Ook dit jaar blijft de wol van de Leeuwarder schapen voor Fryslân behouden, want wie wil er nou geen handgemaakt wollen kleed?

Het zou een eenmalige actie worden maar ook dit jaar wordt de wol van de Leeuwarder schapen gebruikt en voor Fryslân behouden. Werd de wol vorig jaar voor dekens gebruikt, nu wordt het de grondstof voor kleden.

De open scheerdag van vorig jaar leverde wol voor prachtige kleden op.

De open scheerdag van vorig jaar leverde wol voor prachtige kleden op. Foto: Hoge Noorden / Jacob van Essen

,,De reacties op onze actie Pleed vorig jaar waren zo overweldigend. We hadden angstvisioenen dat we met een bult wol kwamen te zitten die niemand wilde hebben. Maar zo’n 150 spinners, breiers en andere vrijwilligers boden zich aan. Er is een heel netwerk ontstaan van woldeskundigen en -vaklui. Zonde om daar niet op verder te borduren”, vindt Dorine van den Beukel. Samen met Gieneke Arnolli, Johanna van Benthem en Wini van der Zwaag is ze initiatiefnemer van Pleed.

China

De vrouwen achter Pleed ontdekten dat de wol van de 240 schapen van Leeuwarder herder Sam Westra naar China ging. Ze bedachten een plan om de wol te behouden voor deze provincie. ,,Het is toch belachelijk dat we zo’n kostbare grondstof verschepen naar China en uit dat land containers vol importeren met goedkope kunststof fleecekleden.”

Een deken van echte wol is een stuk duurder dan een kunststof plaid van IKEA, erkent Van den Beukel. ,,Dat geeft aan dat er wat met ons economisch systeem mis is. Waarom moet altijd alles zo goedkoop mogelijk? Wol is een prachtig product. Waarom isoleren we onze huizen met uit fossiele grondstoffen gemaakt glaswol wat we uit het buitenland halen en niet met schapenwol?”

De Leeuwarder schapen leveren misschien net genoeg wol voor de isolatie van een Tiny House. Maar met de miljoen schapen die in Nederland rondlopen die twee tot drie kilo wol per stuk leveren, komen we volgens haar een eind. ,,Zo ver ik weet wordt alleen op Texel de wol gebruikt voor dekbedden. De schapen worden vooral gehouden voor lamsvlees en als groenbeheerder van dijken. Hun wol gaat voor een habbekrats naar China waar ze er kleden van maken.”

Hobbyboeren gooien volgens haar zelfs wol weg omdat het inleveren geld kost. ,,Dat is toch de wereld op zijn kop.”

Lespakketten

Behalve het gebruiken van de wol, ontwikkelt het Pleed-initiatief ook lespakketten voor de basisscholen. ,,Afgelopen jaar gaf ik diverse gastlessen op scholen. Kinderen zijn heel geïnteresseerd als je laat zien hoe je van een baal wol uiteindelijk een sjaal kan weven. Zelf dingen maken zijn we helemaal verleerd. Dat is toch jammer.”

De ramp met de MSC Zoë maakte zichtbaar hoeveel goedkoop spul er dagelijks over de oceanen wordt vervoerd. Maar niet alleen de productie en vervoer is volgens haar een aanslag op ons leefmilieu. ,,De olievezels, waar onze kunststof kleding en kleden van zijn gemaakt, treffen we inmiddels aan in ons bloed en in placenta’s. En een natuurproduct als wol laten we links liggen.”

Eise Eisinga

Zowel de dekens van vorig jaar als de kleden van dit jaar zijn van ongekleurd wol. In samenwerking met het Eise Eisinga Planetarium in Franeker wordt geëxperimenteerd met blauwe kleurstoffen waarmee Eise Eisinga als wolkammer en handelaar in zijn tijd furore maakte. ,,Wij kennen hem vooral van het planetarium en zijn wetenschappelijk werk, maar hij was ook een verdienstelijk wolhandelaar. In zijn dagboeken heeft hij heel precies beschreven hoe hij zijn wol verfde. Die recepten hebben we van het museum gekregen en daar gaan we mee aan de slag.”

Een probleem was wel dat de wedeplant, die in Eise Eisinga’s tijd de blauwe kleurstof leverde, niet meer verbouwd wordt in Nederland. Een oproepje deed wonderen. ,,Zo’n zestig mensen boden aan het in hun tuin te verbouwen, dus dat komt wel goed.”

Action

Van den Beukel beseft dat het Pleed-initiatief Nederland niet omturnt van consumenten van Action-prullaria naar handgemaakte spullen uit eigen regio. Maar de ervaringen van afgelopen jaar stemmen haar hoopvol. ,,Dankzij ons onlangs verschenen Wolreddershandboek zijn er op diverse plekken in Nederland soortgelijke initiatieven ontstaan. En we ontdekten ook hoeveel kennis en vakmanschap er op dit terrein nog in Fryslân is, al zijn dat wel vooral ouderen. Die zetten we makkelijk weg als breiende oma’s, maar ze hebben een schat aan kennis. We werken aan een website waar mensen die Nederlandse wol zoeken en schapeneigenaars die niet weten wat ze met hun wol aan moeten, elkaar kunnen vinden. Zo bouwen we van onderop aan een nieuwe wolnijverheid.”

De schapen worden vrijdagochtend in de Groene Ster bij de Nieuwe Wielen (het westelijk deel van dit gebied) geschoren. Spinners, breiers, hakers, wevers en vilters kunnen zich melden op de website van Pleed .