzoek vindt niet alleen bij Griend plaats, maar ook in het Marsdiep voor Texel. Op die beide plaatsen kijken onderzoekers naar het effect van verstoring op ‘hoogdynamische’ plekken (veel waterbeweging en stroming) en ‘laagdynamische’ plekken (rustig, stil water). ,,In rustiger gebied verwachten we dat leefgemeenschap kwetsbaarder is en minder snel herstelt. In dynamisch gebied verwacht je dat het leefgebied van zichzelf al robuuster is”, vertelt Quirin Smeele projectleider namens Natuurmonumenten. Zulke kennis kan worden gebruikt voor besluiten over visserijvrije zones in de Waddenzee.

Project Waddenmozaïek

Het onderzoek is onderdeel van het project Waddenmozaïek. Bij dat project kijken beheerders hoe de natuur eruit ziet in de zee die niet droogvalt. Ook proberen natuurbeheerders antwoord te krijgen op een reeks vragen. Hoe herstellen schelpdierriffen? Wat is het effect van harde objecten op de bodem, zoals zwerfkeien of schelpen? Hoe kan zeegras terugkomen in de zee? En wat zijn de effecten van visserijvrije zones voor het herstel van de Waddenzeenatuur en waar moeten die zones liggen? De verstoring bij Griend moet antwoord geven op de laatste vraag. Om die reden analyseren de onderzoekers de effecten van bodemberoerende visserij.

Bij Griend zullen veertig stukjes mosselbank van 12,5 bij 12,5 meter daarom even gepest worden met een speciale kokkelhark. Dat lijkt veel, maar is maximaal 2,5 procent van de totale mosselbank bij Griend. Sommige delen worden drie keer per jaar geplaagd, anderen één keer, maar intensiever. Tot voor kort zou de proef overigens plaatsvinden op schelpkokerwormenbanken, maar recent bleken er jonge mosselbanken ontstaan te zijn.

Kale bodem

Ter vergelijking beroert Natuurmonumenten ook de kale wadbodem, waar geen mosselbanken zijn. De vraag is dan of bodemberoering op die kale bodem ook effect heeft op de natuur in het hele gebied. Smeele: ,,Vissers zeggen vaak dat hun activiteit op sommige gebieden helemaal geen effect heeft. Dat kan wel kloppen voor heel dynamische gebieden. Maar natuurorganisaties verwachten juist dat je een gebied wel vooruit helpt door het volledig met rust te laten, dus ook de kale bodem. Maar daar is bij de Waddenzee nog nooit goed naar gekeken. Dat is wat in dit project nu wel gebeurt.”

Er zijn wel gebieden al gesloten in de Waddenzee, maar op veel andere plekken vinden nog ‘bodemberoerende’ activiteiten plaats. Daarbij valt te denken aan visserij van mosselzaad, garnalen en kokkels, evenals baggerwerkzaamheden.

Het Waddenonderzoek duurt tot 2024. De eerste verstoring bij Griend heeft al plaatsgevonden, in mei.