De gemeenteraad van Heerenveen in Trinitas.

Toestaan van gift aan bijstandsgerechtigden in Heerenveen moet menselijkheid brengen

De gemeenteraad van Heerenveen in Trinitas. Foto: fd

Bijstandsgerechtigden in de gemeente Heerenveen mogen straks mogelijk een beperkt bedrag aan giften krijgen, zonder dat ze dan gekort worden op hun uitkering. 

Dat antwoordt wethouder Hedwich Rinkes op vragen van Gemeentebelangen. ,,Een aanpassing van het beleid, bijvoorbeeld vrijlating tot een bepaald bedrag, kan helpen bij het waarborgen van de rechtspositie van inwoners.”

Rinkes verwijst naar de gemeente Amsterdam, die bijstandsgerechtigden vrijstelt van korting bij giften (ter waarde) van 1200 euro per jaar. ,,We gaan graag met de gemeenteraad in gesprek of u deze ruimte ook zou willen creëren”, aldus de wethouder.

Diverse fracties vrezen dat de menselijke maat en de humaniteit van het beleid uit het oog is verloren

Dinsdag vergadert de gemeenteraad over de terugvorderingskwestie. Aanleiding is berichtgeving in de dagbladen Trouw en Leeuwarder Courant , die onthulden dat twee inwoners van de gemeente 7700 respectievelijk 14.000 euro moesten terugbetalen aan de gemeente, omdat ze geregeld boodschappen kregen van verwanten.

Dit leidde tot onrust onder diverse fracties, die vrezen dat de menselijke maat en de humaniteit van het beleid uit het oog is verloren.

Schuldgevoelens bij helpers

De ChristenUnie vroeg aandacht voor het feit dat diaconieën en individuele leden van kerken geregeld hulp bieden en bekostigen voor bijstandsgerechtigden. ,,Deze mensen begonnen zich schuldig te voelen”, aldus Lia de Heij van de ChristenUnie, ,,omdat ze mogelijk anderen in de problemen hebben gebracht. Een koele afstandelijke samenleving willen we niet bereiken. Wat kunnen en mogen deze burgers met een warm hart nog doen?”

Rinkes: ,,We grijpen niet in als iemand af en toe - dus incidenteel - ondersteuning krijgt vanuit het eigen sociaal netwerk. Denk hierbij aan mee-eten met ouders, een boodschapje doen voor een ander, een verjaardags-, kerst- en/of sinterklaascadeau. Iemand incidenteel helpen is geen probleem. We stimuleren juist graag dat inwoners hun eigen netwerk inzetten.”

Veel terugvorderingen

De gemeente Heerenveen heeft sinds 2016 in totaal 1535 keer bijstand teruggevorderd bij 1075 bijstandsgerechtigden. Dat antwoordt Hedwich Rinkes op vragen van D66. In bijna drie kwart van de gevallen, bij 1087 terugvorderingen, ging het om maximaal duizend euro. 401 keer werd een bedrag van 1000 tot 10.000 euro teruggeëist, en in 44 gevallen meer dan 10.000 euro.

Het aantal terugvorderingen loopt sinds 2016 gestaag terug, omdat het totaal aantal uitkeringen ook daalde, aldus de wethouder. Vorig jaar moest 168 keer een bedrag tot duizend euro terugbetaald worden, 82 keer ging het om 1000 tot 10.000 euro en in zeven gevallen om meer dan 10.000 euro. Hierbij waren in totaal 149 unieke bijstandsgerechtigden betrokken.

Onjuiste opgave woonadres

De meeste hoge terugvorderingen komen door een onjuiste opgave van het woonadres, meldt de wethouder. Een andere oorzaak voor de eis tot terugvordering is dat er inkomsten uit werk zijn. Het verzwijgen van inkomsten is ook een mogelijke oorzaak, net als detentie, uitkering uit bijvoorbeeld de WIA of alsnog ontvangen partnerpensioen.

Op vragen van de PvdA verzekert Rinkes dat het college de geest van de wet belangrijker vindt dan de letter van de wet, maar terugvordering kan ook redelijk zijn. ,,We zien de bijstand als uiterste redmiddel wanneer iemand niet meer in zijn levensonderhoud kan voorzien. Wanneer iemand uit het netwerk structurele ondersteuning kan bieden, dan is dat deel dus niet meer nodig vanuit de gemeente. De gemeente Heerenveen voert naar eer en geweten de Participatiewet uit. We werken met het hoofd (de wet), het hart (de menselijke maat) en de helpende hand (wij zijn er voor iedereen).”