Nu de koeien geen zaadjes verspreiden gaan we het zelf doen

Op twee plekken zaadhooi verzamelen en op verschillende locaties uitzaaien. Dat zijn de belangrijkste bezigheden voor de vrijwilligers van het eerste KeningsHof-kamp, komend weekend in de Greidhoeke.

Begin deze maand liet Kening tijdens een bijeenkomst in Húns mensen al kennis maken met de zeis.

Begin deze maand liet Kening tijdens een bijeenkomst in Húns mensen al kennis maken met de zeis. Foto: Marcel van Kammen

,,We praten heel veel over hoe we de biodiversiteit zouden kunnen verbeteren, maar de behoefte groeide om er zelf ook wat aan te doen”, vertelt Marcia de Graaff van Kening, zoals de organisatie Kening fan ‘e Greide tegenwoordig heet.

Dat de biodiversiteit een impuls kan gebruiken staat volgens haar buiten kijf. ,,In de afgelopen eeuw is zo’n 85 procent van de biodiversiteit in Nederland verloren gegaan. We staan daarmee wat betreft het biodiversiteitsverlies volgens het Planbureau voor de Leefomgeving wereldwijd bovenaan.”

Duizend hectare

Het kamp van komend weekend is een eerste stap van het uiteindelijke doel om duizend hectare Fries landschap te herstellen. ,,Zaterdag en zondag wordt er gras gemaaid van een nat hooiland en van een oud en heel kruiden- en bloemenrijk grasland van een weide bij Jorwert, dat nog nooit over de kop is gegaan. Het hooi van het eerste land wordt uitgestrooid op een plas- drasgebied. Het gras van Jorwert gaat naar een stuk met uitgesteld maaibeleid tot 15 juni, waar het raai- en rietzwenkgras overheerst.”

Het Keningshof-kamp sluit aan bij het internationale project Ecosystem Restoration Camps. Tijdens zo’n kamp kunnen mensen niet alleen alles leren over ecosysteemherstel, maar er ook direct mee aan de slag. ,,Ik ontmoette John Liu, de bedenker hiervan, een paar jaar geleden op een congres. Het sluit goed aan bij ons toenmalige initiatief Ontwakend landschap. Boden we daarbij alleen de ervaring van het platteland aan, nu kunnen deelnemers samen met boeren ook daadwerkelijk werken aan landschapsherstel.”

Hannekemaaiers

Het kamp begint met een cursus werken met de zeis, maar dat betekent niet dat de ongeveer tien deelnemers een halve hectare gras met de hand gaan maaien. ,,Het meeste maaiwerk gebeurt door boeren met moderne machines, en een ecologisch hovenier. Met de zeiscursus grijpen we terug op de hannekemaaiers, de seizoensarbeiders uit Duitsland die hier het gras kwamen maaien. Landschapsherstel wil niet zeggen dat we terug naar vroeger moeten, maar we kunnen wel kijken hoe het vroeger ging en daarvan leren. Voorheen stonden veel meer mensen in verbinding met het platteland en de natuur. Er waren niet alleen veel meer boeren, maar ook meer boerenarbeiders.”

Het zaadhooi verspreiden is een moderne variant van wat bij het vroegere boeren vanzelf gebeurde. ,,Koeien werden toen vaak verweid. Daarbij namen ze zaden mee van de ene naar de andere wei, zodat bloemen en kruiden als vanzelf verspreid werden. Ook het water verspreidde zaden van de ene naar de andere plek. Dit soort dynamische factoren zijn bijna verdwenen, dus gaan we zelf de zaden verspreiden.”

Landschapsherstelkamp

De Graaff vindt het belangrijk dat in landschapsherstelkamp boeren en burgers samenwerken. ,,Het verdwijnen van de biodiversiteit hangt nauw samen met de moderne landbouwmethodes. Maar we mogen daarbij niet alleen naar de boeren wijzen. Het is het hele systeem dat we met zijn allen na de oorlog hebben opgetuigd. We zijn samen verantwoordelijk voor de teloorgang van het landschap, dan is het ook goed dat boeren en burgers samen aan het herstel werken.”

Ze hoopt dat het deelnemers aanzet tot bewuster leven en dat het kamp leidt tot bijvoorbeeld andere keuzes bij het boodschappen doen. ,,Er zijn boeren die met hun bedrijfsvoering aan landschapsherstel proberen bij te dragen. Er zijn er ook veel die het wel zouden willen maar die het ontbreekt aan een verdienmodel. Als consument kunnen we de markt voor natuurinclusieve landbouw vergroten.”

Met tien vrijwilligers op zaterdag en elf een dag later is De Graaff dik tevreden. ,,Het moest allemaal vrij snel worden opgezet, ook met het oog op de zaadoogst. Als de planten al alles hebben laten vallen heeft verspreiden niet zo veel zin meer.”

Zaadhooiproject

Het landschapsherstelproject wordt volgend jaar uitgebreid. ,,In het najaar gaan we aan de slag met aanplanten van hoogstamfruitbomen. En volgend jaar willen we het zaadhooiproject verder uitbreiden en gaan we mogelijk ook aan de slag met de aanleg van meer greppels in de Greidhoeke en houtwallen in het Woudengebied.”