Staten van Fryslân willen snel duidelijkheid over funderingsschade woningen in veenweide

Liefst al dit jaar, maar uiterlijk volgend jaar moet duidelijk worden hoe bewoners in het veenweidegebied financieel geholpen kunnen worden met het herstellen van funderingsschade. Gedeputeerde Douwe Hoogland moet dan ook aangeven in hoeverre daar provinciaal geld voor nodig is. Dat hebben de Staten gisteren bepaald.

Polder Hegewarren, een van de kansrijke gebieden waar gewerkt wordt aan de veenweideaanpak.

Polder Hegewarren, een van de kansrijke gebieden waar gewerkt wordt aan de veenweideaanpak. Foto: Jilmer Postma

,,Het is niet uit te leggen dat de provincie het vuur uit de sloffen loopt – terecht – om geld te vinden voor boeren bij wie het waterpeil omhoog gaat, terwijl diezelfde provincie voor woningbezitters met schade vrij passief is geweest”, vond PvdA-Statenlid Hetty Janssen. Juridisch zou de provincie niet voor schade aansprakelijk zijn, ,,maar wij voelen wel een maatschappelijke verantwoordelijkheid om dit probleem te helpen oplossen.”

Ook andere partijen willen graag snel duidelijkheid voor schadeslachtoffers. ChristenUnie-voorman Wiebo de Vries kwam met zijn pleidooi om direct 30 miljoen euro te reserveren om bewoners met funderingsschade bij te staan en om in Den Haag en Brussel cofinanciering te vragen. ,,It is tiid foar aksje. De ‘menselijke maat’ moat werom.”

De progressieve oppositie steunde zijn plan, maar het CDA en andere partijen vonden het voorbarig om al een zak geld op tafel te leggen. ,,Lit de deputearre mei in plan komme, dan sjogge wy dan as der jild nedich is”, vond Maaike Prins (CDA).

Aan de zogeheten funderingstafel, waar huiseigenaren worden betrokken om met gemeenten en andere betrokkenen de omvang van de schade in kaart te brengen. ,,Dat is foar it folsleine feangreidegebiet bêst in hiele put”, zei gedeputeerde Hoogland. ,,Rekkenje mar dat it ein 2022 is ear’t wy better sicht ha op de folsleine skea en hoe’t dy oanpakt wurde kin.” Omdat hij toezegde dan ook de geldvraag te beantwoorden,

Voor de meest urgente schadegevallen kan er misschien al sneller wat worden geregeld, gaf Hoogland aan. Zo is er een landelijk fonds voor funderingsherstel. Huiseigenaren kunnen daar een lening afsluiten, op voorwaarde dat provincie, gemeenten en waterschap garant staan voor het geval eigenaren het rentebedrag voor de lening niet kunnen opbrengen. ,,Wy hâlde tsjin it ljocht wat dêryn de bêste oanpak is”, aldus Hoogland.

Waterpeil

Dinsdagavond laat had het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân met nipte meerderheid het voorstel aangenomen dat het Wetterskip moet nagaan waar in het veenweidegebied het waterpeil nu al omhoog kan zonder dat boeren daar schade van ondervinden. Hoogland zei in de Staten dat hij zich bij de motie aansluit en met waterschapsbestuurder Jan van Weperen in overleg gaat over de invulling ervan.

,,En as der by in groep boeren bûten de kânsgebieten draachflak is om it peil te ferheegjen, sil ik sokke plannen net opkeare.” Tegelijk bevestigde hij nog eens dat de provincie geen ingrepen gaat doen in delen van het veenweidegebied waarvoor nog geen geld voor beschikbaar is. ,,Gjin jild gjin bargen, gjin bargen gjin spek.”

De Staten stemden in meerderheid in met het veenweideprogramma. Het moet leiden tot een jaarlijkse beperking van de CO2-uitstoot van 0,4 megaton in 2030 en minder bodemdaling. Het waterpeil gaat in eerste instantie alleen omhoog in delen van het gebied met een dik veenpakket. Als vanuit het rijk duidelijk wordt hoe de CO2-uitstoot precies gemonitord moet worden, zal volgend jaar blijken of ook in de delen met een dunne veenlaag, of met een dikke kleilaag over het veen, maatregelen als peilverhoging nodig zijn om de doelen te halen.

Partijen als GrienLinks, SP, 50PLUS en PvdD gaat het allemaal wat te langzaam. ,,Yntinsyf buorkje yn de feangreide is eins gewoan net hâldber. It kostet de maatskippij no al hannen fol jild”, aldus Theun Wiersma (50PLUS). ,,De overheid maakt al sinds 1988 plannen om het veenweideprobleem aan te pakken, maar telkens is het praten, praten, praten. Het peil moet eindelijk in het héle gebied omhoog”, vond Hanneke Goede (SP).

Ook coalitiepartijen PvdA en FNP hadden wel een stap verder willen zetten, maar ze legden zich neer bij het compromis.