Dit artikel is vandaag gratis

Van een abonnement op speelgoed tot 3D-geprinte sloepen: lees hier meer over de genomineerden voor de verkiezing van de Duurzame Dertig | Deel 2

Jörgen de Jong en Marieke de Boer Foto: Simon Bleeker

De afgelopen weken zijn bijna 100 initiatieven uit Fryslân, Drenthe en Groningen aangemeld die de wereld waarin wij leven een stukje beter proberen te maken. De ene keer door de bedenkers zelf, een andere keer door een enthousiaste fan.

Van kleine particuliere projecten tot bedrijfsmatige aanpak. In elk geval allemaal met het idee om anderen te inspireren en/of het idee te kopiëren. Uit de inzendingen heeft een jury De Duurzame Dertig gekozen die doorgaan naar de publieksronde. Deze week stellen wij de gelukkigen voor. Dit zijn de tweede zes.

Wijnjewoude

Toen in 2015 in Wijnjewoude de knop omging en het werken aan een duurzamer dorp begon, moest er allereerst een doel komen. ,,Want je moet weten waaraan je begint en waarvoor je het doet’’, stelt Pieter de Kroon, tegenwoordig voorzitter van Coöperatie WEN, Wijnjewoude Energie Neutraal in 2025.

En dat doel dat kwam er: in 2025 moet er in het ongeveer 2000 inwoners tellende Wijnjewoude net zoveel energie worden opgewekt als verbruikt. Die staat!

Halverwege 2022 is de 71-jarige De Kroon optimistisch. De laatste stap die nodig is om het doel te bereiken moet rond de jaarwisseling worden gezet. In de voormalige waterzuivering in het dorp moet een groengasinstallatie komen waar mest van de lokale boeren wordt omgezet in groen gas. ,,Het spannende is vooral dat niet iedereen in het dorp het hiermee eens is. Maar als het doorgaat, dan hebben we ons doel bereikt.”

Die reis begon met het inventariseren van het totale energieverbruik van het dorp. ,,Daarna zijn we mensen gaan helpen bij het terugdringen van het verbruik. Door te luisteren en aan te sluiten met de juiste oplossing. Daarvoor was per huishouden een subsidie van 2000 euro beschikbaar. Er werd over gepraat met buren, er kwam bewustzijn en zo rolde het steeds verder uit”, aldus De Kroon die met WEN in de loop der jaren ook steeds meer zonne-energie opwekt om het doel te halen.

WEN

Wie: WEN
Wat: Energiecoöperatie
Waar: Wijnjewoude
Sinds: 2016
Doel: In het dorp net zoveel energie opwekken als dat er wordt verbruikt
Meer info: www.wen.frl/cooperatie-wen

Norg

Lampe’s Veentie is een natuurspeeltuin, maar het is niet de bedoeling dat kinderen in de houtwallen zelf spelen. ,,Daar zijn de speeltoestellen voor bestemd. Maar kinderen leren wel de natuur te ontdekken”, vertelt Riny Postema. Het terrein, vernoemd naar het veentje van boer Lampe aan de rand van Norg, ontstond min of meer spontaan. ,,Er was een verpauperd speeltuintje uit de jaren zestig met een paar wipkippen. Die hebben we met de buurt opgeknapt.”

Om haar tuin wat van het terrein af te scheiden legde buurvrouw Conny Weide houtwallen aan. Dat leverde zo’n biodiversiteit aan egels, insecten, vlinders en eekhoorntjes op dat er steeds meer houtwallen bijkwamen. Er ligt inmiddels zo’n vijfhonderd meter rondom de speelplaats. Buurtbewoners brengen er hun snoeiafval waarmee de wallen worden opgevuld. ,,Het is een waar paradijsje geworden met ook een mooie glooiing. Er nestelen egeltjes en dat vinden de kinderen prachtig. Mensen van buitenaf die langskomen zijn stomverbaasd over zo’n mooi stukje natuur bij een woonwijk.”

Schoolkinderen in het dorp krijgen er ook rondleidingen. ,,Zo leren ze in de eigen woonomgeving meer over de natuur.”

Natuurspeeltuin Lampes Veentie

Wie: Riny Postma en Conny Weide
Wat: Natuurspeeltuin
Waar: Norg
Sinds 2018
Doel: Kinderen spelenderwijs met de natuur in aanraking brengen
Meer info: www.facebook.com/Lampes-Veentie-734627739963444

Woudsend

Ze bestaan iets meer dan een jaar, maar Duurzame sloepen blijkt een schot in de roos. ,,We hebben de eerste boot verkocht en hebben al een tweede locatie geopend. De animo is groter dan verwacht”, vertelt Marieke de Boer, samen met Jörgen de Jong eigenaar van het bedrijf. Inmiddels werken er vijf mensen.

Volgens het bedrijf zijn hun sloepen 74 procent duurzamer dan de standaard sloep van polyester.

Vooral verhuurbedrijven kloppen aan voor een geprinte 3D-sloep van gerecycled kunststof. Is bij veel kunststoffen na recycling alleen nog een verkeerspaaltje of bankje te maken, van de sloepen uit Woudsend is al het materiaal weer voor een nieuwe sloep te gebruiken. ,,Wel aangevuld met wat nieuw materiaal voor de stevigheid.”

Duurzame sloepen ontstond eigenlijk toevallig. Marieke en Jörgen wilden een boottochtje maken maar er waren geen huurbootjes meer. Dan maak ik er zelf wel een, dacht Jörgen. De eerste optie, een snijpakket voor een metalen boot, werd snel ingeruild voor een boot uit een 3D-printer. En zo duurzaam mogelijk, dus van gerecycled kunststof en met een elektrische motor.

De ondernemers vinden het opvallend dat veel dertigers en veertigers bij hen aankloppen. ,,Je merkt dat duurzaamheid bij die groep belangrijk is. Ze willen duurzaam wonen maar ook duurzaam recreëren.”

3D Geprinte sloepen

Wie: Sloepmakerij Duurzame sloepen
Wat: 3D-geprinte sloepen van gerecycled materiaal
Waar: Woudsend
Sinds: 2020
Doel: Voorkomen dat volgende generatie met ons afval opgescheept zit

Sneek

Nodig acht tot twaalf mensen bij je thuis uit en dan komen Ramon en Mark Riemer-Menger uit Sneek voor je koken. ,,Maar wel vegan want wie zie een beetje verdiept in de materie weet dat met het oog op het milieu de huidige vleesconsumptie niet kan”, vertelt Ramon.

Ze hebben geen van beiden een koksopleiding gevolgd maar koken al jarenlang voor vrienden en familie. ,,We vinden het zo leuk om te doen dat we tot dit concept zijn gekomen om bij mensen thuis te komen koken.”

Zelf eten ze al een tijdje vegan. ,,Zoiets gaat niet van de ene op de andere dag. Je begint vegetarisch en merkt al snel dat je ook heel goed zonder dierlijke producten kunt koken. Als leefstijlcoach weet ik hoe belangrijk gezond eten is.”

Alle groenteafval gaat bij de twee koks in de bokashibak dat vervolgens als mest dient in hun moestuin. De oogst wordt weer gebruikt voor de veganmaaltijden.

De twee koks koken niet alleen maar zorgen ook voor een muzikaal intermezzo tijdens het diner. ,,Dat is niet speciaal duurzaam maar hoort wel bij ons totaalconcept.”

De wijn is in ieder geval wel vegan. ,,Je verwacht het niet maar om de wijn te klaren wordt vaak dierlijk eiwit gebruikt. Bij onze wijnen gebeurt dat met kleipoeder.”

Mr.&Mr. Vegan Dining

Wie: Mr. & Mr. Vegan Dining
Wat: Veganistische catering
Waar: Sneek
Sinds: 2020
Doel: Mensen leren dat je zonder vlees of zuivel lekker en zelfs chique kunt eten.
Meer info: www.mrandmrvegandining.com

Emmen

Waar vroeger de beren van het Noorder Dierenpark in Emmen woonden, groeit nu salie, lavendel, munt en tijm. Damian Pellegrom plantte de kruiden in 2019, als eerste beginnetje van ‘sociale kweektuin’ Groei-Grond. In de tuin groeien inmiddels ook groenten, fruitbomen en allerlei bloemen voor bijen en vlinders.

En dat terwijl Pellegrom van huis uit niks met tuinieren had. ,,Het draaide voor mij om de overlap tussen iets doen voor natuur en biodiversiteit, en het sociale. Daarom ben ik dit begonnen”, zegt hij. ,,Onze vrijwilligers hebben hier een mooie plek om lekker bezig te zijn en elkaar te ontmoeten. De tuin is een soort thuis.”

Tegelijk is Groei-Grond een plek waar gewerkt wordt aan lokaal, biologisch voedsel. ,,Omdat we zo centraal in het Rensenpark zitten, kunnen we er ook mooi educatie aan koppelen”, zegt Pellegrom. Via informatieborden en rondleidingen krijgen voorbijgangers meer informatie over bijvoorbeeld moestuinieren en kruiden kweken.

Zelf heeft Pellegrom intussen ook aardig groene vingers gekregen. Hij is vaak zelf in ‘zijn’ tuin te vinden. ,,Soms ga ik erheen met een soort takenlijstje in m’n hoofd, en een instelling van ‘dit moet ik doen en dat moet gebeuren’. Maar als ik dan een keer bezig ben, voelt het juist heel rustgevend.”

Groei-Grond

Wie: Groei-Grond
Wat: Tuin in het Rensenpark, waar kruiden, bloemen, groenten en fruit worden gekweekt
Waar: Emmen
Sinds: 2019
Doel: Duurzaam lokaal voedsel produceren en tegelijk Emmenaren met elkaar in verbinding brengen
Meer info: www.groei-grond.nl

Adorp

Van kinds af aan heeft Dorie ten Hove uit Adorp al een voorliefde voor mooi speelgoed. Nu heeft ze zelf twee kinderen (2 en 5 jaar) en vindt ze duurzaam speelgoed dat lang meegaat nog steeds heel belangrijk. Maar duurzaam speelgoed mag mooi zijn en lang meegaan, voor veel mensen is het gewoonweg te duur om aan te schaffen.

Dorie (33), tot de coronaperiode muziek op schoot-docent, bedacht dat het mooi zou zijn als ouders, kinderdagverblijven en gastgezinnen via een abonnement het speelgoed kunnen gebruiken. En na één, twee of drie maanden weer inruilen voor iets anders. ,,Want speelgoed dat lang meegaat is mooi, de meeste kinderen willen vaak snel wat anders. Wat past bij hun ontwikkeling”, aldus Dorie, die door haar opleiding ook kan adviseren wat past bij een bepaalde fase.

En zo ontstond ruim een jaar geleden Speeltegoed. ,,Onlangs hadden we op vijftien plekken een piramidedriehoek met glijbaan staan. Daar waren we best wel trots op.”

In totaal heeft Speeltegoed zo’n 150 stuks speelgoed om uit te lenen. Maar hier blijft het niet bij als het aan Dorie ligt. ,,We zijn nu bezig te kijken of we het landelijk uit kunnen rollen. Dan brengen we onze abonnees het gewenste speelgoed en ruilen het na één, twee of drie maanden weer om voor iets anders.”

Speeltegoed

Wie: Dorie ten Hove
Wat: Speeltegoed
Waar: Adorp
Sinds: 2021
Doel: Landelijke dekking met uitlenen van duurzaam speelgoed aan abonnees

Stem op jouw favoriet

Tot en met 19 juni kan je stemmen op jouw favoriete initiatief via www.frieschdagblad.nl/duurzamedertig . De winnaar krijgt een advertentiebudget van €100.000,- om zijn plan aan de man te brengen via de kanalen van Mediahuis Noord, uitgever van Dagblad van het Noorden , de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad . De twee andere podiumkandidaten hebben elk €50.000,- te besteden. De winnaars worden bekend gemaakt tijdens de finaleavond op 27 juni.

Morgen zullen wij weer zes nieuwe initiatieven aan je voorstellen en lees hier meer over de eerste zes deelnemers.

Wie zitten er in de jury?

De jury bestaat uit:
- Henk Moll, hoogleraar natuurlijke hulpbronnen in relatie tot duurzame productie en consumptie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
- Marissa de Boer, oprichter en ceo van SusPhos, een bedrijf in Heerenveen dat toonaangevend is op het gebied van het recyclen van fosfaat uit afvalstromen.
- Reinder Hoekstra, directeur van Natuur- en Milieufederatie Drenthe.
- Thereza Langeler, klimaatverslaggever Dagblad van het Noorden .
- Ria Kraa, hoofdredacteur van het Friesch Dagblad .

Nieuws

menu