Van TikTok tot reddingsboten: zo werden zoveel mogelijk Friezen bereikt en gevaccineerd tijdens de massavaccinatiecampagne tegen corona

Na vele maanden van vaccineren tegen het coronavirus gaat de GGD de afbouwfase in. Jeannette Provoost is als projectleider medeverantwoordelijk voor het vaccinatieprogramma van GGD Fryslân. Hoe kijkt zij terug op deze periode?

De vaccinatielocatie van GGD Fryslân in het Fries Congrescentrum in Drachten

De vaccinatielocatie van GGD Fryslân in het Fries Congrescentrum in Drachten Foto: Jilmer Postma

,,Het was ontzettend bijzonder. Maatschappelijk gezien het belangrijkste wat ik ooit in mijn leven heb gedaan. Dat gevoel merk je ook bij andere mensen die wij in dienst hebben: iedereen wil de schouders eronder zetten. Mensen die al lang met pensioen waren kwamen graag terug om te helpen. Het saamhorigheidsgevoel onder de mensen was enorm.”

Anders dan verwacht

Inmiddels zijn er meer dan 600.000 Friezen gevaccineerd sinds GGD Fryslân 15 januari in Leeuwarden de eerste prik zette. Het was een monsterklus, zo vertelt Provoost, die op het laatste moment nog geheel in de steigers moest worden gezet. ,,Binnen drie maanden hebben we, bij wijze van spreken, een bedrijf uit de grond gestampt met acht vestigingen en 1300 medewerkers. Een ongelofelijk heftige en intensieve periode.”

Al vanaf het begin liep het totaal anders dan verwacht. De GGD kreeg van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de opdracht om vanaf maart de mensen tussen de achttien en zestig jaar zonder medische indicatie te vaccineren. De huisartsen zouden tegelijkertijd de oudere groepen voor hun rekening nemen. Van dit plan werd al snel afgeweken, toen bleek dat deze groep te groot was voor de huisartsen. ,,Het resultaat was dat we vlak voor kerst te horen kregen dat wij óók de oudere groepen moesten vaccineren en daarmee moesten beginnen in januari, terwijl ons originele startpunt maart was. Toen dachten we wel even, met alle hectiek en drukte die er al was: hoe gaan we dit in vredesnaam doen? Op dezelfde dag dat we in Leeuwarden startten, hebben we de locatie nog moeten opbouwen.”

Het bleek de opmaat te zijn voor een manier van werken die al snel vertrouwd zou raken. ,,In de eerste maanden veranderde bijna dagelijks de vaccinatiestrategie. We moesten vaak schakelen. Het was heel vaak op vrijdag dat we weer een landelijk spoedoverleg hadden en in het weekend alles konden aanpassen. Inmiddels kunnen we er om lachen, maar toen was de druk erg hoog.”

Helikopters en reddingsboten

De steeds veranderende aanpak, de beperkte voorraad vaccin en het snel moeten vinden van locaties én genoeg opgeleid personeel, noemt Provoost de grootste uitdagingen van de afgelopen periode. Maar volgens haar staat Fryslân landelijk goed op de kaart als het gaat om innovatie en de bereidheid zaken goed en snel op te pakken.

Als voorbeeld noemt ze het vaccineren van de eilanders op de Wadden. ,,Dat was een speciaal project. Aanvankelijk wilden we het liefst de eilanders in één keer vaccineren, omdat we vonden dat we niet elk jaar-cohort naar de vaste wal konden laten komen. Maar VWS ging daar niet mee akkoord. Uiteindelijk bedachten we een strategie, die dicht lag bij de landelijke. Een kleine groep zou eerder worden gevaccineerd dan de rest van Nederland en een klein deel iets later, waardoor we grote groepen tegelijkertijd konden vaccineren. Met van helikopters, reddingsboten en twee auto’s van ambulancedienst Kijlstra zijn de vaccins vervolgens naar de eilanden gebracht. Op een gegeven moment klopte het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bij ons aan voor advies over het vervoer van vaccins naar kleine locaties, omdat ze vonden dat wij het op de Wadden zo goed hadden aangepakt.”

TikTok

Er is echter ook nu, in de afbouwfase, nog genoeg winst te behalen. ,, We zijn op het einde gekomen zijn van de grootschalige massavaccinatie, maar er is er nog steeds een grote groep mensen die nog niet gevaccineerd is en die we nog graag zouden bereiken. Dat gaat dan vooral om mensen die nog twijfelen, of mensen die een drempel voelen om naar de locatie te gaan.”

De GGD neemt nu gebieden waar de vaccinatiegraad relatief laag is onder de loep en onderzoekt de kenmerken van die wijken. Het kan zijn dat mensen in een bepaalde wijk laaggeletterd zijn of bijvoorbeeld geen goede opties voor openbaar vervoer tot hun beschikking hebben. Zulke wijken komen dan in aanmerking voor initiatieven om mensen thuis te prikken, zonder afspraak of in een rondreizende bus. Hebben deze pogingen om mensen over de streep te trokken succes? ,,Je ziet dat het eerst druk is en daarna minder wordt. Net zoals het geval is bij de gehele vaccinatiecampagne. Er is wel belangstelling, maar het mag best meer. Nu hebben we vaccin genoeg, dat is gelukkig het probleem niet meer.”

TikTok

De GGD wil daarnaast inzetten op de jongeren. De vaccinatiebereidheid blijkt onder die groep in de praktijk wat lager uit te vallen. Het inzetten van de juiste communicatiemethode voor de doelgroep is daarbij belangrijk. ,,Voor 65 plussers hoef je niet op TikTok of andere social media te zitten, nu moet dat wel weer. Daarnaast benaderen we bijvoorbeeld ook hogescholen om dit onderwerp straks mee te nemen in de introductieweken voor nieuwe studenten. We proberen steeds meer out of the box te denken om zoveel mogelijk mensen te bereiken.”

Moeten we ook klaar zijn voor een derde prik voor volledig gevaccineerden zoals waarschijnlijk op korte termijn in Groot Brittannië staat te gebeuren? ,,Daarvoor is eerst meer onderzoek nodig. Je kan je daarnaast ook afvragen of dat de grootste prioriteit heeft op mondiale schaal. Het risico van het ontstaan van nieuwe corona varianten in Afrika, waar nog weinig mensen gevaccineerd zijn, kan nog wel eens een grotere bedreiging zijn dan een iets lagere bescherming onder een bevolking die al voor zeventig procent is ingeënt.”

Het Friesch Dagblad zoomt wekelijks in op de impact van het coronavirus en de maatregelen daartegen op de samenleving.