Als gemeente kun je niet gaan staken, maar taken teruggeven kan mogelijk wel, zo vinden ook de wethouders in Fryslân

97,55 procent van de gemeenten op de algemene ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stemde deze week voor de motie ‘Zonder geld geen gemeenten’. Als het geld er niet komt, houdt het gewoon op, waarschuwen ook Friese gemeenten. ,,Het kan op deze manier niet meer.”

Close-up van een jas bij de presentatie van een buitengewoon opsporingsambtenaar.

Close-up van een jas bij de presentatie van een buitengewoon opsporingsambtenaar. Foto: Bart Maat

In een recent rapport, opgesteld in opdracht van VNG, werd dat benodigde extra bedrag berekend op 1,7 miljard euro, op jaarbasis. Nemen het demissionaire of nieuwe kabinet dat niet uiterlijk voorjaar 2022 op in de uitgaven, dan willen gemeenten zo ver gaan tot het ‘teruggeven’ van taken, het niet uitvoeren daarvan en niet meer aanpakken van nieuwe taken.

Dat betekent mogelijk dat gemeenten niet meer meewerken aan bouwplannen van het rijk voor meer woningen, plannen om asielzoekers op te vangen of opgaven als de energietransitie. Een soort van staken.

Ook de Friese gemeenten ondertekenden de motie massaal. Daaronder Noardeast-Fryslân en Dantumadiel, zo laat een woordvoerder desgevraagd weten. ‘Staken is overigens genoemd als één van de vele mogelijkheden die kan worden overwogen. Dat wil niet zeggen dat de gemeente hiertoe overgaat’, zegt communicatieadviseur Ferdie van den Brink namens de samenwerkende gemeenten. ‘De motie is vooral bedoeld om aan te geven dat het water bij alle gemeenten tot aan de lippen staat en dat er echt wat moet gebeuren willen gemeenten hun taken goed kunnen blijven uitvoeren.’

Het kan op deze manier niet meer

Leeuwarder wethouders Hilda Tjeerdema (sociaal domein) en Hein Kuiken (financiën) zeggen ook voor te hebben gestemd. ,,De strekking van de motie is: structureel meer geld voor structureel meer werk. Door de drie decentralisaties met daarbij onvoldoende middelen zitten we nu in problemen. Het kan op deze manier niet meer.”

Onlangs leverde een arbitragezaak tussen rijk en gemeenten over de vergoedingen voor het sociale domein 1,3 miljard euro op. Dat blijft echter een eenmalige uitkering, benadrukt Leeuwarden.

Geen boter, dan de vis maar terug

,,En natuurlijk kunnen gemeenten niet staken. Je kunt niet zomaar stoppen met jeugdzorg bijvoorbeeld. Je wilt er zijn voor de samenleving, en die goed bedienen. Maar we overwegen nu wel om taken terug te leggen.” Een Leeuwarder ambtenaar verwoordde het als volgt: als het rijk geen boter bij de vis doet, dan moet de vis maar terug.

Ook het teruggeven van taken zal in de praktijk een lastige opgave zijn, maar door het gezamenlijk nu wel uit te spreken moet de druk op het kabinet en de Tweede Kamer opnieuw worden verhoogd.