Stress en slapeloze nachten sinds komst F-35 naar vliegbasis. Fryslân ervaart meer overlast, ook ver buiten Leeuwarden

Inwoners van Fryslân hebben sinds de komst van de F-35 in oktober 2019 naar Vliegbasis Leeuwarden meer last van straaljagerlawaai. Het dreunende geluid van het nieuwe gevechtstoestel veroorzaakt stress en slapeloosheid. En dat niet alleen in de directe omgeving, maar ook in plaatsen die verder van de vliegbasis af liggen, meldt Omrop Fryslân, dat onderzoeksbureau Kien onderzoek liet doen.

De F-35 kwam in oktober 2019 aan op Vliegbasis Leeuwarden.

De F-35 kwam in oktober 2019 aan op Vliegbasis Leeuwarden. Foto: ANP

De ruim tweeduizend deelnemers aan de enquête kregen onder meer de vraag in hoeverre ze geluidsoverlast ervaren van de F-35. En ook hoe het was toen alleen de F-16 nog op de vliegbasis stond. Van de mensen uit dorpen die dicht tegen de basis aan liggen, zoals Lekkum, geeft 14 procent aan dat ze altijd al heel veel overlast ervoeren. Sinds het afgelopen jaar, met de F-35 erbij, is dat percentage opgelopen naar 57,3 procent. Voor heel Fryslân geldt dat 10,5 heel erg overlast had van de F-16, tegen 35,2 procent van de F-35.

Drie op de vier deelnemers aan de enquête zeggen sinds de komst van de F-35 meer en zwaarder geluid te horen van de straaljagers van Vliegbasis Leeuwarden. Zo geeft 41 procent van de inwoners van Harlingen aan zeer veel overlast te ervaren. Harlingen ligt dertig kilometer van de vliegbasis. In Holwerd, 22 kilometer van de vliegbasis, spreekt 61 procent van de inwoners van overlast.

Buiten zitten onmogelijk

Die overlast werkt door in het dagelijks leven, vooral voor mensen die dichtbij de basis wonen. Ongeveer 30 procent van de omwonenden zegt volgens Omrop Fryslân dat dit geluid hun leven negatief beïnvloedt. Maar ook in plaatsen als Gorredijk, Harlingen en Holwerd zegt nog ruim een op de vijf mensen echt een negatieve invloed op hun leven te ervaren door de geluidsoverlast. Zo zou in de zomer buiten zitten en met visite een gesprek voeren vaak onmogelijk zijn.

Van de deelnemers aan de enquête zegt 80 procent nooit een klacht te hebben ingediend bij Defensie. Uit de reacties zou vooral blijken dat mensen niet willen zeuren. Ook denken ze dat een klacht indienen toch geen zin heeft.

Meer F-35’s

Eerder meldde het Friesch Dagblad al dat het aantal klachten sinds de komst van de F-35 verdubbeld is. Defensie probeert het geluid te beperken. Het kan al schelen wanneer de vliegers beter bekend raken met het vliegtuig. Zij vliegen nu nog relatief vaak met hulp van de computer, en dat gaat gepaard met meer geluidsproductie. Recent bleek ook dat dat de luchtmacht de komende jaren minder dan vliegen, om aan de geluidsnormen te voldoen.

Toch is er ook aanleiding om te verwachten dat de geluidsbelasting alleen maar gaat toenemen. Zo wordt het aantal F-35’s de komende jaren sterk uitgebreid, en was 2020 door corona ook voor de vliegbasis een rustig jaar. De oefening Frisian Flag, die doorgaans leidt tot een piek in geluid, ging bijvoorbeeld al twee keer niet door.