Dit artikel is vandaag gratis

Na tachtig jaar is er een monument voor de slachtoffers van Groninger vergisbombardement

Monument aan het Jozef Israëlsplein in Groningen. Het herinnert aan een vergisbombardement in 1941, waarbij twee Friezen het leven lieten. Foto: Jaspar Moulijn

Voor de 74-jarige Simon Steenhuisen uit Tzummarum was de onthulling van het monument op het Jozef Israëlsplein in Groningen een ontroerende ervaring. Op het monument staat de naam van zijn oom Simon Lambertus Steenhuisen, een broer van zijn vader.

Engelse vliegtuigen laten op 26 september 1941 per abuis bommen vallen op de stad Groningen. Het vergisbombardement heeft fatale gevolgen. Acht mensen komen om het leven, onder wie twee Friezen.

Sinds vrijdag herinnert een monument aan het drama. ,,Hiel bysûnder, moai dat dit monumint der nei tachtich jier is. Tachtich jier is lang, mar it is net te let. Dat ha ik freed ek sein by it monumint. Ik ha der in koarte taspraak hâlden omdat ik in neistbesteande bin.”

Voor de 74-jarige Simon Steenhuisen uit Tzummarum was de onthulling van het monument op het Jozef Israëlsplein in Groningen een ontroerende ervaring. Op het monument staat de naam van zijn oom Simon Lambertus Steenhuisen, een broer van zijn vader. Simon Lambertus kwam door het vergisbombardement om het leven. ,,Foar myn heit wie dat in grutte klap. Hy koe nei de oarloch net oer myn omke prate. Ik woe wolris wat witte, mar myn heit fertelde hast neat. Hy prate ek net oer it ferset wer’t hy sels yn Gasterlân by sitten hat. De oarloch hat syn libben tekene”, zegt Steenhuis.

Notaris

Simon Lambertus Steenhuisen wordt op 27 mei 1916 geboren in Sexbierum in een gereformeerd gezin met vijf kinderen. Het gezin verhuist in 1920 naar Burgum, omdat vader Steenhuisen tot burgemeester van Tytsjerksteradiel is benoemd. Simon Lambertus gaat naar de christelijke HBS in Leeuwarden en begint daarna aan een opleiding tot notaris. In Groningen woont hij in een studentenhuis in de Jozef Israëlsstraat. Hij heeft twee van de drie examens achter de rug als op 26 september 1941 het noodlot toeslaat.

Simon Lambertus is die avond thuis. Datzelfde geldt voor zijn huisgenoot Auko Knol, een geneeskundestudent uit Koekange. De twee zijn niet alleen huisgenoten, maar worden ook zwagers: Simon is verloofd met Mien, de zus van Auko, Auko is op zijn beurt verloofd met Ina, de zus van Simon.

Auko heeft bezoek die vrijdagavond. Studiegenoot Jan Jakob de Groot is op visite. Jan Jakob is op 12 april 1918 geboren in Anjum, als het oudste kind van de plaatselijke arts Harm Willem de Groot. Jan Jakob is in 1936 geslaagd aan het Gereformeerd Gymnasium in Leeuwarden en daarna naar Groningen vertrokken. Zijn medicijnenstudie verloopt voorspoedig. Op de ochtend van zijn bezoek aan Auko heeft hij het eerste deel van zijn doctoraal afgerond.

Bommen

Dan gaat het mis. Rond tien uur ’s avonds klinkt het luchtalarm. Drie kwartier later vallen er bommen. De bommen zijn losgelaten door Engelse bommenwerpers die terugkomen van een missie naar het Duitse Emden. De piloten leven in de veronderstelling dat ze boven onbewoond gebied vliegen, maar dat is niet het geval. De bommen komen neer in de Groninger Schildersbuurt. Huizen in de Jozef Israëlsstraat, aan het Jozef Israëlsplein en de straten daaromheen worden geraakt, met dramatische gevolgen voor de bewoners.

Het onbedoelde bombardement kost acht mensen het leven. De slachtoffers zijn de 65-jarige Hillegonda Jacoba Torrenga, studente Truus Gimbrère, de studenten Auko Knol, Simon Lambertus Steenhuisen en Jan Jakob de Groot en drie jonge kinderen uit het gezin Dijkema. De lichamen van Simon Lambertus, Jan Jakob en Auko worden op zaterdag in het puin gevonden. Om die reden wordt als overlijdensdatum 27 september aangehouden.

Het drama in Groningen heeft een enorme impact, blijkt in de dagen erna. Studentenblad Der Clercke Cronike plaatst een in memoriam waarin Jan Jakob de Groot wordt omschreven als ‘een trouwe, bescheiden kameraad, een rustige werker’. Simon Lambertus Steenhuisen is uit het leven weggerukt terwijl hij allerlei plannen had voor de toekomst en het ‘morgenlicht glansde op de foto van zijn verloofde’.

De begrafenis van Simon Lambertus in Burgum trekt honderden mensen, aldus een bericht in het Nieuwsblad van Friesland . ‘In de stoet merkten we op vertegenwoordigers van de studentencorpsen Vevanus en Vera, het gehele politiecorps, burgemeesters, ambtenaren en anderen.’ Het gezin Steenhuisen is ook nog eens dubbel getroffen: ook Auko Knol, de verloofde van dochter Ina, is immers omgekomen. Jan Jakob wordt onder grote belangstelling begraven in Feanwâlden, schrijft Hepkema’s Courant . ‘De kist stond voor de kansel opgebaard, gedekt met bloemen en de studentenbaret.’

Studenten

Voor Simon Steenhuisen uit Tzummarum is het drama in Groningen onderdeel van de familiegeschiedenis. Dat de naam van zijn oom nu op een monument staat raakt hem. ,,Wat ik moai fyn is dat de studinten dy’t no oan it Jozef Israëlsplein wenje ek in rol krigen ha.” De studenten hebben toegezegd dat ze het monument in de gaten zullen houden en alarm zullen slaan als er bijvoorbeeld schade is.

Het monument is gemaakt door beeldend kunstenaar en wijkbewoner Dik Breunis. Hij kreeg de opdracht van de Stichting Stolpersteine Schilderswijk. Het gedenkteken heeft een bronzen sokkel en een stalen plaat met de namen en jaartallen van de slachtoffers. Op het monument staat het gedicht Oorlogstijd , geschreven door wijkbewoner Grietje Scholtens. ‘Verdwaalde bommen/raken huizen, ongewild/vallen jonge levens stil/26 september 1941.’

Nieuws

Meest gelezen