Skip yn ús Fearten beoogt routes Noordoost-Fryslân weer bevaarbaar te krijgen

Het is een droom van menig watersportliefhebber in Noordoost-Fryslân: heerlijk in je sloep of kano varen door de opvaarten van dorp naar dorp. De werkgroep Skip yn ús Fearten beoogt de routes weer bevaarbaar te krijgen. Een kwestie van een lange adem.

De werkgroep Skip yn ús Fearten beoogt de routes weer bevaarbaar te krijgen

De werkgroep Skip yn ús Fearten beoogt de routes weer bevaarbaar te krijgen Foto: Wybe Fraanje

Sjoch, it is hjir fierstente smel en it groeit hieltyd mear ticht. Ein augustus stiet it fêst fol reid.” Jan Prins van de werkgroep Skip yn ús Fearten laat even buiten zijn woondorp Wierum de Wierumer Opfeart zien . Die is maar een paar meter breed en het riet kruipt van weerszijden vanaf de akkers langzaam maar zeker naar het midden van de vaart. ,,It ûnderhâld bliuwt hjir beheind oant ien kear yn ’e tolve jier leppeljen (overtollige plantengroei en een beetje slik weghalen, red.). Dat ha se koartlyn nei foaren helle, mar sjochst wol: nul komma nul resultaat. It is nedich dat it breder en djipper wurdt.”

Jinsen stiet in gemaaltsje. Dêr sit in peilferskil yn de rûte. Dat is ek in knelpunt

Dat is nodig voor het bevaarbaar maken van de vaart, zodat Wierum bereikbaar wordt voor sloepen, kano’s, fluisterbootjes en wat dies meer zij. Dan zou je zo naar Ternaard kunnen varen, naar Hantumhuizen, Bollingawier, Oosternijkerk en verder weg, naar Dokkum. ,,It is ús bedoeling dat alles op elkoar oanslút.”

Zo ontstaat een netwerk van bevaarbare opvaarten. Ten westen van dit gebied loopt een vergelijkbaar project, Wetterwâlden Bûten-fjild, en ten zuidoosten Kollum Watersportdorp. Als dat allemaal met elkaar verbonden wordt, krijgt Noordoost-Fryslân een enorme toeristische impuls, denkt Prins.

Peilverschil

Maar Skip yn ús Fearten, dat uit allerlei deelprojectjes bestaat, is nog lang niet zo ver dat het uitgevoerd kan worden. Het uitbaggeren en eventueel verbreden van de 120 kilometer aan vaarten is niet het enige wat er moet gebeuren. Zo liggen er bij kruisingen met wegen lang niet overal duikers waar sloepen onderdoor kunnen. Prins geeft ons per auto een korte rondleiding door het gebied direct rond Wierum.

We rijden over de Ternaarderwei en kruisen even verderop weer de Wierumer Opfeart, die hier recht naar de Dyksfeart gaat, die op zijn beurt evenwijdig aan Waddenzeedijk loopt, en die aan de andere kant uitkomt in het riviertje Ald Peazens . ,,No rint der in buis ûnder de dyk troch. Oant Ternaard komst trettjin buizen en dûkers tsjin. Dat is ûnbegûn wurk en we sille dus ynstekke op in rûte om Ternaard hinne. Jinsen stiet in gemaaltsje. Dêr sit in peilferskil yn de rûte. Dat is ek in knelpunt.”

Anderhalf jaar geleden was er in Dokkum een informatieavond, waarop Skip yn ús Fearten gepresenteerd werd. Alle dorpen waren enthousiast. Ook de plaatselijke hengelsportvereniging staat erachter. ,,Elkenien wol dat dy fearten befarber wurde. It projekt wurdt echt droegen troch de mienskip. Guon sizze by in doarp as Wierum: dat is in moai sliepend doarpke en dat moat mar lekker fierder sliepe. Dan binne je in slach achter. Wy wolle toeristen lûke. Dat hoege gjin hûnderten minsken te wêzen. It giet ús derom dat minsken sizze kinne: ik lis no yn Dokkum mei myn boatsje en ik soe wol even nei Wierum ta wolle.”

Opgetogen

Eind vorig jaar was er een presentatie bij de provincie Fryslân, en ook de gedeputeerde reageerde opgetogen over het plan, waar vijftien jaar geleden al de eerste ideeën voor ter tafel kwamen. Maar boter bij de vis is er nog niet. Het is nauwelijks te berekenen hoeveel al die projecten bij elkaar moeten gaan kosten. Prins hoopt erop dat áls de gaswinning bij Ternaard doorgaat, waar hij in principe tegen is, er vanuit het omgevingsfonds geld voor Skip yn ús Fearten komt.

Het anderhalve meter aan weerszijden afgraven van akkerland gaat ook niet zonder slag of stoot. ,,Nei it oogstseizoen geane wy yn petear mei boeren en grûn-eigners.” In deze omgeving zitten volgens Prins veel koolboeren. ,,Dy hawwe belang by djippere en bredere fearten, want dy moatte hieltiten har lân besproeie.”

Genieten

Hij rijdt even door naar de Dongerawei (N358), waar de Wierumer Opfeart de weg kruist met mooie duikers. ,,Hoecht neat oan te barren”, stelt hij tevreden vast. Zo’n duiker ligt er ook onder de Bartenswei in de Nijwierster Opfeart. ,,Mar sjoch: hielendal tichtgroeid mei fegetaasje. Sa’n rûte moat al ûnderholden wurde.”

Een paar kilometer verderop mondt de Niawierster Opfeart uit in het Jellegat, een mooie brede vaart waar niets aan gedaan hoeft te worden, hooguit wat baggerwerk. Prins overziet het winderige land van Noordoost-Fryslân. ,,Moatst sjen hoe’t dy feart troch it lân meänderet. Dat is de sjarme derfan en dêr soene je mei je boatsje fan genietsje kinne moatte.”

Trekvaarten

Het bevaarbaar maken van de opvaarten staat in historisch perspectief. De opvaarten werden vroeger gebruikt als trekvaarten. In Paesens is nog altijd een haventje. In Niawier en Wierum bestaat de wens om de haventjes in ere te herstellen. Met name bieten werden vervoerd. ,,Dy bitepreammen waarden nei Stroobos lutsen. Myn heit wie fan 1908. It heugde him noch hoe’t er as jonkje fan alve syn heit holp by it lûken fan de preammen.”

Er moet nog heel wat water door de Dokkumer Ie stromen voordat Skip yn ús Fearten los kan. ,,As wy yn fiif jier tiid sizze kinne: it jild is der, it kin trochgean en it wurk kin begjinne, dan soe ik dêr hiel wiis mei wêze.”

Lees ook: Het is droog, maar niet zo erg als vorig jaar

Nieuws

menu