Pronkstuk uit vroege middeleeuwen is topvondst voor Fryslân

De vondst van zijn leven. Zo betitelt de Leeuwarder amateurarcheoloog Robbert Velt de fibula die hij zondag heeft uitgegraven. De zilveren mantelspeld is zo goed als compleet en wordt gezien als een Friese topvondst.

De fibula die zondag door amateurarcheoloog Robbert Velt werd gevonden. Hij houdt de locatie van de vondst nog even voor zich.

De fibula die zondag door amateurarcheoloog Robbert Velt werd gevonden. Hij houdt de locatie van de vondst nog even voor zich. Foto: Robbert Velt

Of hij deze vondst nog gaat overtreffen? Robbert Velt heeft zo zijn twijfels. De Leeuwarder amateurarcheoloog spit al jaren door de Friese modder op zoek naar begraven stukjes geschiedenis. Dat leverde hem al heel wat mooie vondsten op. Zoals een vergulde muntfibula uit de dertiende eeuw gedragen door een Tempelier en zondag nog een zilveren mesheft uit de zeventiende eeuw. Maar van een zo goed als complete fibula, een mantelspeld, durfde Velt nauwelijks te dromen. ,,Dit is, denk ik, de vondst van mijn leven.”

Velt trok er zondag op uit met zijn metaaldetector om een eens afgegraven terp te onderzoeken en groef nog binnen het uur een prachtig voorwerp op. ,,Ik had dit plekje al wat langer op het oog, omdat ik wel verwachtte daar iets te vinden. Nou, dat klopte wel”, zegt de Leeuwarder lachend. ,,Het eerste dat ik vond was een zilveren mesheft uit de Gouden Eeuw. Het bijzondere daaraan is dat er een naam ingegraveerd staat: Bauck Pieters uit Dokkum. Hij was dus waarschijnlijk de eigenaar van het mes.”

Ik sta er nog steeds versteld van, want daar vond ik een bijna complete fibula

Het was volgens Velt al een prachtige vondst, maar het mesheft viel in het niet bij wat hij nog geen vijf meter verderop uit de grond haalde. ,,Ik sta er nog steeds versteld van, want daar vond ik een bijna complete fibula. Ik haalde drie grotere stukken en nog flink wat losse fragmentjes boven”, legt Velt uit. ,,Ik kon toen alleen nog niet goed zien uit wat voor tijd het afkomstig was, maar ik wist wel meteen dat het een bijzondere vondst was.”

De amateurarcheoloog maakte thuis aangekomen foto’s en plaatste deze in forums met deskundigen. Van een expert in de Merovingische periode (zesde en zevende eeuw na Christus) hoorde hij dat het waarschijnlijk om een fibula van zo’n twaalf centimeter uit de zevende eeuw ging. ,,De deskundige sprak ook over een hele bijzondere vondst. De fibula is waarschijnlijk gedragen door een Friese warlord , een bevelhebber die in actie kwam als er gevochten moest worden. Een echte macho dus.”

Pronkstuk

De fibula vormde het pronkstuk van de middeleeuwse kledij: het werd als een soort veiligheidsspeld gebruikt om de mantel bij elkaar te binden. Zelfs de koperen naald zit nog aan de door Velt gevonden fibula vast. Het sieraad is grotendeels gemaakt van zilver, waarover een laagje van goud is aangebracht. ,,Dat is nu nog niet eens goed te zien, omdat de fibula eerst goed schoongemaakt en gerestaureerd moet worden. Maar je ziet al wel twee raven in de vlechtband op de fibula terug.”

Helaas is de grond erg droog, waardoor het zeven van de modderkluiten lastig is

Die lijken te verwijzen naar de Germaanse god Wodan, die vaak met zijn twee raven Huginn en Muninn werd afgebeeld. Het sieraad is afkomstig uit dezelfde periode als de fibula van Wijnaldum, een topstuk uit de Friese archeologie. Bijzonder aan de vondst van Velt is dat deze voor 95 procent compleet is. ,,Er ontbreken maar een paar stukjes en ik hoop die nog op te graven. Daarom zeg ik nu ook nog niets over de precieze locatie. Dinsdag vond ik namelijk weer twee fragmentjes, dus de aarde moet niet verstoord worden. Helaas is de grond erg droog, waardoor het zeven van de modderkluiten lastig is.”

De Leeuwarder laat de fibula schoonmaken en restaureren door een expert van het Fries Museum. Velt hoopt dat de vondst kan worden opgenomen in de collectie van het museum. ,,Ik vind dat deze fibula daar wel thuishoort. Het is zo’n bijzonder stukje Friese geschiedenis. Dat moet je laten zien en niet ergens in een laatje neerleggen”, vindt Velt, die beseft dat hij misschien wel nooit weer zo’n topvondst zal doen. Lachend: ,,Ik heb de lat nu wel erg hoog gelegd voor mijzelf.”

U kunt ons helpen de journalistieke onafhankelijkheid in Fryslân te waarborgen. Klik hier om een bijdrage te leveren.

Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen over het coronavirus? Meld u aan voor onze dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws

menu