Had de Iraanse verdachte een politiek motief voor de aanslag op de Koerdische dissident Sadegh Zarza bij het station van Leeuwarden in 2020?

De 39-jarige Iraniër die terecht staat voor het neersteken van de Koerdisch-Iraanse dissident Sadegh Zarza in Leeuwarden gaf dinsdag in de rechtbank geen openheid van zaken over zijn motieven. Eerdere verklaringen waaruit bleek dat er voorbedachten rade in het spel was, trok hij in. Hij gooide het op zijn verwarde toestand van dat moment.

De rechtbank in Leeuwarden.

De rechtbank in Leeuwarden. Foto: Marchje Andringa

Dat de 39-jarige in Rotterdam studerende Iraniër op 19 juni vorig jaar op het Stationsplein in Leeuwarden de 65-jarige Zarza 22 messteken toebracht, stond niet ter discussie. Verschillende getuigen hadden de gebeurtenis op klaarlichte dag gefilmd, de politie pakte hem destijds ter plekke op, en hij heeft het feit bekend. Waar de rechtbank dinsdag achter probeerde te komen is of het een poging tot moord met voorbedachten rade was geweest, en welke motieven de verdachte voor de aanslag had.

Dat was nog niet zo eenvoudig. De verdachte vertelde via een tolk dat hij ,,in de war” was die dag. ,,Ik wist niet wat ik deed. Ik had een vleesmes van huis meegenomen, maar ik wist niet wat ik daarmee zou gaan doen. Pas vijf minuten voordat ik hem zou ontmoeten wist ik wat ik ermee ging doen.”

Whiteboard

Uit het onderzoek is gebleken dat hij zich de voorgaande nacht thuis tegenover zijn huisgenoten raar had gedragen. Op een whiteboard in zijn kamer had hij ‘I did it for Kurdish rights’ geschreven. Zijn bureau op de Erasmus Universiteit had hij tegen zijn gewoonte in brandschoon gemaakt en hij had een enkeltje naar Leeuwarden gekocht.

Tegenover de politie had hij eerder verklaard dat hij Zarza verantwoordelijk hield voor de dood van vier vrienden en bekenden (wier namen ook op het whiteboard geschreven stonden), van misbruik door een leerkracht op de basisschool en van een vermeende beschieting door ,,special forces” in Australië, waar de verdachte twee jaar woonde. Tijdens de zitting kwam hij op die verhalen terug. ,,Die kwamen uit mijn verwarde hoofd en zijn niet waar. Het kindermisbruik is me wel overkomen, maar dat hij heeft hier niks mee te maken. En die vier mensen zijn niet vermoord door Zarza. Dat verhaal bestaat helemaal niet.”

Eerder verklaarde hij dat hij onder invloed was van ,,een macht die me in de gaten houdt, die me bestiert en bestuurt”. Ook daar kwam hij van terug. ,,Nu denk ik niet meer zo. Ik dacht toen dat Zarza die macht was, maar ik heb me vergist.”

Geneeskunde

De verdachte, die nooit eerder veroordeeld is, voltooide in 2007 een studie Engels in Iran. Daarna studeerde hij geneeskunde in Hongarije in Roemenië. Zonder bul keerde hij terug om in Irak vertaler te worden voor een tv-station. Daar kwam hij in contact met de Koerdische Democratische Partij in Iran, die in dat land zelf verboden is, en werd er zelf een tijdje lid van. In 2011 begon hij een studie biochemie, maar brak die af om in Australië te gaan wonen met zijn kersverse vrouw. Dat huwelijk strandde na twee jaar, waarna hij zijn studie biochemie weer oppakte en zijn bul haalde. Hij trouwde opnieuw en kreeg in 2017 een zoon. 26 maart 2020 arriveerde hij in Nederland om aan de Erasmus Universiteit te werken voor promotie-onderzoek naar hartritmestoornissen.

Zijn medestudenten vertrouwden het niet. Hij zou dingen verzonnen hebben en zijn Iraanse diploma’s zouden vals zijn. De hoogleraar prees echter zijn inzet en resultaten. ,,Hij zou door de mand vallen als hij het niveau niet zou aankunnen.”

Op een van de IQ-tests bij het Pieter Baan Centrum scoorde hij zwakbegaafd. Hij weet dat aan zijn medicijnengebruik.

Waandenkbeelden

In het Pieter Baan Centrum heeft hij zich tegenover psycholoog en psychiater uitgelaten in achterdochtige waandenkbeelden en legde hij onnavolgbare verbanden tussen los van elkaar staande gebeurtenissen, aldus het rapport. Advocaat Peter Bonthuis vindt dan ook dat de verdachte ontoerekeningsvatbaar moet worden verklaard. Het Openbaar Ministerie vindt van niet en eiste zestien jaar cel en ruim 64.000 euro schadevergoeding. ,,Er zijn aanwijzingen voor handeling onder invloed van een psychische stoornis, maar volgens de gedragsdeskundigen is daar geen uitsluitsel over te geven”, aldus officier van justitie Corien Fahner. ,,Ik ga uit van een poging tot moord vanuit een vooropgezet plan.”

De rechtbank doet over twee weken uitspraak.