Onderzoekers presenteren twee varianten voor veenweidepolder De Hege Warren, het woord is nu aan de politiek

Landbouwpolder De Hege Warren bij Oudega (Sm) krijgt een andere inrichting. Sinds donderdag zijn er twee voorkeursvarianten. In een daarvan is een vaarweg tussen Drachten en het Prinses Margrietkanaal inpasbaar.

Polder De Hege Warren.

Polder De Hege Warren. Foto: Jilmer Postma

Een jaar is er over vergaderd, maar nu was het dan zover: het zogeheten co-creatieteam Hege Warren presenteerde in hotel-restaurant IeSicht in Oudega (Smallingerland) het resultaat van zijn onderzoek. Het team boog zich in dat jaar over vier voorkeursvarianten voor een nieuwe, toekomstbestendige inrichting van De Hege Warren. Die scenario’s waren in een eerder stadium al boven komen drijven, want de toekomst van de landbouwpolder is al decennia onderwerp van discussie.

De Hege Warren ligt in het Friese veenweidegebied. Doordat de grondwaterstanden er kunstmatig laag gehouden worden, droogt het veen uit. De inklinking van het veen leidt tot bodemdaling en het vrijkomen van CO2. De bodemdaling heeft gevolgen voor het waterbeheer en hoge kosten om de polderkades te onderhouden.

De lage grondwaterstanden zorgen er bovendien voor dat omliggende natuurgebieden, zoals het Natura 2000-gebied De Alde Feanen, verdrogen. De Alde Feanen is ook nog eens gevoelig voor de uitstoot van stikstof vanuit De Hege Warren.

Gevoelig

Dat is er iets moet gebeuren is wel duidelijk, maar ingrijpen ligt gevoelig. Boeren in de polder, veelal melkveehouders, willen graag weten of er in de toekomst nog ruimte voor hen is in De Hege Warren. Eigenaren van omliggende recreatiewoningen, bewoners van de polder en recreatieondernemers en natuurbeheerders die in de omgeving actief zijn volgen de planvorming ook op de voet. Die eigenaren, bewoners, ondernemers en natuurbeheerders zaten in het co-creatieteam, samen met onder meer vertegenwoordigers van de dorpsbelangen van Oudega en Earnewâld en Havencluster Drachten.

Het team lichtte de vier voorkeursvarianten door in opdracht van de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeente Smallingerland. Twee varianten verdienen de voorkeur, bleek donderdag bij de presentatie: het alternatief Polderaquarel en het alternatief Open en Natuurlijk.

Polderkade

De eerste variant gaat uit van een stapsgewijze verhoging van het waterpeil in de polder. De huidige polderkade van twaalf kilometer blijft in stand. In de polder blijft plaats voor landbouwactiviteit in de vorm van extensieve melkveehouderij op één of twee bedrijven (110 hectare in totaal). Er wordt 135 hectare ingericht als extensief beheerd nat grasland en 95 hectare als nieuw moerasland. In de polder komt in deze variant ruimte voor circa tien extra klimaatbestendige woningen.

Volgens het co-creatieteam heeft deze variant als voordeel dat het weidse en open boerenlandschap in De Hege Warren blijft bestaan. Daarnaast is het scenario gunstig voor weidevogels. ‘De jaarlijkse kosten voor het waterbeheer gaan echter niet omlaag’, schrijft het team.

Moerasland

Bij de tweede variant verandert de landbouwpolder grotendeels in boezemland, met nog drie kilometer kade. Er komt in dit scenario 220 hectare moerasland, 35 hectare extensief beheerd bloemrijk grasland bij Sytebuorren en tachtig hectare open vaarwater met onder meer nieuwe verbindingen vanuit de Kromme Ie. Verder is er plek voor vijftig recreatiewoningen en zestig recreatiearken.

Dit alternatief levert een flinke kostenbesparing op voor het waterbeheer en is gunstig voor de watersport, constateert het team. ‘Nadeel is dat de cultuurhistorie van het gebied grotendeels verloren gaat.’

Vaarweg

Variant 2 heeft als extra optie dat de eventuele vaarweg voor beroepsvaart tussen Drachten en het Prinses Margrietkanaal kan worden ingepast. Over die vaarweg wordt al jaren gediscussieerd. De huidige vaarweg naar Drachten wordt als ongeschikt gezien, omdat die bij Earnewâld de recreatievaart kruist en bovendien door natuurgebied De Alde Feanen loopt. Een nieuwe vaarweg door De Hege Warren stuit echter ook op bezwaren, onder meer bij de bestaande recreatie.

Vanwege die gevoeligheid pleitte voorzitter Nico Tilstra van Dorpsbelang Earnewâld er desgevraagd voor om de besluitvorming uit elkaar te trekken. ,,Ik vind dat de politiek eerst een keus moet maken uit beide varianten, los van de vraag of er een vaarweg moet komen. Kiest men voor variant 2, dan kan daarna worden besloten of dat inclusief een vaarweg is of niet. Dan hou je het zuiver en leg je de prioriteit echt bij de toekomst van de polder.”

Besluit volgend jaar

Gedeputeerde Douwe Hoogland riep de co-creatieteamleden op om zich ook in het vervolgtraject te laten horen. ,,Schroom niet. Er komen nog genoeg momenten waarop u kunt meepraten.”

Provinciale Staten nemen volgend voorjaar een besluit over de inrichting van De Hege Warren. Ook Smallingerland en Wetterskip Fryslân buigen zich over de beide voorkeursvarianten.