De Vereniging voor Friese Gemeenten luidt samen met haar Groningse collega de noodklok over de door het Rijk geplande herijking van het gemeentefonds.

Noodoproep Vereniging voor Friese Gemeenten over herijking van het gemeentefonds

De Vereniging voor Friese Gemeenten luidt samen met haar Groningse collega de noodklok over de door het Rijk geplande herijking van het gemeentefonds. Foto: Shutterstock

De Vereniging voor Friese Gemeenten (VFG) luidt samen met haar Groningse collega de noodklok over de herijking van het gemeentefonds. Ze roepen de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) en de lijsttrekkers van politieke partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen op om een oplossing te zoeken voor de nadelige effecten van de herberekening van de toelages voor Noord-Nederland.

De oorzaak van het probleem zou onder meer liggen in de wijze waarop er gekeken wordt naar de inkomsten uit de onroerende zaakbelasting (ozb) en de overige eigen middelen, zegt burgemeester Leo Pieter Stoel van Ameland, portefeuillehouder financiën van de VFG.

,,Het is een technisch verhaal, maar het lijkt erop dat er niet goed is gekeken naar het gegeven dat gemeenten in het Noorden in verhouding hogere lasten hebben, onder meer in het sociaal domein, en inkomsten uit de ozb gebruiken om hun hogere lasten te dekken.”

Inkomsten

De meeste inkomsten van gemeenten komen uit het gemeentefonds. Daarnaast kan de gemeente zelf belasting heffen in de vorm van ozb en heeft de gemeente eigen middelen, bijvoorbeeld uit verkoop van grond. ,,Om de hogere lasten op te vangen hebben veel gemeentes hier hun ozb op de maximale hoogte gesteld.”

De herijking speelt al een tijdje en wij zijn ook meegenomen in het proces, maar dit aspect wisten we nog niet

Volgens Stoel werd pas laat bekend dat de herijking van het gemeentefonds negatief uitpakt voor Noord-Nederland. ,,De herijking speelt al een tijdje en wij zijn ook meegenomen in het proces, maar dit aspect wisten we nog niet. Het model werd op 29 januari gepubliceerd en toen zijn we gaan uitzoeken wat dit voor het Noorden betekent. Dat werd een week later bekend.”

Lees ook: Herverdeling gemeentefonds desastreus voor Fryslân: ,,Dit komt als een dubbele klap”

De VFG geeft in haar noodkreet aan dat de herijking juist ten koste gaat van gemeenten die het al moeilijk hebben. De herijking moet op 2023 ingaan. Voor Leeuwarden wordt geschat dat de gemeente zo’n vijf miljoen euro per jaar extra moet bezuinigen om deze klap op te vangen. In Smallingerland zou het om een bezuiniging van acht ton per jaar gaan.

Van tafel

De PvdA-fractie van die gemeente heeft een interpellatiedebat aangevraagd bij de vergadering van morgen waarbij ze van het college van burgemeester en wethouders wil horen welke acties worden ondernomen om de herijking van tafel te krijgen.

In de noodkreet wordt gesproken over een omgekeerd ‘Robin Hood-effect’ omdat de gemeentes die gekort worden in grote lijnen de gemeentes zijn waar de economische kansen het geringst zijn.

Lees ook: Terugblik lijsttrekkersdebat: Gratis naar musea? Pesten strafbaar? Dit zeiden de politici

Het kabinet heeft het nieuwe rekenmodel voor de verdeling van het gemeentefonds onlangs voorgelegd aan de ROB voor advies. De VFG hoopt dat de noodkreet mee wordt genomen in het advies en dat er een oplossing komt voor de nadelige gevolgen voor het Noorden. Tijdens het Noordelijk Lijsttrekkersdebat in Den Haag uitten diverse lijsttrekkers, onder wie Lilian Marijnissen van de SP, hun zorgen al over de herijking van het gemeentefonds.