Dit artikel is vandaag gratis

Rustpunt: een plek voor wat eten en drinken tijdens een fiets- of wandeltocht én een plek voor hoge nood

Rustpuntlogo. Foto: Ruurd Walinga

Rustpunten. Ze duiken op steeds meer plekken in Fryslân op: in een boerenschuur, tuin, woonwagen, bij een pluktuin, zorgboerderij of zomaar onder een overkapping bij een particulier. Een plek voor een kopje koffie of thee of een frisdrankje voor onderweg, en een plek waar je je hoge nood kwijt kunt.

Hoewel elk Rustpunt volstrekt uniek is, zijn een paar dingen uniform. De plekken zijn duidelijk herkenbaar aan het Rustpunt-logo en bevatten steevast een toiletvoorziening, fietspomp met bandenplakset, mogelijkheid voor het opladen van een elektrische fiets en een eenvoudige koffie en thee-faciliteit. Vaak liggen er op de Rustpunten ook folders voor toeristische uitstapjes in de buurt en niet zelden zijn er streekproducten te koop.

Veel Rustpunten zijn gevestigd in de buurt van fietsknooppuntroutes en wandelroutes. De meeste zijn te vinden in het buitengebied waar in de buurt vaak geen horeca-voorziening is. Het initiatief begon in 2005 in Salland in Overijssel en is inmiddels verspreid over acht provincies met bijna zevenhonderd punten.

Toename

Afgelopen jaar zijn er tientallen extra Rustpunten bijgekomen mede door corona. Veel mensen trokken er op de fiets of te voet op uit en maakten graag gebruik van de koffie- en theevoorzieningen to go .

In Fryslân is het aantal Rustpunten dit jaar weer flink toegenomen. Het zijn er inmiddels zo’n 110. Een van de nieuwe punten is die van Jan Jacob en Hilda Oevering in Ferwert. Ze bestieren al sinds 2013 een theetuin aan de Hoofdstraat en hebben zich sinds kort ook aangesloten bij het Rustpunt-netwerk.

Op de vraag wat het verschil is tussen een theetuin en een Rustpunt antwoordt Hilda: ,,Yn in teetún wurdst betsjinne en yn in Rustpunt is it selsbetsjinning.” Of dat ook invloed heeft op de prijs van het kopje koffie? ,,Nee, it is beide kearen 1,50 euro.”

Kroeghouder

Toen Hilda en Jan Jacob met hun theetuin De Lytse Teetún begonnen, was de plaatselijke kroeghouder, die amper tweehonderd meter verderop zit, niet blij met hun voornemen. Hij protesteerde bij de gemeente Ferwerderadiel, maar die zag het probleem niet.

Korte tijd later stopte de kroegbaas en werd het dorpscafé overgenomen door het dorp. Het café is nu alleen in het weekeinde geopend, of vanaf donderdag. Door de week is de theetuin annex Rustpunt de enige plek in Ferwert waar een kop koffie gehaald kan worden. ,,Wy hawwe it troch de wike ek drokker as yn it wykein”, zegt Hilda, ,,mar dat hinderet neat. Wy dogge dit net om jild te fertsjinjen, mar foar de gesellichheid en foar de leuk.”

Operatie-assistent

De reden dat de theetuin is uitgebreid met een Rustpunt-voorziening, heeft te maken met het werk van Hilda. Ze is oproepbaar als operatie-assistent in het MCL en moet soms plotseling naar Leeuwarden. Als er geen bediening in de theetuin is, kunnen gasten zich redden in het schuurtje naast de woning waar een Senseo-apparaat staat en een waterkoker. Het geld kunnen ze in een klein geldkistje doen.

Bovendien is het ‘húske’ altijd beschikbaar en ook het andere materiaal. ,,Hjir yn ‘e buert is net folle te krijen”, weet Hilda. ,,En wat binne minsken as se oan it fytsen binne bliid dat se earne in bakje krije kinne. Wy helpe ús gasten faak mei fan alles en noch wat.”

Hilda vertelt dat ze alle eetgelegenheden en B&B’s in de buurt kennen: in Wyns, Burdaard, Oudebildtzijl, Stiens en Sint Annaparochie, en niet te vergeten de pannenkoektrein in Marrum. Toeristen vragen hen vaak de oren van het hoofd.

Vanuit het hele land komen gasten in hun voortuin terecht. Als ze dat willen mogen ze bij de warme bakker, honderd meter verderop, vers gebak halen en in de theetuin opeten. ,,Dêr dogge wy net lestich oer”, zegt Hilda. ,,En as minsken hjir gewoan even yn de tún lizze wolle om út te rêsten, is dat ek prima. Sokken hawwe wy ek wol hân; dy bestelden neat, mar woene gewoan efkes útrêste.”

Scholeksterpaar

In het voorjaar biedt de theetuin ook nog iets extra. Tegenover de Lytse Teetún nestelt namelijk een scholeksterpaar op het platte dak van de drogisterijwinkel. De ouders halen de wormen voor hun kroost uit de tuin bij Hilda en Jan Jacob Oevering. ,,Us tún is ek de kreamkeamer fan dy bistjes en as se út it nêst komme en hast fleane kinne, dan is ús tún it earste dat se tsjinkomme”, verhaalt Hilda.

Het Rustpunt van de Oeverings is geen idyllisch, rustig plekje, maar staat aan de Hoofdstraat, de doorgaande weg door het dorp. ,,Hiel drok is it hjir net, mar it is gjin rêstich, apart plakje”, beseft Hilda. Het Rustpunt Aylvastate in het nabijgelegen Ginnum is van een heel ander kaliber. Hier kijkt de gast uit op de weilanden richting Leeuwarden. Er is een overdekt terras, er staan twee gemakkelijke stoelen, een woonwagen en er is een overdekte speelplek in het hooi voor kinderen.

Ervaringen in schrift

In het schrift waar bezoekers hun ervaringen kunnen delen, is de een nog lovender dan de ander. ‘Een warm welkom door jullie en een mooie, grote enthousiaste, blije hond. Onze beentjes lekker uitgerust op de bank. Daarna ging onze Elfstedenwandeltocht weer door. Wat is Friesland toch mooi en de mensen aardig’, schrijven Geert en Jacqueline van Leeuwen uit Beneden-Leeuwen.

Twee andere gasten zijn ook erg positief over het ‘daalders plakje’. Zij hadden echter niet genoeg contant geld en maakten hun koffiegeld digitaal over. Ze wijzen de eigenaren er wel op dat het bankrekeningnummer niet correct was. ‘Er moet nog een O tussen bij het RABO-nummer’, schrijven ze in het schrift.

De wandelaars Hans en Wilma uit Deventer, onderweg van Jouswier naar Dokkum, komen ook even op adem op Aylvastate. ‘Het mankeert hier aan niks. Helemaal top. Wat een mooi Rustpunt”, laten ze in het schrift achter.

Het klopt dat dit plekje in Ginnum een klein paradijsje is. Er is van alles te koop in het zelfbedieningsrestaurantje. Er is zelfs ijs in het vriesvakje in de koelkast en voor aan de weg zijn er spullen uit de boomgaard en moestuin te koop en eieren van de scharrelkippen.

Verder wordt er reclame gemaakt voor bedrijfjes in de buurt. Zo kan er meel gekocht worden bij de molen in Burdaard en melk getapt worden bij de Molketap in Reitsum. Bovendien hebben ze daar verse yoghurt en vla. Ook wordt nog gewezen op de brocante in Reitsum, dat deel uitmaakt van een winkeltjesroute in Noordoost-Fryslân. Als toeristische trekpleisters wordt de kerk van Ginnum genoemd met zijn roodokeren muurschildering in het koor en natuurlijk Hegebeintum, de hoogste terp van Fryslân.

Verwijzingsbordjes

Fred Heemskerk oprichter en directeur van Rustpunt.nu is blij met de groei van zijn initiatief. Hij heeft zelf in Lettele nog altijd een Rustpunt. Ondertussen reist hij het halve land door om potentiële Rustpunten te beoordelen.

Wekelijks komen er wel enkele verzoeken binnen. En niet allemaal worden ze gehonoreerd. Is een Rustpunt te ver verwijderd van een fiets- of wandelroute en zijn er wel twintig verwijzingsbordjes nodig om hem te vinden, dan gaat het niet door, zegt Heemskerk resoluut.

Wil iemand een Rustpunt beginnen op twee kilometer afstand van een bestaande horecavoorziening, dan wil Heemskerk geen concurrent zijn of de betreffende initiatiefnemer moet afspraken op papier met de horecaondernemer hebben gemaakt. En verkoopt iemand alcohol in zijn Rustpunt terwijl hij geen brouwerij runt, dan mag degene het Rustpuntlogo ook niet dragen.

De kwaliteitseisen die Heemskerk en zijn bestuur, toeristenbazen uit Gelderland en Overijssel, zichzelf hebben opgelegd zijn hoog. Het gaat erom het voorzieningenpeil in het buitengebied op te krikken, de gastvrijheid van het platteland te vergroten. Daarom moeten er meer laagdrempelige koffie- en theeschenkgelegenheden komen.

Wc’s

Met de lever-, maag- en darmstichting voert de Stichting Rustpunt momenteel gesprekken om de Rustpunten onder de aandacht te brengen. Deze patiëntengroep is gebaat bij een simpele toiletvoorziening in het buitengebied.

Gedurende de lockdown tijdens de coronapandemie moesten de toiletten van de Rustpunten noodgedwongen dicht, zegt Heemskerk, omdat ook de horeca gesloten was. Een koffie-to-go was wel mogelijk in de Rustpunten. Daar werd niet zelden dankbaar gebruik van gemaakt.


De Rustpunten zijn inmiddels een bekende verschijning geworden in een groot deel van ons land. De eerste Friese punten kwamen in 2018 in Noordoost-Fryslân en Zuidwest-Fryslân met dank aan Streekwurk, een project uit het Iepen Mienskipsfûns van de provincie Fryslân.

In 2019 volgde Zuidoost-Fryslân en later ook Noordwest-Fryslân. Met het Friese recreatieschap de Marrekrite en Merk Fryslân, het Friese toeristenbureau, worden de Friese Rustpunten binnenkort extra gepromoot.