Rechter: strengere milieuregels voor aanleg van windparken

Het kabinet moet de regels voor de bouw van windmolens aanpassen. Ook de milieu-effecten die turbines hebben op hun omgeving moeten worden beoordeeld, zo heeft de Raad van State bepaald. Voor de Friese windparken heeft de uitspraak geen gevolgen, zegt gedeputeerde Sietske Poepjes.

De bouw van Windpark Fryslân in het IJsselmeer.

De bouw van Windpark Fryslân in het IJsselmeer.

Bij de landelijke normen voor de bouw van windturbines heeft het kabinet ten onrechte geen rekening gehouden met de effecten ervan op het milieu. De Raad van State kwam woensdag tot dit oordeel in een zaak over de bouw van een windpark in Delfzijl.

Volgens de bestuursrechter ontbreekt het aan een goede onderbouwing, waarin ook rekening met het milieu wordt gehouden. ,,De regering is nu aan zet om zo’n milieubeoordeling te maken”, vat de rechter het samen.

Vervolgvragen

De huidige normen die gelden voor bijvoorbeeld geluid, slagschaduw van de wieken en de veiligheid van windmolens moeten opnieuw tegen het licht worden gehouden. De rechters verwijzen naar een uitspraak die het Europees Hof van Justitie vorig jaar deed in een zaak over een Belgisch windmolenpark.

Voor de bestaande en in aanbouw zijnde parken die al vergund zijn, verandert er op basis van deze uitspraak niets, zegt persrechter Rosa Uylenburg in een filmpje dat de Raad van State over de uitspraak verspreidde. Ze verwacht wel dat het vonnis vervolgvragen oproept. Desgevraagd licht voorlichter Wendy van der Sluijs toe wat Uylenburg daarmee bedoelt: ,,Wij kunnen ons voorstellen dat mensen die zich tegen de komst van een windpark hebben verzet, na deze uitspraak gaan overleggen of dit geen nieuwe aanleiding biedt.”

Onwettige gevolgen

Albert Koers denkt dat deze uitspraak wel degelijk gevolgen heeft voor al bestaande parken. Hij is de jurist van Hou Friesland Mooi, een van de voortrekkers van het verzet tegen Windpark Fryslân in het IJsselmeer en de negen turbines bij Nij Hiddum Houw. Hij wijst erop dat de Raad van State zich in de uitspraak beroept op het zogeheten Nevele-arrest, dat stelt dat gevolgen van (achteraf) onwettig beleid, ongedaan moeten worden gemaakt. ,,We kunnen nu stellen dat de vergunningen niet rechtsgeldig zijn en alsnog ingetrokken moeten worden. Ik zeg niet dat we nu gaan eisen dat een windpark wordt afgebroken. Maar met deze uitspraak in de hand kunnen omwonenden wel vragen om een schadevergoeding van de provincie omdat die, zoals nu blijkt, onrechtmatig heeft gehandeld.”

Weinig zorgen

Volgens gedeputeerde Sietske Poepjes is de vergunning voor Nij Hiddum Houw onherroepelijk. Bovendien is bij de vergunningsprocedure een extra milieutoets gedaan, die volgens haar formeel niet nodig was. ,,Daar was vanuit de Provinciale Staten op aangedrongen. En bij het regelen van het provinciale inpassingsplan speelde al het een en ander rond de zaak in België, waar de Raad van State zich nu op baseert. Daar hebben we ook rekening mee gehouden.”

Ook Anne de Groot, directeur van Windpark Fryslân, maakt zich weinig zorgen. ,,Het gaat bij deze uitspraak over overlast van geluid en slagschaduw en om de veiligheid. Bij ons park, dat zes kilometer uit de IJsselmeerkust staat, speelt dat geen rol voor omwonenden. Bovendien is het park vergund en dat zal niet snel worden teruggedraaid.”

De uitspraak raakt volgens hem wel windparken die in de vergunningsfase zitten. ,,De vraag speelt al een tijdje. Er moet getoetst worden aan een milieunorm. Dan moet ook duidelijk zijn wat die norm is.”

Chaotisch

Volgens Koers gaat deze uitspraak echter veel verder dan de noodzaak van een milieubeoordeling voor windparken. ,,In feite stelt de Raad van State dat bij elk besluit dat gevolgen kan hebben voor het milieu, zo’n beoordeling nodig is. De besluiten op milieugebied zijn daarmee net zo chaotisch geworden als bijvoorbeeld de stikstofregelingen.”

Een milieubeoordeling gaat volgens Koers verder dan een milieueffectrapportage (mer) die bijvoorbeeld voor Windpark Fryslân is opgesteld. ,,Nederland kent wel een mer-plicht per project, maar die is gebaseerd op algemene normen. Mocht er bijvoorbeeld sprake zijn van slagschaduw, dan is het even stilzetten van de wieken al voldoende om alsnog aan de eisen te voldoen. Zo makkelijk kom je er bij een milieubeoordeling niet vanaf.”

Regionale Energiestrategie

De uitspraak van de RvS heeft volgens Koers ook gevolgen voor de verdeling van de macht in Nederland. Die kwam door het systeem van akkoorden dat de afgelopen jaren opgeld deed, steeds minder bij de burger te liggen. ,,De afgelopen jaren werd er steeds meer geregeld via bestuurlijke afspraken, zoals de Regionale Energiestrategie. Burgers hebben daarin niets te zeggen, omdat zulke akkoorden formeel nog geen gevolgen voor hen hebben. Bezwaar maken kan pas bij concrete projecten. Dan kómen er ook protesten, maar die hebben geen effect, omdat alles al is vastgelegd en besloten. Zo hol je echter wel de rechtsstaat uit en zet je de democratie buitenspel.”

Sietske Poepjes deelt Koers’ mening dat de Raad van State een vergaande uitspraak heeft gedaan. Maar welke gevolgen die eventueel heeft voor de Regionale Energiestrategie kan ze niet zeggen. ,,Voor wat er al vergund is heeft het geen gevolgen. Maar de Raad van State geeft in zijn uitspraak ook aan dat voor nieuwe besluiten een gemeenteraad zelf milieunormen mag vaststellen, waar bouwers zich aan hebben te houden. De lokale democratie krijgt meer zeggenschap. En dat is een goede zaak.”