Nieuw koorraam verbindt historie Broerekerk Bolsward met hedendaagse kunst

41 jaar nadat een brand alle ramen van de Broerekerk in Bolsward verwoestte, heeft de ruïne een nieuw koorraam gekregen. Een kunstwerk dat oud en nieuw verbindt.

Het is een plek waar een beroep wordt gedaan op de verbeeldingskracht van de bezoekers. De grote brand van 1980 verwoestte namelijk het complete interieur van de Broerekerk in Bolsward. Alleen de muren bleven overeind staan. Kunstenaar Daniel Nauta heeft 41 jaar later een nieuw koorraam gemaakt dat de fantasie van de bezoekers moet prikkelen. En tegelijk de verbinding zoekt tussen historie en modern.

Toen de ruïne van de Broerekerk in 2006 werd voorzien van een glazen dak, is ervoor gekozen om ook de ramen weer dicht te maken. Op de voorzijde na niet met glas in lood, maar met doorzichtig glas. ,,Bij binnenkomst zie je daardoor meteen de daken van de omliggende huizen en dat is toch jammer”, legt Nauta uit. ,,Het idee om het venster achter in de kerk een nieuwe invulling te geven ligt er al jaren, maar werd tweeënhalf jaar geleden pas echt concreet.”

Ik ben uitgegaan van de kerk zelf. Ik ben er rond gaan lopen en heb foto’s gemaakt van de kleuren en schaduwen

Nauta werd toen door de Stichting Bolswards Historie benaderd om met een ontwerp te komen voor een nieuw koorraam. Een raam dat op moest gaan in de historie van de kerk en bij binnenkomst niet alle aandacht op zich zou moeten vestigen. ,,Daarom ben ik uitgegaan van de kerk zelf. Ik ben er rond gaan lopen en heb foto’s gemaakt van de kleuren en schaduwen. Die tinten heb ik terug laten komen in een geabstraheerd raamontwerp.”

Lees ook: Een verzengende vuurzee maakte van de Broerekerk een ruïne

Het vormenspel op de kerkmuren heeft Nauta gecombineerd met zijn eigen beeldentaal. ,,Ik wilde iets maken waarbij je als toeschouwer voortdurend aan het ontdekken bent. Het ervaren en beleven van kunst in deze serene ruimte geeft je ook de kans en rust om langer te kijken. Het raam moet cultureel erfgoed verbinden met moderne kunst, het verleden meenemen naar de tegenwoordige tijd eigenlijk. Dat past ook goed bij de Broerekerk: op de muren na is niets meer zoals het was en met een glazen dak is die verbinding sowieso al heel duidelijk in het gebouw aanwezig.”

Precisiewerkje

Omdat ook de Stichting tot behoud van Monumenten in de gemeente Súdwest-Fryslân - dat de dertiende-eeuwse Broerekerk beheert - positief reageerde op het ontwerp, kon Nauta aan de slag. Het beschilderen van een raam van bijna negen meter hoog was voor hem ook een flinke uitdaging. ,,Ik heb eerst op papier een schildering gemaakt op ware grootte en het daarna in het atelier van Hein van der Water in Groningen op stukken glas geschilderd. Die zijn later in een oven gegaan.”

Al die gebrandschilderde panelen zijn in januari in het koorraam geplaatst. Dat was volgens Nauta een precisiewerkje. ,,Want echt niets was recht. En het is glas, dus het moet meteen passen. Dat was bij het plaatsen best even spannend, maar ik ben heel blij dat het er nu in zit. En trots ook, want ik ben in Bolsward geboren en getogen en weet dus hoe bijzonder dit gebouw is voor de stad. Dat ik zoiets blijvends heb mogen maken, vind ik echt een hele eer.”

Als Bolswarder weet ik hoe bijzonder dit gebouw is voor de stad. Dat ik zoiets blijvends heb mogen maken, vind ik echt een hele eer

Tijdens het plaatsen van het raam en het dichtvoegen van de muur, heeft Nauta al kunnen zien wat de lichtinval met zijn kunstwerk doet. ,,De zon komt ’s ochtends op precies achter het raam en gedurende de dag, zie je het raam veranderen door het licht. Op het ene moment valt het ene stuk meer op en op het andere moment zie je weer iets heel anders. Doordat het glazen dak veel licht toelaat, is de kleurintensiteit van het raam niet te vergelijken met andere kerken.”

Nauta vindt het jammer dat een feestelijke onthulling er door de lockdown niet in zit. Het traliehek dat de entree van de Broerekerk vormt, zit bovendien al maanden op slot. ,,We hebben het plaatsen van het raam ook telkens opgeschoven, maar we wilden niet langer wachten. Hopelijk kan Stichting Bolswards Historie later dit jaar alsnog een officiële onthulling organiseren. Na corona is er vast genoeg tijd om het raam en vooral de kerk zelf te ontdekken.”